Electronic Chart Display and Information System ေႀကာင္႔ စစ္သေဘ္ာေသာင္တင္ၿခင္း

'တိုးေအး' သေဘ္ာေမာင္းနွင္တဲ႔ ေရယာဥ္မွဴး (ဆလင္/ တက္မကိုင္) လည္း၊ ရန္ကုန္ၿမစ္ထဲမွာ တက္မ wheel ကို၊ လက္နဲ႔လွည္႔ ေမာင္းရင္း collision ၿဖစ္ကာ၊ သေဘ္ာတိုက္ခဲ႔ဖူးသလို၊ ဆူးလူးပင္လယ္လို အေၿပာကၽယ္တဲ႔ ေဗြြပင္လယ္မွာ၊ အီလက္ထေရာနစ္စက္ပစၥည္းေတြ၊ အကူအညီနဲ႔ ေမာင္းရင္း grounding ၿဖစ္ကာ၊ ေသာင္တင္တတ္တာကိုလည္း၊ ေတာက္တိုမယ္ရ၊ ႀကားဖူးနားဝ အေနနဲ႔ ေရးပါဦးမယ္။

 

Fig. Yangon River (Rangoon River) and Approaches, Admiralty Charts No. 0833

သေဘ္ာေတြ၊ တေနရာနဲ႔ တေနရာကို သြားလာခုတ္ေမာင္းတဲ႔အခါ၊ ေရပံု ဆိုတဲ႔ nautical charts ေတြကို၊ အသံုးၿပဳရပါတယ္။ တကမာၻလံုးမွာ အသံုးၿပဳေနတဲ႔ nautical charts ေတြဟာ၊ United Kingdom Hydrographic Office ဆိုတဲ႔ ၿဗိတိသၽွဘုရင္မႀကီးရဲ႕ ဇလေဗဒဆိုင္ရာတိုင္းတာေရးရံုးမွ၊ ထုတ္ေဝတာ ၿဖစ္သလို၊ Admiralty Charts ေတြလို႔ ေခါါပါတယ္။ မူပိုင္ခြင္႔ copy right အေနနဲ႔ ၿဗိတိသၽွဓနသဟာယ common wealth နိဳင္ငံေတြ အားလံုးနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ႔အတြက္၊ 'crown copyright' ရယ္လို႔၊ အမွတ္အသား ၿပဳထားပါတယ္။ ေရပံုစာရြက္ mapping အေနနဲ႔ အရည္အတြက္ (၃၀၀၀) ေကၽာ္တဲ႔ nautical charts ေတြကို၊ large-scale charts, medium-scale charts နဲ႔ small-scale charts ဆိုၿပီး ခြဲၿခား အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ large-scale charts ေတြကို၊ entrances to harbours ဆိုတဲ႔ ဆိပ္ကမ္းအဝင္ အထြက္၊ ေမာင္းနွင္ၿခင္းကိစၥေတြမွာ အသံုးၿပဳကာ၊ medium-scale charts ေတြကို coastal areas ဆိုတဲ႔၊ ကမ္းေၿခ အနီးအနား ေမာင္းနွင္ၿခင္းကိစၥေတြမွာ အသံုးၿပဳပါတယ္။ small-scale charts ေတြကိုေတာ႔ open areas ဆိုတဲ႔၊ ပင္လယ္သမုဒၵရာအတြင္း၊ ေမာင္းနွင္ၿခင္းကိစၥေတြမွာ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ 

'ဒူဒူ' တို႔လို ဗုစုခရုေတြကေတာ႔ ေရပံုစာရြက္ chart paper mappings ေတြဟာ၊ စာရြက္အသား ေကာင္းသမို႔၊ ခပ္ပါးပါး gasket paper အေနနဲ႔ အလိုရိွသလို၊ စက္ခန္းမွာ တြင္တြင္ကၽယ္ကၽယ္၊ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။

ဇလေဗဒ hydrology ဆိုင္ရာ အခၽက္အလက္ေတြဟာ၊ အခၽိန္နဲ႔ အမၽွေၿပာင္းလဲေနပါတယ္။ သက္္ဆိုင္ရာ တိုင္းၿပည္ေတြရဲ႕ ေရေႀကာင္းဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းေတြမွ အခၽိန္နဲ႔ တေၿပးးညီ updated ေပးပို႔တဲဲ႔႔ သတင္း၊ အခၽက္အလက္ေတြအေပါါ မူတည္ၿပီး၊ United Kingdom Hydrographic Office ဟာ၊ ေရပံုေတြမွာ ၿဖည္႔စြက္္ ၿပင္္ဆင္မွဳ amended ကိစၥေတြကိို၊ ေဆာင္ရြက္ရသလိိုု၊ သက္္ဆိုင္ရာ တိုင္းၿပည္ေတြရဲ႕ ေရေႀကာင္းဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းေတြကိုလည္း၊ mariners' notice အေနနဲ႔ ၿပန္လည္ သတင္းေပးပို႔ရပါတယ္။ ေရေႀကာင္းဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းေတြဟာ၊ သေဘ္ာလိုင္းေတြသို႔ ၊ mariners' notice ေတြကို ဆက္လက္ေပးပိို႔ၿပီး၊ သေဘ္ာမွ ေရပံုစာရြက္ ၿပင္ဆင္ၿခင္း chart correction အားေဆာင္ရြက္ရပါတယ္။ 

Fig. ECDIS

ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ႔ ေရပံုစာရြက္ chart papers ေတြအစား၊ Electronic Chart Display and Information System ဆိုတဲ႔ ECDIS စနစ္ေတြကို၊ သေဘ္ာေတြမွာ တတ္ဆင္ အသံုးၿပဳလာႀကပါတယ္။ ECDIS စနစ္ဟာ computer-based navigation information system ၿဖစ္ၿပီး၊၊ ENC လို႔ေခါါတဲ႔ electronic navigational charts တနည္းအားၿဖင္႔ DNC လို႔ေခါါတဲ႔ Digital Nautical Charts ေတြနဲ႔ radar, Navtex, automatic identification systems (AIS), Sailing Directions နဲ႔ fathometer တို႔မွ၊ ရရိွလာတဲ႔ အခၽက္အလက္ေတြကို၊ ေပါင္းစပ္အသံုးၿပဳတဲ႔ စနစ္လို႔ေၿပာနိဳင္ပါတယ္။

ECDIS စနစ္ကို (၂၀၀၂) ခုနွစ္ေလာက္မွ၊ စတင္ၿပီး SOLAS regulation V/ 19-2.1.4 အရ၊ သေဘ္ာေတြမွာ backup arrangement အေနနဲဲ႔ အရံအၿဖစ္ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳခဲ႔ရာမွ၊ IMO Maritime Safety Committee ရဲ႕ (၂၀၀၉) ခုနွစ္ ဆံုးၿဖတ္ခၽက္အရ၊ safe navigation အေနနဲ႔ ေဘးအနၱရာယ္ကင္းရွင္းစြာ၊ သြားလာခုတ္ေမာင္းနိဳင္ေစရန္၊ မရိွမၿဖတ္တတ္ဆင္ အသံုးၿပဳရမယ္႔ mandatory requirement စနစ္ ၿဖစ္လာပါေတာ႔တယ္။ IMO Maritime Safety Committee ရဲ႕ MSC. 232(82) အရ အၿပည္ၿပည္ဆိုင္ရာ international voyages ေရလမ္းခရီးေတြမွာ၊ သြားလာခုတ္ေမာင္းေနတဲ႔ သေဘ္ာတိုင္းမွာ တတ္ဆင္ ထားရမွာၿဖစ္ပါတယ္။

 

Fig. USS Guardian, grounding in Sulu Sea, Tubbataha Reef, Philippine waters

USS Guardian ဆိုတဲ႔ အေမရိကန္္စစ္သေဘ္ာဟာ၊ Sulu Sea အတြြင္းမွ Tubbataha Reef ဆိုတဲဲ႔႔ သနၱာေကၽာက္တန္္းနဲ႔ ၿငိၿပီး၊ ဒီနွစ္ ဇနၷဝါရီလ (၁၇) ရက္ေန႔က၊ ေသာင္တင္သြားခဲ႔ ပါတယ္။ ECDIS စနစ္ သို႔မဟုတ္ DNC လို႔ေခါါတဲ႔ Digital Nautical Charts ေတြ တနည္းအားၿဖင္႔ DNC mapping ေတြကို၊ အေမရိကန္္စစ္သေဘ္ာေတြမွာ တတ္္ဆင္အသံုးၿပဳႀကၿပီး၊ USS Guardian ေသာင္တင္ၿခင္းဟာ၊ chart data မွ အခၽက္အလက္ erroneous navigation အမွားေတြေႀကာင္႔၊ ေပါါေပါက္ခဲ႔ရတယ္လို႔၊ ပဏာမစံုစမ္းစစ္ေဆးခၽက္ preliminary findings ေတြအရ၊ သိရပါတယ္။ chart data မွ အခၽက္အလက္ေတြထဲမွာ၊ Tubbataha Reef ဆိုတဲဲ႔႔ သနၱာေကၽာက္တန္္း တည္ေနရာကိုု လြဲမွားစြာေဖာ္ၿပထားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ USS Guardian ဟာ၊ ေရြွၿမန္မာ သေဘ္္ာသားတို႔ ေပၽာ္စံရာစခန္းသာဆိုတဲ႔႔၊ ပလဝန္္း Palawan Island ကၽြန္းရဲ႕ အေရရွ႕ေတာင္္ဖက္၊ မိုင္ (၈၀) အကြာမွွာ ေသာင္တင္ေနနတာၿဖစ္ၿပီး၊ U.S. 7th Fleet ဆိုတဲ႔ အေမရိကန္အမွတ္ (၇) ေရယာဥ္စုဟာ၊ သနၱာေကၽာက္တန္္းမွာ သဘာဝပတ္္ဝန္းကၽင္ ထိခိုက္ပၽက္စီးမွဳ environmental effects အနည္းဆံုး အေနအထားၿဖင္႔၊ သေဘ္ာဆယ္ယူမွဳ salvage operations ကိုေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။

Reference and Image credit to : Admiralty Charts, U.S. Pacific Fleet spokesman Capt. Darryn James On January 19, 2013.

Remark : All publications images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party. 

မၽိဳးရိုးဗီဇနဲ႔ သေနၶေၿပာင္းၿခင္း heredity and mutation

"ၿမန္မာအင္ဂၽင္နီယာဖိုရမ္" ရဲ႕ မ်ဳိးရုိးဗီဇအင္ဂ်င္နီယာပညာ ဘာသာရပ္မွ၊ 'ငုတ္ဗီဇ' ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ၊ ေရးၿဖစ္ခဲ႔တဲ႔ post ကိုၿပန္လည္ ကူးယူေဖာ္ၿပလိုက္ပါတယ္။

'ငုတ္ဗီဇ' ဆိုတဲ႔  'recessive gene' နဲ႔ ပက္သက္ၿပီး၊ မ်ဳိးရုိးဗီဇအင္ဂ်င္နီယာ genetic engineering ပညာရပ္နယ္ပယ္ဖက္မွမဟုတ္ပဲ၊ evolutionary biology ဆင္႔ကဲေၿပာင္းလဲမွဳဇီဝေဗဒနဲ႔ cognitive psychology သိၿခင္းဆိုင္ရာ စိတ္ပညာတို႔ကို၊ ေပါင္းစပ္ထားတဲ႔ လူမွဳေရးသိပၸံ social science ပညာရပ္ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွ၊ 'ဆင္႔ကဲေၿပာင္းလဲမွဳ စိတ္ပညာ' ဆိုတဲ႔ evolutionary psychology ပညာရပ္နယ္ပယ္ အၿမင္နဲ႔ ေဆြးေနြး ႀကည္႔ပါဦးမယ္။ ရုပ္ႀကြင္း fossils နဲ႔ ဇီဝသက္ရိွ organic compounds ပညာရွင္ palaeontologist တဦးၿဖစ္သူ 'Stephen Jay Gould' ကေတာ႔ ဆင္႔ကဲေၿပာင္းလဲမွဳ စိတ္ပညာဟာ၊ ထင္ေႀကးနဲ႔ ေကာလ ဟာလေတြကို၊ မွန္မမွန္ စစ္ေဆးၿခင္းမရိွပဲ လိုရာဆြဲယူကာ လက္ခံထားတဲ႔ ပညာရပ္ရယ္လို႔၊ ေၿပာဖူးပါတယ္။ ဒီ post ကိုလည္း၊ လိုရာ ဆြဲယူၿပီးေရးထားတဲ႔ post အၿဖစ္ယူဆကာ၊ ဖတ္ႀကပါလို႔ ႀကိဳတင္ေတာင္းပန္ပါရေစ။

Fig. Gene

မၽိဳးရိုးဗီဇနဲ႔ သေနၶေၿပာင္းၿခင္း heredity and mutation တို႔ေႀကာင္႔ ဆင္႔ကဲေၿပာင္းလဲမွဳ revolution ၿဖစ္ေပါါလာရပါတယ္။ မၽိဳးေစ႔ သို႔မဟုတ္ ဗီဇဆိုတဲ႔ gene ဟာ၊ cell ထဲမွာရိွေနၿပီး၊ ပံုစံတူေစရန္ ညြွန္ႀကားေပးတဲ႔ အရာတခုၿဖစ္ပါတယ္။ molecular unit ၿဖစ္တဲ႔ gene ဟာ မၽိဳးရိုးဗီဇ heredity ကို ၿဖစ္ေပါါေစတဲ႔ သက္ရိွဇီဝခနၥာအဖြဲ႔အစည္း living organism လည္းၿဖစ္ပါတယ္။ DNA လို႔ေခါါတဲ႔ gene ရဲ႕ ညြွန္ႀကားခၽက္အရ ဆဲလ္ cell မွ ပရိုတိန္း protein ေတြကိုထုတ္ေပးပါတယ္။ gene ဟာ ဆံပင္အညိဳ၊ ဆံပင္အနက္၊ မၽက္လံုးအၿပာ၊ မၽက္လံုးအနက္၊ အသားအၿဖဴ၊ အသားအညိဳနဲ႔ အရပ္၊ အတို အရွည္ အပါအဝင္၊ စိတ္ေနစိတ္ထားေတြကို ညြွန္ႀကားေပးတဲ႔ အရာၿဖစ္ပါတယ္။ သားသမီးေတြ မိဘနဲ႔ တူရတာကေတာ႔၊ မိဘထံမွ မၽိဳးေစ႔ သို႔မဟုတ္ ဗီဇဆိုတဲ႔ gene ကိုလက္ခံရရိွၿခင္းေႀကာင္႔ၿဖစ္ၿပီး၊ heredity ဆိုတဲ႔ 'မၽိဳးရိုးဇာတိလက္ခံရရိွၿခင္း' လည္းၿဖစ္ပါတယ္။

DNA လို႔ေခါါတဲ႔ gene ဆိုတဲ႔ မၽိဳးေစ႔ေတြဟာ ကန္ထဲမွာရိွေနသလို အလားသ႑န္တူၿပီး၊ လူရဲ႕ မၽိဳးေစ႔ေတြဟာ လူမၽိဳးေစ႔ကန္၊ ဆင္ရဲ႕မၽိဳးေစ႔ေတြဟာ ဆင္မၽိဳးေစ႔ကန္နဲ႔ လိပ္ရဲ႕ မၽိဳးေစ႔ေတြဟာ လိပ္မၽိဳးေစ႔ ကန္မွာ ရိွေနတယ္လို႔ ဥပမာေပးပါရေစ။ လူမၽိဳးေစ႔ကန္ထဲမွာ လူရဲ႕ပံုသ႑န္၊ အရြယ္အစားအစရိွတာေတြကို ၿဖစ္ေပါါေစတဲ႔ လူရဲ႕ မၽိဳးေစ႔ေတြရိွသလို၊ ဆင္နဲ႔လိပ္တို႔ရဲ႕ လူမၽိဳးေစ႔ကန္ေတြထဲမွာလည္း၊ ဆင္နဲ႔ လိပ္တို႔ရဲ႕ ပံုသ႑န္၊ အရြယ္အစား အစရိွတာေတြကို ၿဖစ္ေပါါေစတဲ႔ မၽိဳးေစ႔ေတြရိွပါတယ္။

မၽိဳးေစ႔ကန္အတြင္း၊ တူညီတဲ႔မၽိဳးေစ႔ေတြရိွေနေပမယ္႔ မၽိဳးေစ႔ တခုတေလ သို႔မဟုတ္ အခၽိဳ႕ဟာ ကြဲၿပား ၿခားနားေနရာမွ၊ သေနၶေၿပာင္းၿခင္း mutation ၿဖစ္ေပါါလာရပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ cell တခုထဲ အတြင္းမွာ ရိွေနတဲ႔ မၽိဳးေစ႔ကိုယ္တိုင္ေၿပာင္းလဲသြားၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ အရပ္ရွည္ေစရန္ၿပဳလုပ္ေပးမယ္႔ မၽိဳးေစ႔မွ၊ လက္ေခၽာင္းတေခၽာင္း ပိုထြက္လာေစရန္ ၿပဳလုပ္ေပးလိုက္ၿခင္းဟာ သေနၶေၿပာင္းၿခင္းၿဖစ္သလို၊ cell အသစ္ ၿဖစ္ေပါါလာၿခင္းလည္း ၿဖစ္ပါတယ္။ သေနၶေၿပာင္းၿခင္းအမၽားစုဟာ အနၱရာယ္ ၿဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။ သေနၶေၿပာင္းၿခင္းမွေပါါေပါက္လာတဲ႔ မၽိဳးေစ႔အသစ္ဟာ ရွင္သန္မွဳနဲ႔ မၽိဳးပြားမွဳကို အားမေပးလၽွင္ ႀကာႀကာမခံသလို၊ ရွင္သန္မွဳနဲ႔ မၽိဳးပြားမွဳအားေကာင္းတဲ႔အခါ အၿခားမၽိဳးေစ႔ေတြကိုပါ၊ ကူးစက္ၿပန္႔နံွ႕သြားၿပီး၊ မၽိဳးေစ႔ကန္အတြင္းမွာ မၽိဳးေစ႔အသစ္ေတြကိုထပ္မံေပါါေပါက္ေစပါတယ္။

သက္ရိွသတၲဝါေတြမွာ မၽိဳးေစ႔အသစ္ေတြထပ္မံေပါါၿပီး၊ cell အသစ္ေတြေပါါေပါက္ရာမွတဆင္႔ ဆင္႔ကဲေၿပာင္းလဲမွဳ revolution ၿဖစ္ေပါါလာရပါတယ္။ ၿဗိတိသၽွလူမၽိဳး evolutionary biologist ဆင္႔ကဲေၿပာင္းလဲမွဳ ဇီဝေဗဒပညာရွင္ ဝီလၽွံေဒါါလ္နယ္ဟယ္လ္မင္တန္ 'W.D Hamilton' က ဆင္႔ကဲေၿပာင္းလဲမွဳ ၿဖစ္စဥ္မွာ ဖြဲ႔စည္းပံုဟာအဓိကမဟုတ္ပဲ၊ သက္ဆိုင္ရာမၽိဳးေစ႔ကသာ အဓိက ကၽတယ္လို႔ (၁၉၆၄) ခုနွစ္ေလာက္တုန္းက၊ ေၿပာခဲ႔ပါတယ္။ W.D Hamilton ရဲ႕ Hamilton's rule နိယာမအေႀကာင္းကိုလည္း၊ ထည္႔ေၿပာပါဦးမယ္။

ေဆြမၽိဳးနီးစပ္သူေတြမွာ၊ တူညီတဲ႔မၽိဳးေစ႔ေတြရိွႀကၿပီး၊ ေသြးသားေတာ္စပ္သူေတြကို ကူညီၿခင္းဟာ တူညီတဲ႔မၽိဳးေစ႔ေတြ အၿခင္းၿခင္း အညီေပးၿခင္းၿဖစ္သလို၊ မိမိရဲ႕ ကိုယ္ပြားေတြကို ကူညီၿခင္းၿဖစ္တယ္လို႔ 'ပါေမာကၡ Richard Dawkins' ကဆိုခဲ႔ပါတယ္။ ေဆြမၽိဳးေတာ္စပ္မွဳပမာဏ coefficient of relatedness ကို 'r' ဆိုတဲ႔ တိုင္းတာမွဳ ကိန္းနဲ႔ တြက္ခၽက္နိဳင္ပါတယ္။ အေမရိကန္လူမၽိဳး geneticist မၽိဳးရိုးဗီဇပညာရွင္ 'Sewall Wright' က၊ coefficient of relatedness ကို ပထမဒီဂရီေဆြမၽိဳး၊ ဒုတိယဒီဂရီေဆြမၽိဳးနဲ႔ တတိယဒီဂရီေဆြမၽိဳးဆိုၿပီး၊ ပိုင္းၿခားကာ၊ 'r' တန္ဘိုးကို တိုင္းတာၿပခဲ႔ပါတယ္။ 

ပထမဒီဂရီေဆြမၽိဳးအုပ္စုမွာ မိဘနဲ႔ သားသမီးတို႔ပါဝင္ၿပီး၊ 'r' တန္ဖိုး အေနနဲ႔ (၅၀) % ရိွပါတယ္။ ဒုတိယဒီဂရီေဆြမၽိဳးအုပ္စုမွာေတာ႔ အဘိုး၊ အဘြား၊ ဘႀကီး၊ ႀကီးေဒါါ၊ ဦးေလး၊ အေဒါါ၊ တူ၊ တူမတို႔ ပါဝင္ကာ၊ 'r' တန္ဖိုးအေနနဲ႔ (၂၅) % ရိွပါတယ္။ တတိယဒီဂရီေဆြမၽိဳး အုပ္စုမွာေတာ႔ တစ္ဝမ္းကြဲေတြ ပါဝင္ၿပီး၊ 'r' တန္ဖိုးအေနနဲ႔ (၁၂. ၅) % ရိွပါတယ္။ ေသြးသားေတာ္စပ္သူေတြအၿခင္းၿခင္း၊ အၿပန္အလွန္အကၽိဳးကို မေမၽွာ္ကိုးပဲ၊ ကူညီေစာင္႔ေရွာက္ၿခင္း ၿဖစ္ေပါါေစရန္၊ ေဆြမၽိဳးေတာ္စပ္မွဳပမာဏ coefficient of relatedness 'r' ဟာ ေကာင္းကၽိဳးတန္ဖိုးအခၽိဳး cost - benefit ratio ဆိုတဲ႔ c/ b တန္ဖိုးထက္ ေကၽာ္လြန္ရမယ္လို႔၊ "r > c/ b" ဆိုၿပီး Hamilton's rule နိယာမကဆိုပါတယ္။

'ငုတ္ဗီဇ' ဟာ ေဆြမၽိဳးနီးစပ္သူေတြရဲ႕၊ တူညီတဲ႔မၽိဳးေစ႔ေတြမွတဆင္႔ သေနၶေၿပာင္းၿခင္း heredity မွေပါါေပါက္လာတဲ႔ မၽိဳးေစ႔အသစ္ၿဖစ္ပါတယ္။ သေနၶေၿပာင္းၿခင္းမွေပါါေပါက္လာတဲ႔ မၽိဳးေစ႔အသစ္ဟာ မၽိဳးေစ႔ကန္အတြင္းမွာ cell အသစ္ကို ၿဖစ္ေပါါေစၿခင္းမရိွပဲ၊ ပုန္းကြယ္ေနတတ္ပါတယ္။ တခၽိန္ခၽိန္မွာ မၽိဳးရိုးဇာတိကို လက္ခံရရိွသူရဲ႕ မၽိဳးေစ႔ကန္အတြင္းမွာ ငုတ္ဗီဇ ဆိုတဲ႔ recessive gene ေႀကာင္႔၊ cell အသစ္ ၿဖစ္ေပါါလာတတ္သလို၊ ေနာက္တခါမွာေတာ႔ ငုတ္ဗီဇ အေနနဲ႔ ၿပန္လည္ ပုန္းကြယ္ေနတတ္ပါတယ္။ 

Reference and image credit to : ေဒါက္တာခင္ေမာင္ဝင္း၊ အီေဗာ္လူးရွင္းစိတ္ပညာ၊ မံုေရြး စာအုပ္တိုက္၊ ေအာက္တိုဘာ၊ (၂၀၁၀) ခုနွစ္။ Pearson H (2006). "Genetics: what is a gene?". Nature 441 (7092): 398–401,. The Evolution of Desire : Strategies of Human Mating, by David Buss, 1994., Gene

Remark : All publications and images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party.

Dynamic Positioning System ဆိုင္ရာ စာအုပ္စာတမ္းမၽား (၁)

ကၽြန္ေတာ္နဲ႔ အတူ တစီးတည္း၊ စီးခဲ႔ဖူးတဲ႔ junior ညီငယ္တဦး၊ ၿပီးခဲ႔တဲ႔ အပတ္က DP maintenance Course လာတက္ပါတယ္။ (၄) ရက္ သင္တန္းကို၊ စက္ာပူေဒါါလာ ၆၀၀၀ သြင္းရပါသတဲ႔။ ၿမန္မာၿပည္ မၿပန္ခင္ သင္တန္းမွ soft copy ေတြကို၊ ေပးခဲ႔ပါတယ္။ အဲဒီထဲက တခၽိဳ႕တဝက္ကို တင္ေပးပါဦးမယ္။

ဒီစာအုပ္ကေတာ႔ "Guide to Dynamic Positioning of Vessel" ဆိုတဲ႔ စာအုပ္ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွတဆင္႔ ရယူနိုင္ပါတယ္။

 

ဒီစာအုပ္ ကေတာ႔ "Latitude & Longitude for D.P System Users and Marine Engineers" ဆိိုတဲ႔စာအုုပ္ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွတဆင္႔ ရယူနိုင္ပါတယ္။

Dynamic Positioning System တတ္ဆင္သံုးစြဲထားတဲ႔ သေဘ္ာေတြအတြက္၊ အၿပည္ၿပည္ဆိုင္ရာေရေႀကာင္းအဖြဲ႔မွ၊ ၿပဌာန္းခၽက္

guide lines ဆိုတဲ႔ MSC/ Circ. 645 ကိုေတာ႔ ဒီေနရာမွတဆင္႔ ရယူနိဳင္ပါတယ္။

Credit to : Aung Kyaw Soe

Remark : All publications herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party.

Hydraulic control valves (၅)

pilot-operated with external drain type check valve လို႔ေခါါတဲ႔ 'sequence valve' အေႀကာင္းကို၊ ဆက္ပါဦးမယ္။ fluid power circuits လို႔ေခါါတဲ႔ hydraulic circuits ေတြမွာ၊ operation, efficiency နဲ႔ performance ေတြေကာင္းလာေစဖို႔အၿပင္၊ safety အတြက္ပါ ရည္ရြယ္ၿပီး၊ sequence valves ေတြကို၊ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ sequence vales ေတြဟာ normally closed အေနအထားၿဖင္႔ 'ပိတ္' ေနသလို၊ fluid ဟာ bidirectional flow ၿဖင္႔၊ valve အား ၿဖတ္သန္းစီးဆင္းနိဳင္ၿပီး၊ bypass check valve တလံုးနဲ႔အၿပိဳင္ parallel တြဲဖက္တတ္ဆင္အသံုးၿပဳရတဲ႔၊ valves ေတြၿဖစ္ပါတယ္။ sequence valves ေတြမွာ hydraulic tank ၿဖင္႔ တိုက္ရိုက္ဆက္သြယ္ထားတဲ႔ external drain line ပါဝင္ပါတယ္။

(၂) ခုထက္ပိုတဲ႔ hydraulic cylinders ေတြကို၊ parallel အေနနဲ႔ ေမာင္းနွင္အသံုးၿပဳတဲ႔အခါ၊ အစီအစဥ္ တကၽ sequence အေနနဲ႔ လွဳပ္လၽွားေရြွ႕လၽွားေစဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ directional control valves, limit switches ေတြနဲ႔ limit valves ေတြကို၊ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳၿပီး၊ first cylinder ဟာ၊ လိုအပ္တဲ႔ positive location ကိုမေရာက္ခင္၊ second cylinder စတင္ ေရြွ႕လၽွားေစဖို႔၊ ေဆာင္ရြက္ခဲ႔ႀကရာမွ၊ sequence valves ေတြကို cylinder actuation အတြက္ အစားးထိုးတတ္ဆင္ၿပီး၊ အသံုးၿပဳလာႀကပါတယ္။ bypass check valve တလံုးနဲ႔အၿပိဳင္ parallel တြဲဖက္ထားတဲ႔ sequence valve ကို၊ directional valve ၿဖင္႔၊ တိုက္ရိုက္ series အေနအထားၿဖင္႔ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳေလ႔ရိွပါတယ္။

Fig. Simplified cutaway of a typical hydraulic sequence valve and schematic symbol

sequence valves ေတြကို preset pressure ၿဖင္႔ setting ခၽိန္ညွိထားပါတယ္။ fluid pressure ဟာ preset pressure မေရာက္ခင္မွာ valve ပြင္႔သြားၿပီး၊ flow အားၿဖတ္သန္း စီးဆင္းေစသသို၊ လိုအပ္ပါက flow direction ကိုပါေၿပာင္းလဲ စီးဆင္းေစနိဳင္ပါတယ္။ အထက္မွာ အသံုးမၽားတဲ႔ direct acting - internally pilot operated sequence valve တလံုးကို၊ နမူနာအၿဖစ္ ေဖာ္ၿပထားပါတယ္။ internally pilot operated sequence valves ေတြကို၊ အမၽားဆံုး set pressure အေနနဲ႔ 50 psi ပမာဏထက္မပိုပဲ၊ ခၽိန္ညွိထားေလ့ ရိွပါတယ္။ internally piloted designed အၿဖစ္ တည္ေဆာက္ထားေပမယ္႔၊ လိုအပ္ပါက externally piloted အၿဖစ္ေၿပာင္းလဲ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳနိဳင္ပါတယ္။ direct acting - externally pilot operated sequence valves ေတြမွာ set pressure ကို 100 ~ 150 psi ပမာဏခန္႔မွာ၊  ခၽိန္ညွိ ထားေပမယ္႔ premature cylinder creep ဆိုတဲ႔ hydraulic cylinder တၿဖည္းၿဖည္း ညင္သာစြာ စတင္ေရြွ႕လၽွားေစဖို႔၊ below set pressure မွာ၊ valve ဟာ partially open အေနအထားၿဖင္႔၊ အနည္းငယ္ စတင္ 'ပြင္႔' တာေတြ႔ရပါတယ္။

မူလအေၿခအေနမွာ၊ spring မွ adjustable force ရဲ႕ တြန္းအားၿဖင္႔ balanced spool ဟာ sequence valve inlet သို႔ fluid စီးဆင္း မဝင္ေရာက္ေစရန္၊ block အေနနဲ႔ တားဆီး ထားပါတယ္။ valve inlet မွ fluid ရဲ႕ pressure ဟာ spring force setting ကိုေကၽာ္လြန္သြားတဲ႔အခါ၊ spool အား အေပါါသို႕ တြန္းတင္လိုက္ပါတယ္။ fluid ဟာ routing fluid အေနနဲ႔ စီးဝင္လာေပမယ္႔၊ outlet ဟာ valve အတြင္းမွ fluid pressure ၿမင္႔တက္ မလာမၿခင္း 'ပိတ္' ေနပါတယ္။ inlet မွ fluid pressure ဟာ set pressure ရဲ႕ေအာက္သို႔ လံုးဝကၽဆင္းမွဳ မရိွတဲ႔ အေၿခအေနေရာက္မွာသာ၊ outlet စတင္ 'ပြင္႔' သြားၿပီး၊ fluid flow ဆက္လက္ စီးဆင္းသြားပါေတာ႔တယ္။ outlet pressure ဟာ exceeds set pressure အၿဖစ္ ရရိွလာတဲ႔အခါ၊ valve ဟာ fully open အေနအထားၿဖင္႔ အၿပည္႔အဝ 'ပြင္႔' သြားၿပီး၊ valve ရဲ႕ အဝင္နဲ႔ အထြက္ inlet and outlet မွ fluid flow pressure ကို equalized အေနနဲ႔ ညီမၽွေနေစရန္၊ ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။

Fig. Typical hydraulic circuit using conventional sequence valves for sequential operation of cylinders 

အထက္မွာ work piece ကို clamp and hold အေနနဲ႔ ကိုင္တြယ္ၿပီး၊ second operation အၿဖစ္ လြဲွေၿပာင္းေပးမယ္႔၊ machine တခုရဲ႕ hydraulic circuit ကို၊ နမူနာအၿဖစ္ ေဖာ္ၿပထား ပါတယ္။ sequence valve '2' ကို preset pressure အေနနဲ႔ 500 psi မွာခၽိန္ညိွထားတဲ႔အတြက္၊ cylinder '1' မွာအနည္းဆံုး 550 psi ဖိအားပမာဏရိွမွသာ၊ cylinder '2' ဟာ extend အေနနဲ႔ အၿပင္သို႔ ဆန္႔ထြက္နိဳင္မွာ ၿဖစ္ပါတယ္။ cylinder '2' ဟာ အၿပင္သို႔ extending အေနနဲ႔ ဆန္႔ထြက္ေရြွ႕လၽွားစဥ္၊ circuit အတြင္းမွ pressure ဟာ 500 psi ဖိအား ပမာဏေအာက္သို႔ ကၽဆင္းမသြားရန္ လိုအပ္ပါတယ္။ အကယ္၍ cylinder '2' ဟာ 1000 psi ဖိအားပမာဏလိုအပ္ပါက၊ relief valve setting မွတဆင္႔ increase အေနနဲ႔ ၿမွင္႔တင္ေပးနိဳင္ပါတယ္။

cylinder '2' ဟာ retracted အေနနဲ႔ အတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ေရြွ႕လၽွားစဥ္၊ cylinder '1' သို႔ retracted signal မဝင္ေရာက္ေစရန္၊ sequence valve '1' ကို preset pressure အေနနဲ႔ 450 psi မွာခၽိန္ညိွကာ၊ block အၿဖစ္ တားဆီးေပးထားပါတယ္။ cylinder '2' ဟာ retracted အေနနဲ႔ အတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ေရြွ႕လၽွားစဥ္၊ pilot-operated check valve မွ cylinder '1' ရဲ႕ force ကို ထိန္းသိမ္းေပးထား ပါတယ္။ sequence valve '1' နဲ႔ cylinder '1' တို႔ရဲ႕ line မွဝင္ေရာက္လာမယ္႔ signal မွသာ၊ pilot-operated check valve ကို open position ၿဖင္႔ ဖြင္႔နိဳင္တဲ႔အတြက္၊ အေနွာက္အယွက္ေပးမယ္႔ မည္သည္႔ signal မွမရိွတဲ႔ အေၿခအေန ၿဖစ္ေပါါေနၿပီး၊ cylinder '2' ဟာ fully retraced အေနနဲ႔ အဆံုးထိ ဝင္ေရာက္ေရြွ႕လၽွားနိဳင္မွာ ၿဖစ္ပါတယ္။

အကယ္၍ cylinder '1' ဟာ load contacting တနည္းအားၿဖင္႔ stroke end သို႔ေရာက္ရိွစဥ္၊ သို႔မဟုတ္ cylinder '2' ဟာ prematurely အေနနဲ႔ ေခၽာေမြွ႔စြာအလုပ္လုပ္နိဳင္တဲ႔ အေၿခအေနမၽိဳးမွာ build-up pressure ေပါါေပါက္နိဳင္တဲ႔ အတြက္၊ အထက္မွာေဖာ္ၿပထားတဲ႔ circuit ကို၊ safe အေနနဲ႔ စိတ္ခၽ ယံုႀကည္စြာ၊ အသံုးမၿပဳနိဳင္တာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ ပထမဆံုးေရြွ႕လၽွားမယ္႔ cylinder '2' ဟာ၊ subsequent ones အေနနဲ႔ ေနာက္ထပ္ လိုက္ပါေရြွ႕လၽွားမယ္႔ cylinder '1' ထက္ higher pressure ပိုမို လိုအပ္တဲ႔အတြက္၊ sequence valves ေတြမွာ အဆက္မၿပတ္ substantial heat ေတြေပါါေပါက္နိဳင္တဲ႔ အၿပင္၊ valve ရဲ႕ အဝင္နဲ႔ အထြက္္မွာလည္း၊ ၿမင္႔မားတဲ႔ high pressure drop ေတြ ၿဖစ္ေပါါနိဳင္ပါတယ္။

Fig. Simplified cutaway of a kick-down sequence valve and schematic symbol   

sequence valves ေတြမွာ ၿဖစ္ေပါါလာမယ္႔ substantial heat ေတြနဲ႔ high pressure drop ကို၊ တားဆီး ကာကြယ္ရန္ conventional sequence valves ေတြအစား၊ kick-down sequence valves ေတြကို၊ hydraulic circuits ေတြမွာ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳလာႀကပါတယ္။ kick-down sequence valves ေတြမွာ spring force နဲ႔ပိတ္ေနမယ္႔ adjustable poppet ပါဝင္ပါတယ္။ pressurized fluid ဟာ valve ရဲ႕ inlet မွတဆင္႔ control orifice ကိုၿဖတ္ၿပီး၊ main poppet သို႔ ဝင္ေရာက္စီးဆင္းပါတယ္။ main poppet up ကို pressurized fluid မွ တြန္းေပမယ္႔၊ opposite side မွ light spring ရဲ႕force နဲ႔ equal pressure အၿဖစ္၊ ညီမၽွေနစဥ္ valve ဟာ 'ပိတ္' ေနပါတယ္။

fluid ဟာ adjustable poppet ကို 'ပြင္႔'သြားေစမယ္႔ ဖိအားပမာဏ pressure built-up အေၿခအေန အထိ ေရာက္ရိွလာတဲ႔အခါ၊ valve ရဲ႕ inlet မွတဆင္႔ control orifice ကိုၿဖတ္ၿပီး စီးဆင္းခဲ႔တဲ႔ နံွဳးထက္၊ ပိုၿမန္မယ္႔ flow rate တခုၿဖင္႔၊ ၿဖတ္သန္းစီးဆင္းပါတယ္။ flow rate ေႀကာင္႔ pressure imbalance ၿဖစ္ေပါါလာၿပီး၊ main poppet လည္း၊ အေပါါသို႔ 'ႀကြ' တက္လာပါတယ္။ main poppet ဟာ အေပါါသို႔ route trapped အေနနဲ႔ လံုလံုေလာက္ေလာက္ 'ႀကြ' တက္သြားစဥ္မွာေတာ႔၊ bypass orifice ကိုၿဖတ္ၿပီး၊ fluid စီးဆင္းပါတယ္။ bypass orifice ရဲ႕အရြယ္အစားဟာ၊ control orifice ရဲဲ႕ အရြယ္အစားထက္၊ ပိုမို ႀကီးမားတဲဲ႔အတြက္၊ main poppet ရဲ႕အထက္မွာ pressure ကၽဆင္းသြားပါတယ္။ spring force နဲ႔ outlet port မွ back-pressure တို႔႔မွသာ main poppet ကို ပိတ္ေစနိဳင္ပါတယ္။ pressure ဟာ valve ရဲ႕ အဝင္နဲ႔႔ အထြက္မွ၊ pressure ဟာ equalized အေနနဲ႔ ညီမၽွသြားစဥ္မွာေတာ႔၊ fluid ရဲ႕ flow လည္းရပ္တန္႔သြားၿပီး၊ spring force ၿဖင္႔ main poppet ကို ပိတ္လိုက္ပါတယ္။

Fig. Typical hydraulic circuit using conventional sequence valves for sequential operation of cylinders

ေဖာ္ၿပထားတဲ႔ circuit ဟာ၊ အထက္မွာေဖာ္ၿပခဲ႔တဲ႔ work piece ကို lamp and hold အေနနဲ႔ ကိုင္တြယ္ၿပီး၊ second operation အၿဖစ္၊ လြဲွေၿပာင္းေပးမယ္႔၊ machine တခုရဲ႕ hydraulic circuit နဲ႔ အတူတူၿဖစ္ၿပီး၊ conventional sequence valves ေတြအစား၊ kick-down sequence valves ေတြကို၊ အသံုးၿပဳထားတဲ႔ circuit လည္းၿဖစ္ပါတယ္။ cylinder '1' မွာ ဖိအားပမာဏ 750 psi မရရိွ မၿခင္း၊ cylinder '2' လည္း ရပ္တန္႔ေနမွာ ၿဖစ္ပါတယ္။ preset setting သို႔ေရာက္ရိွၿပီး၊ kick-down sequence valve ပြင္႔သြားတာနဲ႔ fluid ရဲ႕ ဖိအားပမာဏ pressure ဟာ၊ မူလထက္ 50 psi ခန္႔ ဖိအားပမာဏ ထပ္တိုးသြားသလို၊ overcome resistance အေနနဲ႔ system အား၊ ထိန္းညိွေပးထားနိဳင္တာ ေတြ႔ရပါတယ္။

Reference and image credit to : http://hydraulicspneumatics.com/, Are You Taking Advantage of Sequence Valves ? By Bud Trinkel - Fluid Power Consultant, Oct. 8, 2008.

Remark : All publications and images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party. 

Hydraulic control valves (၄)

Check valve - hydraulic system အတြင္းမွာ ဆန္႔ကၽင္ဖက္ opposite direction ၿဖင္႔စီးဝင္လာမယ္႔ fluid ရဲ႕ free flow ကိုတားဆီးရန္အတြက္၊ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ check valves ေတြြကို poppet-type check valve နဲ႔ pilot-operated check valve ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားသတ္မွတ္ႀကပါတယ္။ 'pilot-operated check valves' ေတြ အတြင္းသို႔၊ external source တခုခုမွ fluid ကို reverse flow အေနနဲ႔ေပးသြင္းၿပီး၊ မူလစီးဆင္းေနတဲ႔ valve ရဲ႕ inlet ရိွ၊ free-flow ကို၊ လိုအပ္သလို ဆက္လက္ စီးဆင္းေစနိဳင္သလို၊ လိုအပ္သလိုရပ္တန္႔ေစနိဳင္ပါတယ္။ ( Originally Posted by ကိုထြန္း )

Fig. Pilot operated check valves

directional valves ေတြအေႀကာင္း ၿပည္႔ၿပည္႔စံုစံုေၿပာဖို႔ pilot-operated တြဲဖက္အသံုးၿပဳရမယ္႔႔ check valves ေတြအေႀကာင္းမွ၊ အစတည္ခဲ႔တယ္လို႔ 'ဒူဒူ' နည္းလည္မိပါတယ္။ ဦးႀကီးကိုယ္စား "ဒူဒူ" တေယာက္၊ ဆက္ကာ 'ပြား' ပါရေစ။ pilot-operated check valves ေတြကို၊ pilot-to-open check valve နဲ႔ pilot-to-close check valve ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားႀကပါသတဲ႔။ pilot operated ရယ္လို႔ သံုးနံွဳးရၿခင္းကေတာ႔ valve ရဲ႕ အဖြင္႔နဲ႔အပိတ္ open and close ကိစၥေတြကို၊ external pilot supply ဆိုတဲ႔ valve ရဲ႕ outlet မွ fluid reverse flow တခုကို၊ valve သို႔ေပးသြင္းကာ၊ ေဆာင္ရြက္ေစလို႔ပဲ ၿဖစ္ပါတယ္။

Pilot-to-open check valve - valve ရဲ႕ inlet မွ free-flow port မွတဆင္႔ ဝင္ေရာက္လာမယ္႔ fluid ရဲ႕ pressure ဟာ၊ spring force setting pressure ကိုမေကၽာ္လြန္ေသးတဲ႔အထိ၊ normally closed အေနအထားၿဖင္႔၊ valve 'ပိတ္' ေနၿပီး၊ spring force setting ထက္ေကၽာ္လြန္သြားစဥ္မွာေတာ႔ open အေနအထားၿဖင္႔ 'ပြင္႔' သြားပါေတာ႔တယ္။ check valves ေတြဟာ pilot piston နဲ႔ steam ကိုသံုးကာ၊ အဖြင္႔အပိတ္ကိုေဆာင္ရြက္ေပးတဲ႔ valve ေတြၿဖစ္သလို၊ valve ရဲ႕ အဝင္နဲ႔အထြက္ inlet and outlet မွ fluid flow pressure ကို equalized အေနနဲ႔ ညီမၽွေနေစရန္၊ ေဆာင္ရြက္ေပးတဲ႔ valves ေတြလည္း ၿဖစ္ပါတယ္။ pilot-to-open check valves ေတြကို၊ တည္ေဆာက္ပံု အရ plain pilot to open, pilot to open with decompression နဲ႔ pilot to open with external drain type ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားေတြ႔နိဳင္ပါတယ္။

 

Fig. Three types of pilot-to-open check valves with symbols
(Plain pilot to open, Pilot to open with decompression and Pilot to open with external drain type) 

plain pilot to open check valves ေတြရဲ႕ pilot piston area ဟာ၊ poppet seat area ထက္ (၃) ဆမွ (၄) ဆခန္႔အထိ၊ ႀကီးမားကၽယ္ၿပန္႔ပါတယ္။ valve ရဲ႕ pilot piston ထိပ္သို႔၊ external pilot supply ဆိုတဲ႔ fluid မွ reverse flow တနည္းအားၿဖင္႔ valve ရဲ႕ outlet မွ fluid flow သို႔မဟုတ္ controlled flow ဝင္ေရာက္လာတဲ႔အခါ၊ check valve ရဲ႕ poppet မွာ seat အေနနဲ႔ 'ထိုင္' ေနတဲ႔ pilot piston နဲ႔ steam ဟာ အေပါါသို႔ထပ္မံ 'ႀကြ' တက္သြားပါတယ္။ pilot piston area ႀကီးမားတဲ႔အတြက္၊ pressurized reverse flow သက္ေရာက္ရာမွ force ပိုမိုရရိွလာပါတယ္။ ပိုမိုရရိွလာတဲ႔ force ေႀကာင္႔ၿဖစ္ေပါါလာတဲ႔ pressure ဟာ၊ poppet ကိုတြန္းထားမယ္႔ valve ရဲ႕ inlet ရိွ၊ free-flow port မွတဆင္႔ သက္ေရာက္ေနတဲ႔ back-pressure ထက္ေကၽာ္လြန္သြားသၿဖင္႔၊ poppet ေရြွ႕လၽွားၿပီး valve ဟာ ပိုမို၊ ပြင္႔သြားပါတယ္။ အခၽိဳ႕ plain pilot to open check valves ေတြမွာ၊ အလြန္ေသးငယ္တဲ႔ very low pilot pressure ပမာဏသာ အသံုးၿပဳၿပီး၊ valve ကိုထပ္မံပြင္႔ေစရန္၊ ရည္ရြယ္ထားတဲ႔အတြက္ pilot piston area နဲ႔ poppet seat area တို႔ရဲ႕ အခၽိဳး ratio ကို '100: 1' ခန္႔ထားရိွကာ၊ တတ္ဆင္ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။

pilot to open with decompression type check valves ေတြမွာ၊ ေသးငယ္တဲ႔ inner decompression poppet ကို၊ အသံုးၿပဳထားပါတယ္။ inner decompression poppet မွာ valve ရဲ႕ outlet မွရရိွလာတဲ႔၊ low pilot pressure မွတဆင္႔ ေသးငယ္တဲ႔ small flow passage တခုၿဖစ္ေပါါလာပါတယ္။ small flow passage ေႀကာင္႔ေပါါေပါက္လာတဲ႔ ေသးငယ္တဲ႔ pressure ကို အသံုးၿပဳၿပီး၊ poppet ကိုတြန္းထားမယ္႔ valve ရဲ႕ inlet ရိွ၊ free-flow port မွတဆင္႔ သက္ေရာက္ေနတဲ႔ back-pressure ကို အရင္ဆံုးေလၽွာ႔ခၽ ယူပါတယ္။ poppet အနည္းငယ္ ေရြွ႕လၽွားမွဳေႀကာင္႔ back-pressure ကၽဆင္းသြားတဲ႔အခါ၊ valve ရဲ႕ outlet မွ fluid flow တနည္းအားၿဖင္႔ controlled flow သက္ေရာက္ေနတဲ႔ pilot piston လည္း၊ အလြယ္တကူ ေရြွ႕လၽွားသြားၿပီး၊ poppet ကို ထပ္မံတြန္းလိုက္ရာမွ valve ဟာ fully open အေနအထားၿဖင္႔ ပိုမို၊ ပြင္႔သြားပါတယ္။ load-induced သို႔မဟုတ္ continuous forces ေတြရိွေနမယ္႔ hydraulic fluid circuits ေတြမွာေတာ႔ valve ရဲ႕ outlet မွ free-flow port မွာ high back-pressure အဆက္မၿပတ္ေၿပာင္းလဲကာ၊ သက္ေရာက္ေနတဲ႔အတြက္၊ pilot to open with decompression type check valve ေတြကို၊ တတ္ဆင္ အသံုးမၿပဳႀကတာ ေတြ႔ရပါတယ္။

pilot-operated with external drain type check valve ေတြဟာ အၿခား check valves ေတြနဲ႔မတူပဲ၊ fluid ရဲ႕ flow ကို လားရာ (၂) ဖက္ by-direction ၿဖင္႔၊ စီးဆင္းေစနိဳင္သလို၊ valve ရဲ႕ inlet မွ free-flow port မွတဆင္႔ pilot piston ရဲ႕ stem side သို႔ သက္ေရာက္ေနတဲ႔ back-pressure ကို isolate အေနနဲ႔ တားဆီးေပးထားနိဳင္ပါတယ္။ pilot piston ရဲ႕ stem side သို႔ သက္ေရာက္ေနတဲ႔ valve ရဲ႕ inlet မွ back-pressure ဟာ၊ poppet ကိုေရြွ႕လၽွားေစမယ္႔ pilot pressure အား၊ resist အေနနဲ႔ ဆန္႔ကၽင္ တားဆီးထားတဲ႔ pressure လည္းၿဖစ္ပါတယ္။ အခၽိဳ႕ hydraulic fluid circuits ေတြမွာေတာ႔ back pressure ဟာ၊ valve ရဲ႕ အထြက္ downstream ရိွ controlled flow ဒါမွမဟုတ္ counterbalance valve မွတဆင္႔ သက္ေရာက္ေနတတ္ပါတယ္။ pilot-operated with external drain type check valve ေတြကို၊ pilot-operated 2-way function အေနနဲ႔အသံုးၿပဳတဲ႔အခါ၊ pilot piston return အတြက္၊ external-drain port ကို ထည္႔သြင္းအသံုးၿပဳႀကပါတယ္။

Fig. Spool in middle position

valve ရဲ႕ outlet port (၂) ခုစလံုးပိတ္ေနတဲ႔အတြက္၊ fluid ဟာ hydraulic actuator တနည္းအားၿဖင္႔ hydraulic cylinder အတြင္းသို႔ စီးဆင္းဝင္နိဳင္ၿခင္း မရိွတဲ႔ အေၿခအေနကို၊ directional valve ရဲ႕ 'hold' position အၿဖစ္သတ္မွတ္ပါတယ္။ pressurized fluid flow ဟာ directional valve မွတဆင္႔ hydraulic cylinder ကိုေရြွ႕လၽွားေစမယ္႔ expanding side ဖက္သို႔၊ စီးဝင္မွသာ cylinder movement ၿဖစ္ေပါါပါတယ္။

Fig. Spool moved to right position

spool ဟာ ညာဖက္သို႔ေရြွ႕လၽွားတဲ႔အတြက္ pressurized fluid flow ဟာ directional valve မွတဆင္႔ hydraulic cylinder နဲ႔ ဆက္သြယ္ထားတဲ႔ right-side port မွတဆင္႔ expanding side ဖက္သို႔၊ စီးဝင္သြားၿပီး၊ cylinder အတြင္းမွ piston ကိုေရြွ႕လၽွားေစပါတယ္။ hydraulic cylinder ရဲ႕ contracting side နဲ႔ဆက္သြယ္ထားတဲ႔t left-side port ကေတာ႔ ပိတ္ၿမဲ ပိတ္ေနပါတယ္။ left-side port ပိတ္ေနတဲ႔ အတြက္၊ cylinder ရဲ႕ contracting side မွ fluid ဟာ၊ hydraulic tank အတြင္းသို႔ return အေနနဲ႔ ၿပန္လည္ စီးဆင္း ဝင္ေရာက္သြားပါတယ္။ (Originally Posted by ကိုထြန္း)

လက္္ေတြ႔မွာေတာ႔ spool-type directional control valves ေတြဟာ၊ hydraulic cylinder ကို mid-stroke position မွေရြွ႕လၽွားမသြားေစဖို႔၊ အခၽိန္အႀကာႀကီး မထိန္းသိမ္းထားနိဳင္တာေတြ႔ရပါတယ္။ spool valves ေတြမွာ by-pass line ေတြ ထည္႔သြင္းတတ္ဆင္ထားတဲ႔အတြက္၊ hydraulic cylinder ကို အေနအထားတခုခုမွာ stop position ၿဖင္႔ ရပ္တန္႔ထားစဥ္၊ ၿပင္ပမွသက္ေရာက္လာမယ္႔ outside force တခုခုေႀကာင္႔၊ hydraulic cylinder ဟာ နဂိုမူလ position မွ တၿဖည္းၿဖည္း၊ ေရြွ႕သြားတတ္ပါတယ္။

Fig. Typical circuit incorporating pilot-operated with external drain type check valve

အထက္မွာ pilot-operated with external drain type check valve နဲ႔ 3/2 way spool type directional control valve တို႔ကို၊ တြဲဖက္အသံုးၿပဳၿခင္းအား၊ ဥပမာအၿဖစ္ ေဖာ္ၿပထားပါတယ္။ hydraulic cylinder ကို position တခုခုမွာ ရပ္လိုက္စဥ္၊ နဂိုမူလ position မွ တၿဖည္းၿဖည္း၊ ေရြွ႕မသြားေစရန္၊ operated check valves ေတြကို hydraulic cylinder ရဲ႕ expanding side နဲ႔ contracting side တို႔မွတဆင္႔ directional valve ရဲ႕အထြက္ port 'A' နဲ႔ port 'B' တို႔ၿဖင္္႔ ဆက္သြယ္ထားၿပီးမွ၊ fluid ကို hydraulic tank သို႔ return အေနနဲ႔ ၿပန္လည္ စီးဆင္း ဝင္ေရာက္သြားေစရန္၊ စီစဥ္ထားတာ ေတြ႔နိဳင္ပါတယ္။ cylinder မွ piston seal ယိုစိမ္႔မွဳမေပါါေပါက္သ၍၊၊ hydraulic cylinder ဟာ၊ ၿပင္ပမွ outside force အားတခုခု သက္ေရာက္ေပမယ္႔ ရပ္တန္႔ခဲ႔တဲ႔ နဂိုမူလ position မွာသာ ရိွေနမွာၿဖစ္ပါတယ္။

ဦးႀကီးရဲ႕ သေဘ္ာတစီးေေပါါ အလည္ေရာက္ခဲ႔စဥ္က၊ aft station မွာ ဟိုႀကည္႔ဒီႀကည္႔ 'ဒူဒူ' ႀကည္႔ေနစဥ္၊ ေၿခေထာက္ေအာက္မွ တဒုန္းဒုန္းနဲ႔ တစံုတရာ ဘယ္ညာ ရိုက္ခါတ္ေနတာကို၊ ခံစားသိနဲ႔ 'သိ' ခဲ႔ဖူးပါတယ္။ ဘာသံႀကီးလည္း ဦးႀကီးေရလိို႔ 'ဒူဒူ' ေမးတဲ႔အခါ၊ ေအာက္ေရစီး lower current ႀကမ္းသမို႔၊ rudder ဘယ္ညာ လွဳဳပ္ေနတာလို႔ေၿပာၿပီး၊ steering gear room သို႔ေခါါသြားပါတယ္။ steering gear room မွ hydraulic cylinder (၂) လံုးဟာ ဟိုဖက္ဒီဖက္ horizontally အေနအထားၿဖင္႔၊ အလိုအေလၽွာက္ေရြွ႔႕ေနသလို၊ rudder stock ကို ဘယ္ညာ၊ လည္ေအာင္ တြန္းေနတာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဦးႀကီးမွ steering gear hydraulic pump တလံုးကို၊ ေမာင္းလိုက္စဥ္မွာေတာ႔ hydraulic cylinder (၂) လံုးရဲ႕ ေရြွ႕လၽွား လွဳပ္ရွားမွဳ၊ ရပ္တန္႔သြားပါတယ္။

hydraulic cylinder (၂) လံုးကို တကယ္တမ္းေရြွ႕လၽွားေစမယ္႔ directional valves ေတြမွာ၊ pilot-operated with external drain type check valves ေတြကို တြဲဖက္တတ္ဆင္ ထားတာ ေတြ႔ရၿပီး၊ valve ရဲ႕ အဝင္နဲ႔အထြက္ inlet and outlet မွ fluid flow pressure ကို equalized အေနနဲ႔ ညီမၽွေနေစရန္၊ ေဆာင္ရြက္ေပးထားတဲ႔ အတြက္၊ hydraulic pump ေမာင္းကာ၊ pilot-operated with external drain type check valves ေတြမွတဆင္႔ hydraulic cylinder ကို position တခုခုမွာ ရပ္ထားစဥ္၊ နဂိုမူလ position မွ တၿဖည္းၿဖည္း၊ ေရြွ႕မသြားေစရန္၊ ထိမ္းလိုက္တာလို႔ 'ဒူဒူ' နားလည္မိပါေတာ႔တယ္။ 

Reference and image credit to : http://hydraulicspneumatics.com/, http://www.comatrol.com/,

Remark : All publications and images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party. 

Hydraulic control valves (၃)

pressure-compensated flow control valve, quick drop valve တို႔ဟာ flow control valve ေတြၿဖစ္ႀကပါတယ္။ flow valve ေတြဟာ hydraulic circuit အတြင္းမွာ load အေၿပာင္းအလဲ ရိွေနေပမယ္႔ hydraulic circuit အတြင္းမွ hydraulic fluid ကို၊ constant flow rate ၿဖင္႔တသမတ္တည္း စီးဆင္းေနေစရန္၊ ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။

Quick drop valve - bulldozer မွ blade ေတြရဲ႕ hydraulic cylinder ေအာက္ေၿခမွာ quick drop valves ေတြကို တတ္ဆင္ထားေလ့ရိွပါတယ္။ quick drop valve ေတြဟာ၊ flow control valve အမၽိဳးအစားၿဖစ္ၿပီး၊ blade ကိုု ေအာက္သို႔အလၽွင္္အၿမန္ lower quickly အေနအထားၿဖင္႔ ခၽနိဳင္ေစဖို႔အၿပင္၊ cylinder ေအာက္ေၿခမွ hydraulic pressure ကိုလည္း relief အေနနဲ႔ ေလၽွာ႔ခၽေပးပါတယ္။

Fig. Quick drop valve

Fig. Blade raised up position

blade ကိုု အေပါါသို႔ ၿမွင္႔တင္လိုက္တဲ႔အခါ၊ hydraulic fluid ဟာ under pressure flow ၿဖင္႔ orifice မွတဆင္႔ valve ရဲ႕ sleeve အတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္လာၿပီး၊ 'မ' တင္ထားတဲ႔ blade ရဲ႕ cylinder ထိပ္သို႔ စီးဆင္းသြားပါတယ္။ fluid အခၽိဳ႕ကေတာ႔ orifice ကိုၿဖတ္သန္းစီးဆင္းမွဳမရိွပဲ၊ plunger ေနာက္မွ cavity လို႔ေခါါတဲ႔ ေနရာလြတ္ fluid filled space အတြင္းသို႔၊ စီးဆင္း ဝင္ေရာက္ပါတယ္။ cavity အတြင္းရိွ fluid pressure ဟာ spring ကိုထပ္ဖိထားတဲ႔အတြက္၊ valve ဟာ plunger ကို sleeve အတြင္း 'အထိုင္' ကၽေနေစရန္ တြန္းထားနိဳင္ပါတယ္။ sleeve အတြင္းမွာ plunger အထိုင္ကၽေနတဲ႔အတြက္၊ valve ဟာ close အေနအထားၿဖင္႔၊ ပိတ္ေနပါတယ္။ valve ပိတ္ေနတဲ႔အတြက္၊ hydraulic cylinder ေအာက္ေၿခမွ fluid ဟာ port မွတဆင္႔ ဝင္ေရာက္လာၿပီး၊ quick drop valve နဲ႔႔ဆက္ထားမယ္႔ control valve အတြင္းကိုသာ၊ ၿပန္လည္စီးဆင္းသြားမွာၿဖစ္ပါတယ္။

Fig. Blade quickly lowering position

blade ကို ေအာက္သို႔ freely lower အေနအထားၿဖင္႔ အလၽွွင္အၿမန္ နိွမ္္႔ခၽလိုက္တဲ႔အခါ၊ hydraulic cylinder ရဲ႕ထိပ္မွ fluid ဟာလည္း၊ forcefully return အေနအထားၿဖင္႔ control valve မွတဆင္႔ quick drop valve အတြင္းသို႔၊ စီးဆင္း ဝင္ေရာက္လာပါတယ္။ fluid flow ေႀကာင္႔ quick drop valve ရဲ႕ orifice မွာ differential pressure ၿဖစ္ေပါါလာသလို၊ differential pressure ေႀကာင္႔ valve နဲ႔ plunger ဟာ return spring force ကိုဆန္႔႔ကၽင္ကာ၊ ေရြွ႕လၽွားသြားပါတယ္။ fluid ဟာ quick drop valve အတြင္းမွ open passage ကို၊ ၿဖတ္္သန္း၊ စီီးဆင္းသြားတဲ႔အတြက္၊ flow ၿမင္႔တက္လာၿပီး၊ hydraulic cylinder ရဲ႕ ေအာက္ေၿခ bottom မွာ vacuum ၿဖစ္ေပါါမွဳကိုလည္း၊ တားဆီးးေပးပါတယ္။

blade control lever ကို၊ lower position အနီးသို႔ေရြွ႕လိုက္တဲ႔အခါ၊ quick drop valve ဟာ အလုပ္ မလုပ္ေတာ႔သလို၊ blade ကို' မ' တင္ေပးထားတဲ႔ hydraulic cylinder မွ၊ blade ကို တၿဖည္းၿဖည္း gradually အေနအထားၿဖင္႔ ေအာက္သို႔ ခၽေပးပါတယ္။ hydraulic cylinder ရဲ႕ထိပ္မွာ fluid flow မရိွေတာ႔တဲ႔အတြက္၊ quick drop valve နဲ႔ valve အတြင္းမွ plunger မွာ pressure လည္း မရိွေတာ႔တာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာေတာ႔ cylinder ရဲ႕ ေအာက္ေၿခမွ fluid ဟာ control valve မွတဆင္႔ flow back အေနနဲ႔ၿပန္လည္စီးဆင္းၿပီး၊ pressurized fluid flow အေနနဲ႔ hydraulic cylinder ရဲ႕ထိပ္သို႔ ဝင္ေရာက္သြားပါတယ္။

Directional valve - hydraulic actuator တနည္းအားၿဖင္႔ hydraulic cylinder ေတြ အတြင္းသို႔၊ ေပးပို႔မယ္႔ fluid ရဲ႕ flow ကို ရပ္တန္႔ေစနိဳင္သလို၊ စီးဆင္းေစနိဳင္တဲ႔အၿပင္ flow direction ကိုလည္း ေၿပာင္းလဲေပးနိဳင္တဲ႔အတြက္ flow control valve အၿဖစ္ သတ္မွတ္နိဳင္ပါတယ္။ directional valve ေတြဟာ sample construction အေနနဲ႔ တည္ေဆာက္ပံု ရိုးရွင္းၿပီး၊ ပင္မ main line မွဝင္လာတဲ႔ fluid အား ဘယ္ဖက္နဲ႔ ညာဖက္ သို႔မဟုတ္ ညာဖက္နဲ႔ ဘယ္ဖက္မွ line ေတြသို႔ valve မွတဆင္႔၊ လိုအပ္သလို ေရြးခၽယ္ စီးဆင္းေစနိဳင္ပါတယ္။ directional valves ေတြကို၊ fluid စီးဆင္းပံု function ေပါါမူတည္ၿပီး၊ 2/ 2 way, 3/ 2 way, 4/ 2 way, 4/ 3 way, 5/ 2 way နဲ႔ 5/ 3 way ဆိုၿပီး၊ သတ္မွတ္ႀကသလို၊ တည္ေဆာက္ပံု type အရ၊ sliding-plate valve, poppet valve နဲ႔ spool valve ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားနိဳင္ပါတယ္။ 

Fig. Spool type directional valve

double acting hydraulic cylinder ေတြနဲ႔ တြဲဖက္အသံုးၿပဳတဲ႔၊ 3/ 2 way directional spool valve ကို၊ ဥပမာအၿဖစ္ေဖာ္ၿပပါဦးမယ္။ pressurized fluid ဟာ hydraulic oil pump မွတဆင္႔ valve ရဲ႕ inlet port သို႔ဝင္ေရာက္လာပါတယ္။ valve ရဲ႕ spool ဟာ အလယ္ဗဟို middle position မွာရိွေနစဥ္၊ outlet port (၂) ခုစလံုးပိတ္ေနၿပီး၊ fluid ဟာ valve အတြင္းမွၿဖတ္သန္းကာ၊ hydraulic tank အတြင္းသို႔ return အေနနဲ႔ ၿပန္လည္ စီးဆင္း ဝင္ေရာက္သြားပါတယ္။

Fig. Spool in middle position

valve ရဲ႕ outlet port (၂) ခုစလံုးပိတ္ေနတဲ႔အတြက္၊ fluid ဟာ hydraulic actuator တနည္းအားၿဖင္႔ hydraulic cylinder အတြင္းသို႔ စီးဆင္းဝင္နိဳင္ၿခင္း မရိွတဲ႔ အေၿခအေနကို၊ directional valve ရဲ႕ 'hold' position အၿဖစ္သတ္မွတ္ပါတယ္။ pressurized fluid flow ဟာ directional valve မွတဆင္႔ hydraulic cylinder ကိုေရြွ႕လၽွားေစမယ္႔expanding side ဖက္သို႔၊ စီးဝင္မွသာ cylinder movement ၿဖစ္ေပါါပါတယ္။

Fig. Spool moved to right position

spool ဟာ ညာဖက္သို႔ေရြွ႕လၽွားတဲ႔အတြက္ pressurized fluid flow ဟာ directional valve မွတဆင္႔ hydraulic cylinder နဲ႔ ဆက္သြယ္ထားတဲ႔ right-side port မွတဆင္႔ expanding side ဖက္သို႔၊ စီးဝင္သြားၿပီး၊ cylinder အတြင္းမွ piston ကိုေရြွ႕လၽွားေစပါတယ္။ hydraulic cylinder ရဲ႕ contracting side နဲ႔ဆက္သြယ္ထားတဲ႔t left-side port ကေတာ႔ ပိတ္ၿမဲပိတ္ေနပါတယ္။ left-side port ပိတ္ေနတဲ႔ အတြက္၊ cylinder ရဲ႕ contracting side မွ fluid ဟာ၊ hydraulic tank အတြင္းသို႔ return အေနနဲ႔ ၿပန္လည္ စီးဆင္း ဝင္ေရာက္သြားပါတယ္။

Fig. Spool moved to left position

spool ဘယ္ဖက္သို႔ ေရြွ႕လၽွားတဲ႔အခါ၊ pressurized fluid flow ဟာ directional valve မွတဆင္႔ hydraulic cylinder နဲ႔ ဆက္သြယ္ထားတဲ႔ left-side port မွတဆင္႔ contraction side ဖက္သို႔၊ စီးဝင္သြားၿပီး၊ cylinder အတြင္းမွ piston ကို မူလေနရာမွ ဆန္႔ကၽင္ဖက္လားရာၿဖင္႔ ေရြွ႕လၽွားေစပါတယ္။ hydraulic cylinder ရဲ႕ expanding side နဲ႔ဆက္သြယ္ထားတဲ႔ right-side port လည္းပိတ္သြားၿပီး၊ မူလရိွေနတဲ႔ expanding side မွ pressurized fluid ဟာ hydraulic tank အတြင္းသို႔ return အေနနဲ႔ ၿပန္လည္ စီးဆင္း ဝင္ေရာက္သြားပါတယ္။

directional valve ေတြဟာ၊ stop or block fluid flow, allow fluid flow and change direction of fluid flow ဆိုၿပီး၊ အထက္မွာေဖာ္ၿပခဲ႔သလို fluid ရဲ႕ flow ကိုရပ္တန္႔ေစနိဳင္ၿပီီး၊၊ စီးဆင္းေစနိဳင္တဲ႔ အၿပင္လိုအပ္သလို flow direction ကိုလည္း ေၿပာင္းလဲေပးနိဳင္ပါတယ္။ directional valves ေတြအေႀကာင္းေၿပာမယ္ဆိုလၽွင္ check valve ေတြက စၿပီး၊ ေၿပာႀကပါတယ္။ check valve ဟာ fluid flow ကို ဦးတည္ရာ direction တဖက္တည္းသို႔ စီးဆင္းေစၿပီး၊ ဆန္႔ကၽင္ဖက္ opposite direction ၿဖင္႔စီးဝင္လာမယ္႔ flow ကိုပါ block အေနနဲ႔ တားဆီးေပးတဲ႔ အတြက္၊ directional valve အၿဖစ္ သတ္မွတ္နိဳင္ပါတယ္။

Check valve - hydraulic system အတြင္းမွာ ဆန္႔ကၽင္ဖက္ opposite direction ၿဖင္႔စီးဝင္လာမယ္႔ fluid ရဲ႕ flow ကိုတားဆီးရန္အတြက္၊ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ check valves ေတြြကို poppet-type check valve နဲ႔ pilot-operated check valve ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားသတ္မွတ္ႀကပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ pilot-operated check valve ေတြဟာ external source တခုခုကို အသံုးၿပဳၿပီး၊ မူလစီးဆင္းေနတဲ႔ fluid ရဲ႕ free flow ကိုရပ္တန္႔ကာ၊ ေၿပာင္းၿပန္ reverse flow ၿဖင္႔လည္း စီးဆင္းေစနိဳင္ပါတယ္။

Fig. Cross-sectional views and symbols for two types of check valves

(Vertical type and Right-angle type)  

အထက္မွာေဖာ္ၿပထားတဲ႔ poppet type check valves ေတြဟာ၊ အသံုးမၽားတဲ႔ check valve ေတြၿဖစ္ၿပီး၊ မူလက poppet အစား ball ကိုတတ္ဆင္အသံုးၿပဳခဲ႔ပါတယ္။ ball ကိုတတ္ဆင္ အသံုးၿပဳတဲ႔အတြက္၊ ball check valve လို႔လည္းေခါါႀကပါတယ္။ ball check valve ေတြဟာ၊ valve operate လုပ္တိုင္း အႀကိမ္ေပါင္း မၽားစြာ ball လွဳပ္ရွားခဲ႔ရရာမွတဆင္႔ ball ထိုင္မယ္႔ contact seat မွာ ပြန္းစားတဲ႔ wear groove လိုင္းေတြၿဖစ္ေပါါလာနိဳင္ၿပီး၊ valve မလံုေတာ႔တဲ႔ အေၿခအေန leakage condition ၿဖစ္ေပါါလာတတ္ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ႔ ball အစား guided poppet ေတြကိုအစားထိုး၊ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳခဲ႔ေပမယ္႔၊ သေက္တ symbol အေနနဲ႔ကေတာ႔ ball ပံုသ႑န္ေလးၿဖင္႔သာ၊ ေဖာ္ၿပ သတ္မွတ္ေနဆဲၿဖစ္ပါတယ္။

Fig. Poppet type in-line/ vertical check valve with spring  

check valve အတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္လာတဲ႔ fluid ဟာ spring ကိုတြန္းၿပီး၊ 'မ' တင္လိုက္တဲ႔အတြက္၊ spring နဲ႔အတူ poppet လည္း မူလေနရာမွေရြွ႕လၽွားသြားပါတယ္။ valve body seat ရဲ႕အေပါါပိုင္းမွာ angled seat face ပံုသ႑န္တည္ေဆာက္ထားၿပီး၊ အေပါက္ holes ေတြေဖာက္ထားတဲ႔အတြက္၊ spring ရဲ႕တြန္းအားေႀကာင္႔ poppet ေနရာေရြွ႕သြားစဥ္ flow ဟာ valve အတြင္းမွ ၿဖတ္သန္းသြားနိဳင္ပါတယ္။ poppet type check valves ေတြဟာ ပၽက္စီးခၽိဳ႕ယြင္းၿခင္းၿဖစ္ေပါါမွဳနည္းပါးတဲ႔ almost trouble-free devices ေတြၿဖစ္ပါတယ္။ right-angle type, screw-in cartridge type နဲ႔ sub-plate mounted type ဆိုၿပီး၊ တတ္ဆင္ပံုအေနအထားအရ poppet type check valves ေတြကို ခြဲၿခားသတ္မွတ္ႀကပါတယ္။

Fig. Poppet type inline/ vertical check valve without spring

check valves ေတြဟာ flow ကို control လုပ္ေပးသလို၊ pressure ကိုလည္း control လုပ္နိဳင္ပါတယ္။ check valve မွာအသံုးၿပဳထားတဲ႔ spring ရဲ႕တြန္းအားဟာ ပမာဏေသးငယ္တဲ႔ light force ၿဖစ္ၿပီး၊ pressurized flow မရိွေတာ႔တာနဲ႔ poppet သို႔ အလြယ္တကူ return အေနနဲ႔ၿပန္လာနိဳင္ပါတယ္။ spring force ရဲ႕ပမာဏၿမင္႔မားတဲ႔အခါ energy loss နဲ႔ heat တို႔ၿဖစ္ေပါါနိဳင္သလို၊ poppet ေရြွ႕လၽွားေစဖို႔ fluid pressure ပမာဏအနည္းငယ္သာ၊ လိုအပ္တဲ႔အတြက္ light force spring ေတြကို အသံုးၿပဳၿခင္း ၿဖစ္ပါတယ္။ အရြယ္အစား ႀကီးမားတဲ႔ vertical type poppet check valve ေတြမွာေတာ႔၊ poppet ရဲ႕အရြယ္အစားလည္း ႀကီးမားၿပီး၊ poppet ရဲ႕ အေလးခၽိန္ weight ၿဖင္႔၊ seat အေပါါမွာ ' ၿပန္ထိုင္' နိဳင္တဲ႔အတြက္၊ without spring အၿဖစ္၊ spring ထည္႔သြင္း တတ္ဆင္ထားၿခင္း မရိွတာေတြ႔ရပါတယ္။

သန္မာတဲ႔ strong springs ေတြကို၊ ထည္႔သြင္းတတ္ဆင္ထားတဲ႔ check valves ေတြမွာေတာ႔၊ fluid flow မွာ extra resistance ၿဖစ္ေပါါလာတဲ႔အတြက္၊ low pressure by pass ၿပဳလုပ္ေပးရန္လိုအပ္ၿပီး၊ check valve ဟာ relief valve အၿဖစ္ အလုပ္လုပ္ပါတယ္။ low pressure by pass ထည္႔သြင္းထားတဲ႔ check valves ေတြကို၊ low-pressure filter ေတြနဲ႔ heat exchanger ကဲ႔သို႔ low-pressure circuits ေတြနဲ႔ pilot-operated directional control valves ေတြမွာ၊ minimum pilot pressure ကိုထိန္းထားနိဳင္ေစဖို႔ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။

Fig. In-line check valve with orifice drilled through poppet
(Poppet type orifice check valve)

အခၽိဳ႕ check valve ေတြရဲ႕ poppet မွာ အေပါါက္ေဖာက္ကာ၊ orifice အေနနဲ႔ ထည္႔သြင္း တတ္ဆင္ထားၿပီး၊ fixed-orifice flow-control function ၿဖင္႔ အလုပ္လုပ္ေစတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ orifice ဟာ fluid ကို လားရာ one direction တဖက္တည္းသို႔၊ free flow အေနနဲ႔ စီးဆင္းေစသလို၊ ဆန္႔ကၽင္ဖက္ opposite way မွ flow ကိုလည္း၊ measured flow အၿဖစ္ေစာင္႔ႀကည္႔ေနပါတယ္။ orifice ဟာ အေသတတ္ဆင္ထားတဲ႔ non-adjustable component ၿဖစ္ၿပီး၊ ခၽိန္ညိွစရာမလိုအပ္တဲ႔ tamper proof component လို႔လည္း၊ ေၿပာနိဳင္ပါတယ္။ actuator speed ကို ေၿပာင္းလဲရန္လိုအပ္မွသာ၊ orifice ရဲ႕အရြယ္အစား size ကိုေၿပာင္းလဲႀကပါတယ္။ poppet type orifice check valves ေတြကို flange fitted သို႔မဟုတ္ hard piped အေနနဲ႔ actuator port ၿဖင္႔တိုက္ရိုက္၊ တတ္ဆင္ထားႀကၿပီး၊ system မွာ line broke နဲ႔ valve malfunctioned ေပါါေပါက္တဲ႔အခါ၊ actuator ကိုထိခိုက္မွဳ မၿဖစ္ေစရန္ ကာကြယ္ေပးပါတယ္။

Reference and image credit to : ကိုတင္မင္းထူး၊ "Unit Instruction Manual - Hydraulic Control Valves" - KOMATSU, http://www.indiamart.com/, http://hydraulicspneumatics.com/, http://www.tucsonhydrocontrols.com/, http://www.cranechempharma.com/

Remark : All publications and images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party. 

Hydraulic fluids

ဟိုတေလာက သေဘ္ာလြဲေၿပာင္းလက္ခံယူၿခင္း delivery အလုပ္ကိစၥတခုနဲ႔ ပက္သက္ၿပီး၊ အနွတ္ (၁၀) ဒီဂရီေအာက္ေအးတဲ႔ ေနရာတခုကို၊ ခဏေရာက္ေနခဲ႔ပါတယ္။ သေဘ္ာအတြက္ လမ္းခရီးမွာ လိုအပ္မယ္႔ ဟိုက္ဒေရာလစ္ဆီေတြ၊ မွာတဲ႔အခါ ေပးလိုက္တဲ႔ HV 68 ဆိုတဲ႔ specification အတိုင္းမဟုတ္ပဲ LV 46 ဆိုတဲ႔ specification ၿဖင္႔ supplier မွေပးပို႔လာ ပါတယ္။ supplier မွ အေအးပိုင္းေဒသမွာ သံုးမယ္ အထင္နဲ႔ specification မွားတယ္ ဆိုၿပီး၊ ေစတနာၿဖင္႔ သင္႔ေလၽွာ္တဲ႔ ဟိုက္ဒေရာလစ္ဆီေတြကို၊ ေပးပို႔ခဲ႔ေပမယ္႔ သေဘ္ာဟာ၊ အပူပိုင္းဇံု tropical area ကိုသြားမွာမို႔ HV 68 နဲ႔ၿပန္လဲေပးရန္သာ supplier ကို အေႀကာင္းၿပန္ရပါတယ္။

သေဘ္ာသား ဘဝတုန္းက crane ေတြ၊ winch ေတြနဲ႔ steering gear ေတြနဲ႔ပက္သက္ၿပီး၊ ဟိုက္ဒေရာလစ္ဆီေတြနဲ႔ ရင္းနီွးခဲ႔ရပါတယ္။ မွတ္မွတ္ရရ ဂၽာမဏီေဆာက္၊ 'တခိုင္လံုးေရြွ' ဆိုတဲ႔ တစီးလံုးၿမန္မာ သေဘ္ာတစီးမွာ junior တဦးအၿဖစ္ စီးရစဥ္၊ 32, 46 နဲ႔ 68 ဆိုၿပီး၊ ဟိုက္ဒေရာလစ္ဆီေတြ ခြဲသံုးထားတာကို သတိရမိပါတယ္။ တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္ပဲ 'ၿမန္မာအင္ဂၽင္နီယာဖိုရမ္' မွာ ဟိုက္ဒေရာလစ္ဆီ အေႀကာင္း ေမးထားတာေတြ႔လို႔၊ ေရးလက္စ post ကို ခဏရပ္ကာ၊ မွတ္သားမိသေလာက္ ဟိုက္ဒေရာလစ္ ဆီအေႀကာင္း၊ ေဖာ္ၿပလိုက္ပါတယ္။

 

ဟိုက္ဒေရာလစ္ဆီ hydraulic oil ရယ္လို႔၊ အရပ္ေခါါ ေခါါႀကတဲ႔ hydraulic fluid ကို hydraulic liquid လို႔လဲေခါါႀကပါတယ္။ hydraulic machinery ေတြရဲ႕စြမ္းအားလြဲေၿပာင္းမွဳ power transfer အတြက္ႀကားခံ medium အၿဖစ္ေဆာင္ရြက္ေပးတဲ႔ hydraulic fluid ကို ေယဘုယၽအေနနဲ႔ သဘာဝတြင္းထြက္ဆီ mineral oil ေတြမွထုတ္ယူနိဳင္သလို water ဆိုတဲ႔ေရမွ တဆင္႔လည္း ထုတ္ယူနိဳင္ပါတယ္။ 

hydraulic fluid ထုတ္ယူရာမွာ အသံုးၿပဳမယ္႔ mineral oil ဟာ၊ non-vegetable oil ဆိုတဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မွ ထုတ္ယူထားတဲ႔ ဆီအမၽိဳးအစား မဟုတ္ပဲ၊ hydrocarbons compounds ၿဖစ္တဲ႔ ေရနံ petroleum တနည္းအားၿဖင္႔ ေရနံစိမ္း crude oil မွတဆင္႔ distillate အေနနဲ႔ေပါင္းခံကာ၊ ထုတ္လုပ္ထားတဲ႔ ဆီၿဖစ္ပါတယ္။ alkanes အနည္းငယ္ဟာ ဟိုက္ဒေရာလစ္ဆီမွာ light mixtures အၿဖစ္ေရာေနွာ ပါဝင္ေနၿပီး၊ အေရာင္အဆင္းမဲ႔ကာ၊ အနံ႔အသက္မရိွတဲ႔ colorless and odorless oil ဆီအမၽိဳးအစားလည္း ၿဖစ္ပါတယ္။ hydraulic fluid ေတြရဲ႕ စြမ္းေဆာင္နိဳင္မွဳ functions ေတြနဲ႔ ရုပ္ဂုဏ္သတိၳ property ေတြကို ဆက္လက္ေဖာ္ၿပပါဦးမယ္။

hydraulic system တခုကို၊ ထိေရာက္စြာ most efficiently အေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ေစရန္၊ အသံုးၿပဳမယ္႔ hydraulic fluid ဟာ low compressibility အၿဖစ္ စြမ္းေဆာင္နိဳင္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

thermodynamics နဲ႔ fluid mechanics ဘာသာရပ္မွာ အရည္ fluid သို႔မဟုတ္ အစိုင္အခဲ solid တခုဟာ၊ ဖိအား pressure သို႔မဟုတ္ တြန္းအား stress တခုခုေၿပာင္းလဲမွဳေႀကာင္႔ ေပါါေပါက္လာမယ္႔ ထုထည္ volume ေၿပာင္းလဲမွဳကို တိုင္းတာၿခင္းအား compressibility အၿဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။ low compressibility ဆိုတာကေတာ႔ ဖိအား pressure သို႔မဟုတ္ တြန္းအား stress တခုခုေၿပာင္းလဲေပမယ္႔ ထုထည္ volume ေၿပာင္းလဲမွဳ အနည္းငယ္သာေပါါေပါက္ၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ 

Functions and properties of hydraulic fluids - hydraulic fluid ေတြရဲ႕ စြမ္းေဆာင္နိဳင္မွဳ functions ေတြကို medium for power transfer and control, medium for heat transfer, sealing medium, lubricant, pump efficiency, special function, environmental impact နဲ႔ functioning life ဆိုၿပီး၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ hydraulic fluid ေတြဟာ hydraulic machinery ေတြရဲ႕စြမ္းအားလြဲေၿပာင္းမွဳ power transfer အတြက္ႀကားခံ medium အၿဖစ္၊ medium for power transfer and control အေနနဲ႔ စြမ္းေဆာင္ေပးရာမွာ၊ ဖိသိပ္မွဳခံနိဳင္ၿခင္း low compressibility (high bulk modulus), ေရာေနွာ ပါဝင္ေနတဲ႔ေလကို အလၽွင္အၿမန္ဖယ္ထုတ္နိဳင္ၿခင္း fast air release, hydraulic system အတြင္း အၿမွဳတ္အေနနဲ႔ေနရာယူမွဳ နည္းပါးၿခင္း low foaming tendency နဲ႔ low volatility ဆိုတဲ႔ ရုပ္ဂုဏ္သတိၳေတြရိွဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ အပူကူးေၿပာင္းမွဳ medium for heat transfer အေနနဲ႔ စြမ္းေဆာင္ရာမွာ အပူဒဏ္ခံနိဳင္ၿပီးအပူကူးမွဳလြယ္ကူၿခင္း good thermal capacity and conductivity ဆိုတဲ႔ရုပ္ဂုဏ္သတိၳေတြရိွဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။

ယိုစိမ္႔မွဳမၿဖစ္ေပါါေစမယ္႔ႀကားခံအတားအဆီး sealing medium အေနနဲ႔ကေတာ႔ အသံုးၿပဳတဲ႔ hydraulic fluid ရဲ႕ shear stability နဲ႔ လံုေလာက္တဲ႔ ေစးပၽစ္မွဳ adequate viscosity တနည္းအားၿဖင္႔ viscosity index ဆိုတဲ႔ ေစးပၽစ္မွဳအညြန္းကိန္း ရုပ္ဂုဏ္သတိၳေတြအေပါါ မူတည္ပါတယ္။ liquid ဆိုတဲ႔ အရည္တခုဟာ အပူခၽိန္ temperature ၿမင္႔တက္ လာတဲ႔ အခါ၊ ေစးပၽစ္မွဳ viscosity ကၽဆင္းသြားပါတယ္။ ဆီေတြရဲ႕ ေစးပၽစ္မွဳ viscosity ကို centistokes လို႔ေခါါတဲ႔ cSt unit ၿဖင္႔ တိုင္းတာသတ္မွတ္ၿပီး၊ ေစးပၽစ္မွဳ အညြန္းကိန္း viscosity index ကိုေတာ႔ VI scale ၿဖင္႔ေဖာ္ၿပပါတယ္။

VI scale ကို SAE လို႔ေခါါတဲ႔ Society of Automotive Engineers အဖြဲ႔အစည္းမွ ေခၽာဆီ lubricating oil ေတြအတြက္၊ စတင္ သတ္မွတ္ခဲ႔တာၿဖစ္ၿပီး၊ အပူခၽိန္ temperatures ကို reference အေနနဲ႔ ကိုးကားေဖာ္ၿပပါတယ္။ မူလစတင္သတ္မွတ္စဥ္က VI scale ဟာ '0' မွ '100' အထိသာရိွခဲ႔ပါတယ္။ organic compound ၿဖစ္တဲ႔ naphthalene ဟာ VI scale အရ '0' သာရိွၿပီး၊ saturated hydrocarbons ေတြနဲ ႔ ဖြဲ႔စည္းထားတဲ႔ paraffin လို႔ေခါါတဲ႔ alkanes ကေတာ႔ VI scale အရ '100' ရိွတာေတြ႔ရပါတယ္။

chemical compounds ေတြၿဖစ္တဲ႔ additive ေတြကို ထည္႔သြင္းအသံုးၿပဳရာမွ၊ VI scale ၿမင္႔မားတဲ႔ synthetic oil ေတြ ထုတ္လုပ္လာနိဳင္တဲ႔အခါ VI scale '80' မွ '400' ခန္႔အထိရိွတဲ႔ ေခၽာဆီ lubricating oil ေတြေပါါေပါက္လာပါတယ္။ viscosity index အနနဲ႔ '0' ~ '35' VI scale ရိွလၽွင္ low classification oil, '35' ~ '80' VI scale ရိွလၽွင္ medium classification oil, '80' ~ '110' ရိွလၽွင္ high classification oil နဲ႔ '110' အထက္ VI scale ရိွလၽွင္ very high classification oil ဆိုၿပီးသတ္မွတ္ပါတယ္။

hydraulic fluid ဟာ hydraulic machinery ေတြရဲ႕စြမ္းအားလြဲေၿပာင္းမွဳ power transfer အတြက္ႀကားခံ medium အၿဖစ္ေဆာင္ရြက္ေပးတဲ႔အၿပင္၊ ေခၽာဆီ lubricant အေနနဲ႔လည္း ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ ေခၽာဆီ lubricant အေနနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ရာမွာ ဆီရဲ႕ ေစးပၽစ္မွဳမွကိုထိန္းထားနိဳင္ၿခင္း viscosity for film maintenance, အပူခၽိန္နိမ္႔ေပမယ္႔ အရည္အေနနဲ႔သာတည္ရိွေနၿခင္း low temperature fluidity, အပူနဲ႔ oxidation ဆိုတဲ႔ အီလက္ထရြန္ဆံုးရံွဳးမွဳ loss of electrons တို႔ေႀကာင္႔ ဆီအရည္အေသြး အလြယ္တကူေၿပာင္းလဲမွဳ မၿဖစ္ေပါါနိဳင္ၿခင္း thermal and oxidative stability, ေရနဲ႔ေရာသြားေပမယ္႔ အလြယ္တကူေၿပာင္းလဲမွဳမၿဖစ္ေပါါနိဳင္ၿခင္း hydrolytic stability or water tolerance, အလြယ္တကူ သန္႔ရွင္းစစ္ယူနိဳင္ၿခင္း cleanliness and filterability, ေရာေနွာ ပါဝင္ေနတဲ႔ေရကို ဖယ္ထုတ္နိဳင္ၿခင္း demulsibility, ပြန္းစားမွဳကို ကာကြယ္ေပးနိဳင္ၿခင္း anti-wear characteristics နဲ႔ ဓါတ္ၿပဳတိုက္စားမွဳကို တားဆီးေပးနိဳင္ၿခင္း corrosion control ဆိုတဲ႔ရုပ္ဂုဏ္သတိၳေတြ ရိွဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။

hydraulic pump ရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္ pump efficiency ေကာင္းေစဖို႔၊ ရုပ္ဂုဏ္သတၳိ property အေနနဲ႔ high viscosity index ဆိုတဲ႔ ေစးပၽစ္မွဳအညြန္းကိန္းၿမင္႔မားရန္လိုအပ္သလို၊ hydraulic machinery ေတြရဲ႕ အတြင္းအစိတ္အပိုင္းေတြမွာ ၿဖစ္ေပါါတတ္တဲ႔ internal leakage ယိုစိမ္႔မွဳကို၊ ေလၽွာ႔ခၽနိဳင္ရန္ မွန္ကန္တဲ႔ proper viscosity ဆီအမၽိဳးအစားကိုလည္း၊ အသံုးၿပဳဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

hydraulic fluid ကို mineral oil ေတြမွထုတ္ယူထားေပမယ္႔ ထူးၿခားတဲ႔ special function အေနနဲ႔ မီးမေလာင္နိဳင္ၿခင္း fire resistance, ပြတ္မွဳအားကို ေၿပာင္းလဲေပးနိဳင္ၿခင္း friction modifications နဲ႔ စြမ္းအင္ရိွၿပီးေသးငယ္တဲ႔ energetic particles အရာဝထၳဳေတြနဲ႔ စြမ္းအင္ရိွတဲ႔ energetic waves လိွဳင္းေတြ ၿဖတ္သန္း သြားလာၿခင္းကို၊ တားဆီးေပးနိဳင္ၿခင္း radiation resistance ဆိုတဲ႔ ရုပ္ဂုဏ္ သတိၳေတြရိွပါတယ္။

hydraulic fluid ေတြကို decomposed အေနနဲ႔ စြန္႔ၿပစ္ရာမွာ၊ အဆိပ္အေတာက္ ၿဖစ္ေပါါမွဳနည္းပါးၿခင္း low toxicity ေႀကာင္႔ သဘာဝပတ္ဝန္းကၽင္ကို environmental impact အေနနဲ႔ ထိခိုက္မွဳ မၿဖစ္ေပါါေစတာ ေတြ႔ရသလို၊ သတ္တမ္းတိုတဲ႔ အဆင္႔နိမ္႔ဇီဝေၿပာင္းလဲၿဖစ္ေပါါမွဳ bio-degradation တနည္းအားၿဖင္႔ စြန္႔ၿပစ္ထားတဲ႔ hydraulic fluid ေတြနဲ႔ ဘက္တီးရီးယားေတြမွတဆင္႔၊ ဇီဝဓါတုဆိုင္ရာ ဓါတ္ၿပဳမွဳအသစ္ေတြ၊ မၿဖစ္ေပါါနိဳင္ၿခင္း biodegradability ဆိုတဲ႔ ရုပ္ဂုဏ္သတၳိ ရိွတာကိုလည္း၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ hydraulic fluid သက္တမ္း functioning life ကေတာ႔၊ material compatibility ဆိုတဲ႔ အထက္မွေဖာ္ၿပခဲ႔တဲ႔ အသံုးၿပဳထားတဲ႔ ဟိုက္ဒေရာလစ္ဆီရဲ႕ ရုပ္ဂုဏ္သတၳိဆိုင္ရာ၊ အရည္အေသြးေတြေပါါမွာ မူတည္ပါတယ္။

ေရကို hydraulic fluid အေနနဲ႔ေရွးေဟာင္း ancient Egypt လူမၽိဳးေတြလက္ထက္ကတည္းက၊ အသံုးၿပဳခဲ႔တယ္လို႔ ဆိုႀကပါတယ္။ (၁၉၂၀) ခုနွစ္ေနာက္ပိုင္းကစၿပီး၊ hydraulic fluid ထုတ္လုပ္ရာ အေၿခခံကုန္ႀကမ္း base stock အၿဖစ္၊ mineral oil ကိုစတင္အသံုးၿပဳခဲ႔ပါတယ္။ ဆူမွတ္ boiling point ၿမင္႔မားၿပီး၊ ပင္ကိုမူလ inherent lubrication properties ရုပ္ဂုဏ္ သတၳိေတြရိွတဲ႔အတြက္၊ mineral oil base stocks ေတြဟာ၊ hydraulic fluid ထုတ္လုပ္ရာ အဓိကအေၿခခံကုန္ႀကမ္း အၿဖစ္၊ ဒီေန႔ အခၽိန္ကာလအထိ အသံုးဝင္ေနဆဲ ၿဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ႔ တိရိစာၧန္အစာသစ္ေစ႔ေတြက ထုတ္ယူရရိွတဲ႔ rapeseed လို႔ေခါါတဲ႔ canola oil လို၊ သဘာဝဆီ natural oils ေတြနဲ႔ အစားထိုး ထုတ္လုပ္လာခဲ႔ပါတယ္။ glycol, esters, organophosphate ester, polyalphaolefin, propylene glycol နဲ႔ silicone oils တို႔လို၊ base stocks ေတြကိုေတာ႔ fire resistance နဲ႔ ၿမင္႔မားတဲ႔အပူခၽိန္ extreme temperature ကိုခံနိဳင္ရည္ရိွမယ္႔၊ hydraulic fluid ေတြထုတ္လုပ္ရာမွာ အဓိကအေၿခခံ ကုန္ႀကမ္းအၿဖစ္ အသံုးၿပဳပါတယ္။

hydraulic fluid မွာ ဓါတုၿဒပ္ေပါင္း chemical compounds ေတြအမၽိဳးအစား၊ စံုလင္စြာ ပါဝင္ေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ oil အၿပင္၊ butanol နဲ႔ phthalates, adipate ဆိုတဲ႔ adipic acid ေတြလည္း ပါဝင္ပါတယ္။ phthalates နဲ႔ adipate တို႔ဟာ esters ေတြၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ tributylphosphate ဆိုတဲ႔ phosphate esters ေတြနဲ႔ silicones, alkylated aromatic hydrocarbons ေတြနဲ႔ polyisobutenes ကဲ႔သို႔ polyalphaolefins ေတြနဲ႔ corrosion inhibitors ေတြလည္း၊ ေရာေနွာပါဝင္ေနပါတယ္။

biodegradable hydraulic fluids အေႀကာင္းကိုလည္း၊ အနည္းငယ္ထည္႔သြင္းေဖာ္ၿပပါရေစ။ oil spill ဆိုတဲ႔ ဆီယိုဖိတ္မွဳမွတဆင္႔ သဘာဝပါတ္ဝန္းကၽင္ကိုအထိခိုက္မခံတဲ႔ environmentally sensitive applications ေတြမွာ အသံုးၿပဳမယ္႔၊ လယ္ယာသံုး farm tractors ေတြနဲ႔ ေသာင္တူးစက္ marine dredging ေတြအတြက္၊ biodegradable hydraulic fluids ေတြကို အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ rapeseed လို႔ေခါါတဲ႔ canola oil လို၊ သဘာဝဆီ natural oils ေတြမွတဆင္႔၊ ထုတ္ယူရရိွလာတဲ႔ biodegradable hydraulic fluids ေတြကို၊ ISO 32, ISO 46 နဲ႔ ISO 68 ဆိုၿပီး၊ specification အရခြဲၿခား သတ္မွတ္ပါတယ္။ ASTM standards အရ ASTM-D-6006 - Guide for Assessing Biodegradability of Hydraulic Fluids နဲ႔ ASTM-D-6046 - Standard Classification of Hydraulic Fluids for Environmental Impact တို႔မွာလည္း၊ သဘာဝ ပတ္ဝန္းကၽင္ကို environmental impact အေနနဲ႔ ထိခိုက္မွဳမၿဖစ္ေပါါေစမယ္႔၊ biodegradable hydraulic fluids ေတြကို၊ ခြဲၿခားသတ္မွတ္ ထားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။

Types of hydraulic fluids - hydraulic fluids ေတြကို၊ ထုတ္လုပ္ရာအေၿခခံကုန္ႀကမ္း base stock ေတြအေပါါ မူတည္ၿပီး၊ petroleum based mineral hydraulic fluid, phosphate ester based synthetic hydraulic fluids, polyol ester based synthetic hydraulic fluids, Water glycol synthetic hydraulic fluids နဲ႔ vegetable hydraulic fluid ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားသတ္မွတ္နိဳင္ပါတယ္။

petroleum based mineral hydraulic fluid ေတြဟာ ေစၽးသက္သာတဲ႔အတြက္၊ အသံုးမၽားတဲ႔ hydraulic fluids အမၽိဳးအစားၿဖစ္ၿပီး၊ အၿခား hydraulic fluids ေတြနဲ႔ နိွဳင္းယွဥ္ႀကည္႔ရာမွာ fire resistance, toxicity နဲ႔ biodegradability ဆိုင္ရာအခၽက္အလက္ေတြ၊ နိမ္႔ပါးတာေတြ႔ရပါတယ္။ phosphate ester ေတြကို phosphoric acid နဲ႔ aromatic alcohols တို႔ေပါင္းစပ္ဓါတ္ၿပဳၿခင္း reaction မွတဆင္႔ ထုတ္လုပ္ပါတယ္။ phosphate ester based synthetic hydraulic fluids ေတြဟာ flash point ၿမင္႔တဲ႔အတြက္၊ fire resistance ေကာင္းေပမယ္႔ toxicity ဆိုင္ရာအခၽက္အလက္ေတြ၊ နိမ္႔ပါးတာေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ paints, adhesives , polymers ေတြနဲ႔ sealant materials ေတြကို ထိခိုက္ေစတတ္ပါတယ္။ 

polyol esters based hydraulic fluids ေတြကိုေတာ႔ long-chain fatty acids ေတြနဲ႔ synthesized alcohols ေတြေပါင္းစပ္ဓါတ္ၿပဳၿခင္း reaction မွတဆင္႔ ထုတ္လုပ္ပါတယ္။ polyol ester based hydraulic fluids ေတြဟာ၊ fire resistance ေကာင္းသလို၊ lubrication properties ဂုဏ္သတၳိမွာလည္း၊ ၿမင္႔မားပါတယ္။ သဘာဝပတ္ဝန္းကၽင္ကို မထိခိုက္မယ္႔ environmentally friendly fluid ၿဖစ္ေပမယ္႔၊ ေစၽးနံွဳးၿမင္႔မားတာကိုလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။

water glycol based hydraulic fluids မွာ solution ပံုသ႑န္နဲ႔ ေရဟာ 35 ~ 60 % ခန္႔အထိ ပါဝင္ေနၿပီး၊ anti-foam, anti-freeze, rust and corrosion inhibitors ေတြနဲ႔ anti-wear တို႔လို ထပ္ေပါင္းၿဒပ္ေနွာ additives ေတြလည္းပါဝင္ေနပါတယ္။ water glycol based hydraulic fluids ေတြဟာ biodegradable ဆိုင္ရာအခၽက္အလက္ေတြ ၿမင္႔မားၿပီး၊ fire resistance ေကာင္းသလို၊ အဆိပ္အေတာက္ မၿဖစ္ေစတဲ႔ non-toxic fluid လည္းၿဖစ္ပါတယ္။ temperature range အေနနဲ႔ 32 °F ~ 120 °F (0 °C ~ 49 °C) အတြင္းမွာသာ ရိွပါတယ္။ အပူခံနိဳင္မွဳနိမ္႔ပါးတဲ႔အတြက္၊ evaporation အၿဖစ္ ေငြ႔ရည္စုဖြဲ႔ကာ၊ hydraulic fluids ရဲ႕ ရုပ္ဂုဏ္သတၳေတြကို deterioration အေနနဲ႔ ကၽဆင္းေစနိဳင္ ပါတယ္။

vegetable hydraulic fluids ေတြကိုေတာ႔ canola oil မွတဆင္႔ထုတ္လုပ္ၿပီး၊ ဓါတုဖြဲ႔စည္းပံု chemical structure ဟာ၊ polyol esters နဲ႔ ဆင္တူပါတယ္။ vegetable hydraulic oils ေတြဟာ lubrication properties ဆိုင္ရာရုပ္ဂုဏ္သတၳိေတြၿမင္႔မားသလို၊ viscosity index အရလည္း ၿမင္႔မားပါတယ္။ အဆိပ္အေတာက္မၿဖစ္ေစတဲ႔ non-toxic fluid ၿဖစ္ကာ၊ biodegradability ဆိုင္ရာ အခၽက္အလက္ေတြမွာလည္း၊ ၿမင္႔မားတာကိုေတြ႔ရပါတယ္။

Viscosity of hydraulic fluids - hydraulic fluids ေတြရဲ႕ ေစးပၽစ္မွဳ viscosity ကို၊ SAE designation နဲ႔ ISO designation ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားသတ္မွတ္ေပမယ္႔ နွစ္မၽိဳးစလံုးဟာ၊ viscosity grading system အေပါါမွာ အေၿခခံထားပါတယ္။ hydraulic fluids ေတြရဲ႕ ေစးပၽစ္မွဳကို low viscosity limit နဲ႔ upper viscosity value ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားေဖာ္ၿပေလ့ရိွပါတယ္။

hydraulic fluids ေတြရဲ႕ အနိမ္႔ဆံုးေစးပၽစ္မွဳ low viscosity ဟာ composition ဆိုတဲ႔ ေရာေနွာ ဖြဲ႔စည္းထားပံုနဲ႔ temperature ဆိုတဲ႔ အပူခၽိန္တို႔အေပါါ၊ မူတည္ပါတယ္။ fluids ေတြရဲ႕ low viscosity limit ကို lubrication properties နဲ႔ cavitation ၿဖစ္ေပါါၿခင္းကို တားဆီးနိဳင္မွဳဆိုတဲ႔ cavitation resistance ၿဖင္႔ သတ္မွတ္ပါတယ္။

hydraulic fluid ဟာ system အတြင္းမွ control valve ေတြကိုၿဖတ္သန္းစီးဆင္းစဥ္၊ ၿဖစ္ေပါါတတ္တဲ႔ 'cavitation' အေႀကာင္း၊ အနည္းငယ္ထည္႔သြင္းေဖာ္ၿပပါရေစ။ controlling လုပ္စဥ္ fluid flow ရဲ႕ pressure ဟာကၽဆင္းသြားၿပီး၊ flow ရဲ႕ velocity ေႀကာင္႔၊ valve seat အၿပင္ဖက္မွာ fluid ရဲ႕ vapour pressure ထက္နိမ္႔တဲ႔ local pressure တခု ၿဖစ္ေပါါလာပါတယ္။ အဲဒီ အခါ၊ fluid မွာ vapour bubbles အေနနဲ႔ ေလဘူေဘာင္းလို၊ အၿမွဳတ္ေတြ 'ထ' ကုန္ပါတယ္။ pressure ၿပန္တက္လာတဲ႔အခါ၊ vapour bubbles ေတြဟာ၊ ၿမင္႔မားတဲ႔ pressure နဲ႔ အရိွန္ၿပင္းစြာ ရုတ္တရက္ ကြဲထြက္ၿပိဳကြဲသြားပါတယ္။ ကြဲထြက္တဲ႔ bubbles collapse မွ adjacent အေနနဲ႔ အနီးကပ္ဆံုး metal surfaces ေတြ ၿဖစ္တဲ႔ valve trim, valve body နဲ႔ downstream pipework ေတြ၊ ထိခိုက္ ပၽက္စီးၿခင္းကို "cavitation" လို႔ေခါါပါတယ္။ cavitation ေႀကာင္႔ porous အၿဖစ္အေပါက္ေတြ၊ အခၽိဳင္႔ေတြနဲ႔၊ ႀကမ္းတမ္းတဲ႔ metal surface မၽက္နွာၿပင္ ၿဖစ္လာရသလို၊ protective oxide layers ကိုပါ ကြာကၽေစတဲ႔ အတြက္၊ accelerated corrosion ကို ေပါါေပါက္ေစပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ noise နဲ႔ vibration ေတြပါ ၿဖစ္ေပါါလာတာကို၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ 

upper viscosity value တန္ဖိုးကေတာ႔ pump အထြက္မွာရရိွလာမယ္႔ fluid ရဲ႕ pressure နဲ႔ flow တနည္းအားၿဖင္႔ hydraulic fluid ရဲ႕ စြမ္းေဆာင္နိဳင္မွဳ ability အေပါါ မူတည္ပါတယ္။ ေယဘုယၽာေနနဲ႔ hydraulic fluid ရဲ႕ common viscosity range ဟာ 16 ~ 100 centistokes အတြင္းရိွသလို၊ အသင္႔ေလၽွာ္ဆံုး optimum viscosity value အေနနဲ႔ 16 ~ 36 centistokes ခန္႔ရိွသင္႔ပါတယ္။

SAE designation အရ၊ hydraulic fluids ေတြကို mono-grade hydraulic fluids နဲ႔ multi-grade hydraulic fluids ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားသတ္မွတ္ပါတယ္။ mono-grade hydraulic fluids ေတြကို 10, 20, 30 နဲ႔ 40 အစရိွတဲ႔ ဂဏန္းေတြနဲ႔ သေက္တၿပဳကာ၊ ေဖာ္ၿပထားၿပီး၊ particular temperature ဆိုတဲ႔ သတ္မွတ္ထားတဲ႔ အပူခၽိန္တခုမွာ ရိွေနမယ္႔ ေစးပၽစ္မွဳ viscosity တန္ဖိုးၿဖစ္ပါတယ္။ ဂဏန္းတန္ဖိုး ႀကီးတဲ႔အခါ ေစးပၽစ္မွဳ viscosity လည္း၊ ၿမင္႔မားသြားပါတယ္။ ဂဏန္းရဲ႕ ေနာက္မွာ “W” မပါပဲ SAE 10, SAE 20 နဲ႔ SAE 30 အစရိွသလို၊ ေဖာ္ၿပထားတဲ႔ hydraulic fluids ေတြဟာလည္း၊ mono-grade hydraulic fluids ေတြ ၿဖစ္ပါတယ္။ 212 °F (100 °C) အထိ အပူခၽိန္ၿမင္႔မားတဲ႔ high ambient temperatures ေတြမွာ၊ ေစးပၽစ္မွဳ viscosity ေၿပာင္းလဲမွဳမရိွပဲ အသံုးၿပဳနိဳင္မယ္႔ hydraulic fluids ေတြၿဖစ္ပါတယ္။ ဂဏန္းရဲ႕ ေနာက္မွာ “W” ပါဝင္ၿပီး SAE 10W, SAE 20W နဲ႔ SAE 30W အစရိွသလို၊ ေဖာ္ၿပထားတဲ႔ hydraulic fluids ေတြဟာလည္း၊ mono-grade hydraulic fluids ေတြ ၿဖစ္ပါတယ္။ 0 °F ( -18 °C) အထိ အပူခၽိန္နိမ္႔တဲ႔ low ambient temperatures ေတြမွာ၊ ေစးပၽစ္မွဳ viscosity ေၿပာင္းလဲမွဳမရိွပဲ အသံုးၿပဳနိဳင္မယ္႔ hydraulic fluids ေတြၿဖစ္ပါတယ္။

ေစးပၽစ္မွဳ viscosity တန္ဖိုးအား ထိန္းထားနိဳင္ေစဖို႔ polymeric additives ေတြကို viscosity index improvers အၿဖစ္ထည္႔သြင္းေရာစပ္ထားတဲ႔ hydraulic fluids ေတြကို၊ multi-grade hydraulic fluids အၿဖစ္ သတ္မွတ္ပါတယ္။ SAE 5W30, SAE 10W20 နဲ႔ SAE 10W30 အစရိွသလို၊ ဂဏန္းနဲ႔ အကၡရာေတြၿဖင္႔ ေရာေနွာေဖာ္ၿပထားၿပီး၊ ပထမဂဏန္းဟာ cold temperature မွာရိွမယ္႔ ေစးပၽစ္မွဳ viscosity နဲ႔ ဒုတိယဂဏန္းဟာ high temperature မွာရိွမယ္႔ ေစးပၽစ္မွဳ viscosity ကို၊ ကိုယ္စားၿပဳ ပါတယ္။ multi-grade hydraulic fluids ေတြဟာ အပူခၽိန္ေၿပာင္းလဲမွဳ temperature range အမၽိဳးမၽိဳးအတြင္း၊ အသံုးၿပဳနိဳင္တဲ႔ hydraulic fluids ေတြၿဖစ္ပါတယ္။

ISO designation အရ၊ hydraulic fluids ေတြကို viscosity grading ဆိုတဲ႔ VG သေက္တၿဖင္႔၊ ခြဲၿခားသတ္မွတ္ပါတယ္။ ISO VG 32, ISO VG 46, ISO VG 68, ISO VG 100 နဲ႔ ISO VG 150 အစရိွသလို၊ ေဖာ္ၿပထားတဲ႔ hydraulic fluids ေတြဟာ viscosity grading တန္ဖိုးၿဖင္႔ ေဖာ္ၿပထားတာၿဖစ္ၿပီး၊ particular temperature ဆိုတဲ႔ သတ္မွတ္ထားတဲ႔ အပူခၽိန္ 40 °C (104 °F) မွာ ရိွေနမယ္႔ ေစးပၽစ္မွဳ viscosity grading တန္ဖိုးကို centistokes ၿဖင္႔ တိုင္းတာ သတ္မွတ္ထားၿခင္းလည္း ၿဖစ္ပါတယ္။

Choosing the right hydraulic fluid - multigrade engine oil ေတြနဲ႔ automatic transmission fluid လို oil ေတြကို၊ conventional anti-wear hydraulic fluids ေတြအၿဖစ္၊ အသံုးၿပဳနိဳင္ပါတယ္။ viscosity ဆိုတဲ႔ ေစးပၽစ္မွဳဟာ၊ hydraulic fluids ေရြးခၽယ္ရာမွာ အေရးတႀကီး၊ ထည္႔သြင္းစဥ္းစားရမယ္႔ အခၽက္အလက္ specification ၿဖစ္ပါတယ္။ အသံုးၿပဳမယ္႔ operating temperature range နဲ႔ viscosity ဆိုတဲ႔ ေစးပၽစ္မွဳတို႔ ကိုက္ညီၿခင္းမရိွတဲ႔အခါ၊ hydraulic system တခုကို၊ ထိေရာက္စြာ most efficiently အေနနဲ႔ အသံုးမၿပဳနိဳင္ေတာ႔သလို၊ system အတြင္းတတ္ဆင္အသံုးၿပဳထားတဲ႔ component ေတြရဲ႕ သက္တမ္း service life ဟာလည္း၊ တိုေတာင္းသြားတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

အသံုးၿပဳရန္ မွန္ကန္တဲ႔ correct fluid viscosity grade ကိုေရြးခၽယ္ရန္၊ အနိမ္႔ဆံုး minimum ambient temperature မွာရရိွနိဳင္မယ္႔ fluid ရဲ႕ starting viscosity, အၿမင္႔ဆံုး maximum ambient temperature မွာေပါါေပါက္လာမယ္႔ fluid ရဲ႕ အမၽားဆံုး maximum expected operating temperature နဲ႔ system အတြင္း တတ္ဆင္အသံုးၿပဳထားတဲ႔ component ေတြ အတြက္ အသင္႔ေလၽွာ္ဆံုး permissible and optimum fluid viscosity range တို႔ကို အေၿခခံရပါတယ္။

  

Fig. Typical minimum viscosity values for hydraulic components

အထက္မွာ အမၽိဳးအမည္ကြဲဲၿပားတဲ႔ hydraulic components ေတြအတြက္၊ လိုအပ္မယ္႔ typical minimum permissible and optimum viscosity values တန္ဖိုးေတြကို၊ ဥပမာအၿဖစ္ ေဖာ္ၿပထားပါတယ္။ အကယ္၍ hydraulic system ကို ေအးခဲတဲ႔ freezing temperatures အေၿခအေနမၽိဳးနဲ႔ ပူေနြးတဲ႔ tropical conditions အေၿခအေနမၽိဳးေတြမွာ၊ ေၿပာင္းလဲအသံုးၿပဳရမယ္ဆိုလၽွင္ wide operating temperature range ရိွတဲ႔၊ multi-grade hydraulic fluid ေတြကိုသာ ေရြးခၽယ္အသုံးၿပဳသင္႔ပါတယ္။ fluid viscosity ကို optimum range ၿဖစ္တဲ႔ 25 ~ 36 cSt အတြင္းထိန္းထားနိဳင္မယ္ဆိုလၽွင္၊ hydraulic system ကို၊ ထိေရာက္စြာ most efficiently အေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ေစနိဳင္ သလို၊ ေပးသြင္းရမယ္႔ input power ဟာလည္း ကၽဆင္းသြားတာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ multi-grade hydraulic fluids ေတြကို အသုံးၿပဳၿခင္းၿဖင္႔ hydraulic system အတြက္ အသံုးၿပဳရမယ္႔ power consumption ကိုေလၽွာ႔ခၽနိဳင္ၿခင္း ၿဖစ္ပါတယ္။

multi-grade fluids ေတြ အသံုးၿပဳရာမွာ၊ ထည္႔သြင္းထားတဲ႔ viscosity index (VI) improvers ေတြေႀကာင္႔ hydraulic fluid မွာရိွသင္႔တဲ႔ air separation properties ဂုဏ္သတၳိကို၊ negative effect အေနနဲ႔ ကၽဆင္းေစနိဳင္ပါတယ္။ အကယ္၍ system မွာေသးငယ္တဲ႔ reservoir ကိုတတ္ဆင္အသံုးၿပဳပါက၊ deaeration characteristics လည္းကၽဆင္းသြားၿပီး၊ fluids ဟာ ၿမင္႔မားတဲ႔ high shear rates နဲ႔အတူ turbulent flow ေတြၿဖစ္ေပါါ စီးဆင္းသြားနိဳင္ပါတယ္။ 

turbulent flow ေႀကာင္႔ အခၽိန္ ႀကာလာတာနဲ႔အမၽွ hydraulic systems အတြင္းရိွ hydraulic fluid မွ viscosity index improvers ေတြရဲ႕ molecular bonds ေတြပၽက္စီးဆံုးရံွဳးရၿပီး၊ viscosity လည္း ကၽဆင္းသြားရပါတယ္။ ဒီ႔အတြက္ high VI လို႔ေခါါတဲ႔ multi-grade fluid ေတြကို၊ ေရြးခၽယ္ အသံုးၿပဳတဲ႔အခါ VI improver sheardown ကို၊ compensate အေနနဲ႔ အစားထိုးနိဳင္ေစရန္၊ hydraulic component ထုတ္လုပ္သူ manufacturers ေတြ သတ္မွတ္ေပးထားတဲ႔ minimum permissible viscosity values တန္ဖိုးထက္ 30 percent ခန္႔ ပိုမယ္႔ multi-grade fluid ကိုေရြးခၽယ္အသံုးၿပဳသင္႔ပါတယ္။

အပူခၽိန္ေၿပာင္းလဲၿခင္းၿဖစ္ေပါါမွဳ နည္းပါးတဲ႔ narrow operating temperature range အတြင္းမွာေတာ႔ viscosity အေၿပာင္းအလဲနည္းပါးတဲ႔အတြက္၊ monograde hydraulic fluids ေတြကိုသာ၊ အသံုးၿပဳသင္႔ပါတယ္။

Detergent or no detergent - DIN 51524 standard အရ၊ HLP-D fluids ဆိုၿပီး anti-wear hydraulic fluids ေတြကို ခြဲၿခား သတ္မွတ္ထားတာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ anti-wear hydraulic fluids ေတြထဲမွာ၊ detergents ေတြနဲ႔ dispersants ေတြပါဝင္သလို၊ အသံုးမၽားတဲ႔ hydraulic fluids ေတြ ၿဖစ္ပါတယ္။ fluid အတြြင္္း ေရေရာေနွာပါဝင္ေနလၽွင္လည္း၊ detergents ေတြေႀကာင္႔ emulsify အေနနဲ႔ ပၽစ္နွစ္ေစးကပ္သြားေစသလို၊ အၿခား contaminants အၿဖစ္၊ ေရာေနွာပါဝင္ေနတဲ႔ varnish နဲ႔ sludge စတဲ႔ အနယ္အနွစ္ေတြနဲ႔အတူ၊ disperse အေနနဲ႔ ၿပိဳကြဲေကၽပၽက္သြားေစပါတယ္။ emulsify water နဲ႔ deposit အၿဖစ္၊ အနည္ထိုင္သြားမယ္႔ ေရာေနွာပါဝင္ေနတဲ႔၊ contaminants ေတြကို hydraulic system မွာတတ္ဆင္ထားတဲ႔ ဆီစစ္ oil filters ေတြနဲ႔ ေရစစ္္ emulsified water filters ေတြမွတဆင္႔ ဖယ္ထုတ္ယူနိဳင္ပါတယ္။

hydraulic system အတြင္းမွေရေႀကာင္႔ fluid ရဲ႕ lubricity နဲ႔ filterability ကိုကၽဆင္းေစနိဳင္ၿပီး၊ seal ေတြမွ ယိုစိမ္႔မွဳေတြၿဖစ္ေပါါေစသလို၊ corrosion နဲ႔ cavitation ေတြလည္းပိုမို ၿဖစ္ေပါါေစနိဳင္ပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ hydraulic system အတြင္းမွ ေရဟာ ၿမင္႔မားတဲ႔ ဝန္ကိုထမ္းေဆာင္ရတဲ႔ highly loaded parts အစိတ္အပိုင္းေတြအတြင္း၊ အပူခၽိန္ေႀကာင္႔ steam အၿဖစ္ေၿပာင္းလဲသြားနိဳင္ပါတယ္။ ဒီ႔အတြက္ detergents ေတြနဲ႔ dispersants ေတြပါဝင္တဲ႔ anti-wear hydraulic fluids ေတြကို၊ အသံုးၿပဳေပမယ္႔ operating temperature ကို oil saturation point ေအာက္မွာသာ အသံုးၿပဳၿပီး၊ ေရေရာေနွာပါဝင္ေနမွဳ water content ကို၊ ထိန္းထားသင္႔ပါတယ္။

Anti-wear or no anti-wear - lubrication ရဲ႕ boundary conditions ေတြကို ထိန္းထားနိဳင္ေစရန္၊ hydraulic fluids ေတြမွာ၊ anti-wear additives ေတြကို ထည္႔သြင္း အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ အသံုးမၽားတဲ႔ anti-wear additives ကေတာ႔ ZDDP လို႔ေခါါတဲ႔ zinc dialkyl dithiophosphate ၿဖစ္ပါတယ္။ ZDDP ရဲ႕ ဓါတုၿပိဳကြဲမွဳ chemically break down ေႀကာင္႔ hydraulic system အတြင္းမွ သတၳဳ metals ေတြပၽက္စီးၿပီး၊ fluid ရဲ႕ filterability ကို ကၽဆင္းေစတတ္ပါတယ္။ ၿမင္႔မားတဲ႔ high-pressure ဖိအားနဲ႔ ၿမင္႔မားတဲ႔ high-performance စြမ္းေဆာင္ရည္အတြက္၊ piston pump ေတြနဲ႔ motor ေတြကိုအသံုးၿပဳထားတဲ႔၊ hydraulic system ေတြမွာ၊ ဓါတုၿပိဳကြဲမွဳမၿဖစ္ေပါါနိဳင္မယ္႔ stabilized ZDDP အမၽိဳးအစား anti-wear additives ေတြပါဝင္တဲ႔ hydraulic fluids ေတြကိုသာ၊ အသံုးၿပဳသင္႔ပါတယ္။

Fig. Effect on viscosity upon the volumetric and mechanical efficiency of hydraulic pumps

gear pump, piston pump, gear roller motor, vane motor, mobile spool valve နဲ႔ cartridge spool valve အစရိွသလို hydraulic system ကို operate လုပ္မယ္႔ အဓိက components အမၽိဳးအစားအလိုက္ မည္သည္႔ fluid အမၽိဳးအစားကိုသံုးရမယ္ဆိုၿပီး၊ machinery ထုတ္လုပ္သူ makers ေတြက၊ သတ္မွတ္ေပးထားပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ အသံုးၿပဳမယ္႔႔ machinery ရဲ႕ volumetric efficiency နဲ႔ mechanical efficiency တို႔အေပါါါမူတည္ၿပီး၊ viscosity ကိုသတ္မွတ္ၿခင္းၿဖစ္္ပါတယ္။

ဒါ႔အၿပင္ hydraulic fluid ေတြကိုဝယ္ယူတိုင္း၊ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခၽသူ manufacturer and distributor ေတြမွ fluid နဲ႔ပက္သက္တဲ႔ specification ေတြကိုေပးသလို၊ material data sheet လို႔ေခါါပါတယ္။ material data sheet ကို MSDS တနည္းးအားၿဖင္႔႔ material safety data sheet လို႔လည္း၊ ေခါါႀကပါတယ္။ mineral oil မွထုတ္ယူရရိွတဲ႔ hydraulic fluid ေတြရဲ႕ material data sheet မွာ density, kinematic viscosity, viscosity index, flash point, pour point, aniline point နဲ႔ colour တို႔နဲ႔ပက္သက္တဲ႔၊ အခၽက္အလက္ specifications ေတြကို ေရးသားေဖာ္ၿပထား ပါတယ္။ biodegradable hydraulic fluid ရဲ႕ material data sheet မွာေတာ႔ density, kinematic viscosity, viscosity index, flash point, pour point တို႔အၿပင္၊ zinc ပါဝင္မွဳအခၽိဳးအဆကို ppm ၿဖင္႔တိုင္းတာေဖာ္ၿပေလ့ရိွပါတယ္။

liquid တခုစီးဆင္းရာ flow မွွာၿဖစ္ေပါါလာမယ္႔ internal resistance ကို fluid viscosity လို႔ေခါါပါတယ္။ liquid ရဲ႕ absolute viscosity ကို " µ " ဆိုတဲ႔႔ သေက္တၿဖင္႔သတ္မွတ္ပါတယ္။ absolute viscosity ဟာ fluid ရဲ႕ parallel layers (၂) ခုႀကားမွာ ေပါါေပါက္လာမယ္႔ certain slip velocity ၿဖစ္ၿပီး၊ force အေနနဲ႔ ယူဆပါတယ္။ fluid viscosity ကို absolute viscosity နဲ႔ kinematic viscosity ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားသတ္မွတ္ နိဳင္သလို၊ absolute viscosity ဟာ liquid တခုစီးဆင္းရာ flow မွွာၿဖစ္ေပါါလာတဲ႔အတြက္၊ dynamic viscosity အၿဖစ္ယူဆႀကပါတယ္။  

Fig. Effect of temperature on kinematic viscosity

kinematic viscosity ကေတာ႔ fluid ရဲ႕ dynamic viscosity နဲ႔ fluid ရဲ႕ density တို႔ရဲ႕ အခၽိဳးၿဖစ္ပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ fluid ရဲ႕ viscosity ကို dynamic viscosity နဲ႔ kinematic viscosity အေနနဲ႔ ခြဲၿခားတိုင္းတာႀကတယ္လို႔ ဆိုနိဳင္ပါတယ္။ fluid ရဲ႕ viscosity ဟာ temperature ေႀကာင္႔ အေၿပာင္းအလဲၿဖစ္ေပါါတတ္သလို၊ pressure ေႀကာင္႔လည္း အေၿပာင္းအလဲ variations ေတြ ၿဖစ္ေပါါနိဳင္ပါတယ္။ close loop hydraulic system တခုမွာ အပူခၽိန္ဟာ fixed temperature အၿဖစ္၊ အေၿပာင္းအလဲမရိွေပမယ္႔ system အတြင္းမွ pressure ဟာ 40 MPa သို႔မဟုတ္ 400 bar ခန္႔ေရာက္သြားစဥ္၊ viscosity အေနနဲ႔ 8 % ခန္႔ၿမင္႔တက္သြားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။

Life of hydraulic fluids - ဟိုက္ဒေရာလစ္ဆီရဲ႕ အသံုးခံနိဳင္မွဳသက္တမ္းဟာ၊ quality of oil ဆိုတဲ႔ ဆီအရည္အေသြး၊ operating conditions ဆိုတဲ႔ အသံုးၿပဳမွဳအေၿခအေနေတြနဲ႔ potential contamination ဆိုတဲ႔ အသံုးၿပဳေနစဥ္အတြင္း varnish နဲ႔ sludge စတဲ႔ အနယ္အနွစ္ေတြနဲ႔အတူ၊ ေရေရာေနွာပါဝင္နိဳင္မွဳ အစရိွတဲ႔ အခၽက္အလက္ factors အေႀကာင္းအရာေတြေပါါ မူတည္ေနပါတယ္။ အရည္အေသြးေကာင္းမြန္တဲ႔ ဟိုက္ဒေရာလစ္ဆီဟာ ေစးပၽစ္မွဳအညြွန္းကိန္း viscosity index အေၿပာင္းအလဲ မရိွပဲ၊ (၆) လခန္႔အထိ အသံုးခံပါတယ္။

hydraulic system ကို၊ ထိေရာက္စြာ most efficiently အေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ေစနိဳင္ရန္၊ အသံုးၿပဳထားတဲ႔ hydraulic fluid ကို (၆) လမွာတႀကိမ္ခန္႔ နမူနာ oil sample ယူၿပီး၊ oil analysis program အေနနဲ႔ ဓါတ္ခြဲခန္းသို႔ပို႔ကာ စစ္ေဆးေပးသင္႔ပါတယ္။ စက္ေမာင္းခၽိန္ running hours အေနနဲ႔ 1500 ~ 5000 hours အတြင္း၊ စစ္ေဆးေပးသင္႔ပါတယ္။ သေဘ္ာေတြမွာေတာ႔ hydraulic fluid ေတြကိုဝယ္ယူတိုင္း၊ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခၽသူ manufacturer and distributor ေတြမွ oil analysis program အေနနဲ႔ အခမဲ႔ စစ္ေဆးေပးေလ့ ရိွသလို၊ တခါတရံမွာ မိမိအစီအစဥ္ၿဖင္႔ နွစ္သက္ရာ ဓါတ္ခြဲခန္းသို႔ပို႔ကာ၊ စစ္ေဆးေလ့ ရိွပါတယ္။ မိမိ အစီအစဥ္ၿဖင္႔ နွစ္သက္ရာ ဓါတ္ခြဲခန္းသို႔ပို႔ကာ၊ စစ္ေဆးတဲ႔အခါ စစ္ေဆးမယ္႔ နမူနာ oil sample အၿပင္၊ တိကၽစြာကိုးကားနိဳင္ေစရန္ အမၽိဳးအစားတူ၊ မသံုးရေသးတဲ႔ ဆီအသစ္ကိုလည္း reference sample အၿဖစ္ေပးပို႔ သင္႔ပါတယ္။

ဟိုက္ဒေရာလစ္ဆီရဲ႕ ပကတိအသံုးခံနိဳင္မွဳသက္တမ္း potential life ဟာ၊ အသံုးၿပဳတဲ႔ operating temperature အပူခၽိန္ေပါါမူတည္ေနပါတယ္။ industrial applications အမၽားစုမွာ fluid temperature ဟာ 60 °C ခန္႔ရိွၿပီး၊ တခါတရံ fluctuations သို႔မဟုတ္ spikes အေနနဲ႔ 85 °C ခန္႔သို႔ေၿပာင္းလဲ၊ ေရာက္ရိွသြားတတ္ပါတယ္။ 85 °C မွာ extended periods အေနနဲ႔ အခၽိန္ကာလအေတာ္ႀကာႀကာ၊ အသံုးၿပဳခဲ႔လၽွင္ ဆီမွာ oxidation process လည္းလၽွင္ၿမန္စြာ accelerated အေၿခအေနၿဖင္႔၊ ေပါါေပါက္လာၿပီး အသံုးခံနိဳင္မွဳ သက္တမ္းဟာ တဝက္ခန္႔အထိ တိုေတာင္း ကၽဆင္းသြားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အပူခၽိန္ 10 °C ၿမင္႔တက္လာတိုင္း၊ oxidation rate ဟာ (၂) ဆ တိုးသြားတယ္လို႔ ဆိုနိဳင္ပါတယ္။

fluid အတြင္းမွ hydrocarbon molecules ေတြဟာ carboxylic acids အၿဖစ္၊ converted အေနနဲ႔ အသြင္ကူးေၿပာင္းသြားၿခင္းကို 'oxidation' လို႔ေခါါပါတယ္။ hydraulic system အတြင္းမွ အသံုးၿပဳထားတဲ႔ certain metals ေတြ၊ အစအနအပြန္းအပဲ႔ wear particles ေတြနဲ႔ ၿမင္႔မားတဲ႔ high temperature အပူခၽိန္တို႔ ေပါင္းစပ္ရာမွတဆင္႔ oxidation ၿဖစ္ေပါါ လာပါတယ္။ 

varnish ဟာလည္း oxidation byproducts ၿဖစ္သလို၊ အနွယ္အနွစ္ sludge အေနနဲ႔ servo-valves ေတြရဲ႕ေရြွ႕လၽွားမွဳအား sticking အၿဖစ္ အေနွာက္အယွက္ ေပးတတ္ပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ oxidation byproducts ေတြမွ တဆင္႔ ေပါါေပါက္လာတဲ႔ အနွယ္အနွစ္ sludge ေတြဟာ၊ system အတြင္းမွ filters ေတြနဲ႔ suction strainers ေတြကို clog အေနနဲ႔ ပိတ္ဆို႔ေစတတ္ပါတယ္။ oxidation ၿဖစ္ေပါါမွဳ အနည္းအမၽားပမာဏကို၊ oil analysis program အရ ဓါတ္ခြဲစစ္ေဆးမွဳၿပဳလုပ္ၿခင္းၿဖင္႔ သိနိဳင္ၿပီး၊ အကယ္၍ oxidation rate ပမာဏၿမင္႔မားေနပါက၊ ဆက္လက္အသံုးမၿပဳေတာ႔ပဲ ဆီအသစ္ၿဖင္႔ အစားထိုးလဲလွယ္မွဳ oil renewal ကိုေဆာင္ရြက္သင္႔ပါတယ္။

hydraulic fluids ေတြရဲ႕ 99 % ခန္႔ကို non-viscosity modified formulations အေနနဲ႔ ထုတ္လုပ္ခဲ႔ႀကၿပီး၊ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ႔ antioxidants ေတြေရာေနွာေပါင္းစပ္ထားတဲ႔ oxidation resistance fluid ေတြကို၊ ထုတ္လုပ္အသံုးၿပဳလာႀကပါတယ္။ hydraulic fluids မွ oxidation resistance ကို 'Turbine Oil Oxidation Test ASTM D943' နည္းလမ္းၿဖင္႔ စမ္းသတ္နိဳင္ပါတယ္။ ဆီကိုေရၿဖင္႔ေရာစပ္ၿပီး metal catalyst တခုနဲ႔အတူ၊ အပူေပးကာ၊ hydraulic fluid မွာ ပါဝင္တဲ႔ acid number ဟာ 2. 0 သို႔ၿမင္႔တက္သြားမယ္႔ အခၽိန္အား တိုင္းတာၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။

system အတြင္းရိွ hydraulic fluid မွာ ေရ water, ေလ air, အမွဳန္အမြွားအစအနအပြန္းအပဲ႔ dirt and wear particles ေတြ၊ ေလာင္စာဆီ fuel oil နဲ႔ ေခၽာဆီ lubricating oil အပါအဝင္၊ အၿခားေသာ အမၽိဳးအစားမတူညီတဲ႔ hydraulic fluids ေတြဟာလည္း၊ အေႀကာင္းအမၽိဳးမၽိဳးေႀကာင္႔ contamination အၿဖစ္၊ ေရာေနွာပါဝင္ေနတတ္ပါတယ္။ ေရဟာ hydraulic fluid မွာ contamination အၿဖစ္၊ အလြယ္တကူေရာေနွာပါဝင္ေလ့ရိွတဲ႔ အရာၿဖစ္ၿပီး၊ ေရေႀကာင္႔ fluid ရဲ႕ lubricating property ရုပ္ဂုဏ္သတၳိကၽဆင္းနိဳင္သလို၊ ပြန္းစားမွဳ wear down ေတြအၿပင္၊ oxidation rate လည္း တိုးၿမင္႔လာနိဳင္ပါတယ္။ system အတြင္းရိွ hydraulic fluid မွာ ေလပါဝင္ေနမွဳဟာလည္း၊ oxidation rate ကိုတိုးၿမင္႔လာေစနိဳင္ပါတယ္။

အမွဳန္အမြွား အစအနအပြန္းအပဲ႔ dirt and wear particles ေတြဟာ fluid မွာ contamination အၿဖစ္ေရာေနွာပါဝင္ရာမွ၊ oxidation rate ကိုတိုးၿမင္႔လာေစနိဳင္သလို၊ အစိုင္အခဲ solid contaminants အၿဖစ္ေပါင္းစပ္သြားရာမွတဆင္႔ system အတြင္းမွ surface မၽက္နွာၿပင္ေတြကိုလည္း၊ abrasion or surface fatigue အေနနဲ႔ ပြန္းပဲ႔ပၽက္စီးေစတတ္ ပါတယ္။ ေလာင္စာဆီ fuel oil နဲ႔ ေခၽာဆီ lubricating oil အပါအဝင္၊ အၿခားေသာ အမၽိဳးအစားမတူညီတဲ႔ hydraulic fluids ေတြေရာေနွာပါဝင္ေနတဲ႔အခါ၊ fluid ရဲ႕ flash point ကၽဆင္းသြားရသလို၊ vapour pressure လည္းၿမင္႔တက္ကာ၊ film strength ကၽဆင္းမွဳမွ တဆင္႔ viscosity ပါ လိုက္ပါကၽဆင္း သြားတတ္ပါတယ္။ 

Reference : Givens W. and Michael P., Fuels and Lubricants Handbook, G. Totten ed., ASTM International, 2003, p. 373 ISBN 0-8031-2096-6, Placek, D., Synthetics, Mineral Oils and Bio-based Lubricants, L. Rudnick ed., CRC Press, 2006, p. 519 ISBN 1-57444-723-8, Bosch Automotive Handbook, 4th Edition, Robert Bosch GmbH, 1996, pp. 241 - 243. ISBN 0-8376-0333-1, Kornblatt, J. A. (1998). "Materials with Negative Compressibilities". Science 281 (5374):, Engineering Tribology (2nd Edition). Gwidon W. Stachowiak and Andrew W. Batchelor. Butterworth-Heinemann, Boston, 2001 (740pp), Mannesmann Rexroth. “Mineral Oil-based Pressure Fluids for Vane Pumps, Radial Piston Pumps and Gear Pumps as Well as GM, GMRP, MCS, MCR, MR and MKM/MRM Motors.” (RE 07 075/07.98), p.2. 1998., "Determining Hydraulic Fluid Viscosity Requirements". Machinery Lubrication Magazine. January 2007.,Viscosity of Hydraulic Oil By Martin Cuthbert M. Eng (Hons), Webtec Products Ltd., How well do you know your hydraulic fluid ? By Rob Profilet, Sep. 4, 2007, Lubrizol Corp., http://www.substech.com/, http://en.wikipedia.org/, http://www.skydrol.com/, http://www.exxonmobil.com/, http://www.astonseals.com/

Remark : All publications and images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party.