'CONTAINERSHIPS GUIDELINES FOR SURVEYS, ASSESSMENT AND REPAIR OF HULL STRUCTURES'

 

'CONTAINERSHIPS GUIDELINES FOR SURVEYS, ASSESSMENT AND REPAIR OF HULL STRUCTURES' ဆိုတဲ႔ စာအုပ္ၿဖစ္ပါတယ္။ IACS - International Association of Classification Societies အဖြဲ႔အစည္းမွ၊ (၂၀၀၅) ခုနွစ္တုန္းက၊ ထုတ္ေဝခဲ႔တဲ႔  စာအုပ္ၿဖစ္ၿပီး၊ file size ပမာဏ  2. 8 Mb ရိွကာ၊ ဒီေနရာ မွ၊ ရယူနိဳင္ပါတယ္။

Remark : All publications herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party.

 

'SAFELY WITH SKULD - How to prevent losses on board ship'

 

'SAFELY WITH SKULD - How to prevent losses on board ship' ဆိုတဲ႔ စာအုပ္ေလးပါ။ P & I CLUB အဖြဲ႔ဝင္ SKULD ဆိုတဲ႔ insurance association တခုမွထုတ္ေဝတဲ႔ စာအုပ္ၿဖစ္ၿပီး၊ သရုပ္ေဖာ္ပံု illustrations ေတြနဲ႔မို႔၊ ဖတ္လို႔ေကာင္းပါတယ္။ ဒီေနရာ မွတဆင္႔ ရယူနိဳင္ပါတယ္။

Remark : All publications and images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party.

"ADHESIVES IN MARINE ENGINEERING"

 

"ADHESIVES IN MARINE ENGINEERING" ဆိုတဲ႔ စာအုပ္ပါ။ ships နဲ႔ offshore structures ေတြရဲ႕  design, fabrication နဲ႔ modification ဆိုင္ရာေတြကို၊ ေရးသားေဖာ္ၿပထားပါတယ္။ ေရးသားသူက Jan R. Weitzenbock ၿဖစ္ၿပီး၊ Woodhead Publishing မွ (၂၀၁၂) ခုနွစ္မွာ ထုတ္ေဝခဲ႔ပါတယ္။ file size အရြယ္အစားက 2.3 Mb ရိွၿပီး၊ ဒီေနရာမွ ရယူနိဳင္ပါတယ္။

Remark : All publications herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party.

"Introduction to Marine Engineering"

 

Introduction to Marine Engineering - Revised 2 nd Edition စာအုပ္ၿဖစ္ၿပီး၊ ေရးသားသူက D. A. Taylor, MSc, BSc, C. Eng, F.I.Mar.E, F.R.I.N.A ၿဖစ္ပါတယ္။ 34. 54 MB ရိွၿပီး၊ ဒီေနရာ မွ ရယူနိုင္ပါတယ္။

Remark : All publications herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party.

RULES FOR CONSTRUCTION AND EQUIPMENT OF SHIPS CARRYING DANGEROUS CHEMICALS IN BULK"

"CCS" ကထုတ္တဲ႔ "RULES FOR CONSTRUCTION AND EQUIPMENT OF SHIPS CARRYING DANGEROUS CHEMICALS IN BULK" ပါ။ ဒီေနရာ မွ ရယူနိဳင္ပါတယ္။

 

Remark : All publications and images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party.

 

 

"International Maritime Solid Bulk Cargo Code (IMSBC - 2009)" နဲ႔ "Amendments to the International Maritime Solid Bulk Cargoes (IMSBC) Code (resolution MSC. 268 (85)"

IMSBC Code 2009 ကို IMO Resolution MSC. 268 (85) ၿဖင္႔ ဒီဇင္ဘာလ (၄) ရက္၊ (၂၀၀၈) ခုနွစ္မွာ စတင္ၿပဌာန္းခဲ႔ပါတယ္။ ဇန္နဝါရီလ (၁) ရက္ေန႔ (၂၀၁၁) ခုနွစ္မွစၿပီး၊ Code of Safe Practice for Solid Bulk Cargo 2004 (BC Code) ေနရာမွာ အစားထိုးဝင္ေရာက္ခဲ႔ပါတယ္။ IMSBC Code 2009 ကို ဒီေနရာ မွ၊ ရယူနိဳင္ပါတယ္။ 

"International Maritime Solid Bulk Cargo Code (IMSBC - 2009)" ရဲ႕ amendments ကို၊ IMO မွ Circular letter No. 3317 ၿဖင္႔ ေအာက္တိုဘာလ၊ (၂၃) ရက္ (၂၀၁၂) ခုနွစ္မွာ၊ ထပ္မံထုတ္ၿပန္ခဲ႔ပါတယ္။ ဒီေနရာ မွ ရယူနိဳင္ပါတယ္။

Remark : All publications and images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party.

‘VFD - Variable frequency drive (၃)'

Doubly fed slip recovery system - အေႀကာင္းမစခင္ slip အေႀကာင္းအနည္းငယ္ေဖာ္ၿပပါဦးမယ္။ induction သို႔မဟုတ္ asynchronous AC motors ေတြရဲ႕ primary winding နဲ႔ secondary winding ႀကားမွာ၊ air gap ရိွေနၿပီး၊ primary winding မွ electromagnetic energy ဟာ၊ secondary winding သို႔ inductive coupling အေနနဲ႔ ကူးေၿပာင္းပါတယ္။ three-phase induction motors ေတြရဲ႕ ပင္ကိုယ္မူလသဘာဝအရ stator မွ wound rotor သို႔မဟုတ္ short-circuited squirrel cage rotor သို႔၊ inherently self - starting အေနနဲ႔ energy transfer ၿပဳလုပ္နိဳင္စြမ္းရိွပါတယ္။

Fig. three-phase power supply provides a rotating magnetic field in an induction motor

induction နဲ႔ synchronous motors ေတြရဲ႕ stator သို႔ AC power supplied ေပးသြင္းလိုက္တဲ႔အခါ၊ magnetic fields ေတြဟာ AC oscillations အေနနဲ႔ လည္ပတ္ၿပီး၊ ထြက္ေပါါလာပါတယ္။ induction motor ရဲ႕ rotor ဟာ stator field ထက္ေလၽွာ႔နည္းၿပီး၊ လည္ပတ္ပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ induction motor ေတြရဲ႕ stator မွ magnetic field ဟာ rotor ရဲ႕လည္ပတ္မွဳ rotating အေပါါမူတည္ၿပီးေၿပာင္းလဲေနတယ္လို႔ ဆိုနိဳင္ပါတယ္။ synchronous motor ေတြမွာေတာ႔ rotor ဟာ stator field နဲ႔ညီမၽွစြာ လိုက္ပါလည္ပတ္ပါတယ္။ induction motor ရဲ႕ stator မွထြက္ေပါါလာတဲ႔ magnetic field ဟာ rotor မွာ၊ ဆန္႔ကၽင္ဖက္ induced opposing current အၿဖစ္ သက္ေရာက္ပါတယ္။

induced opposing current ေႀကာင္႔ short-circuited သို႔မဟုတ္ external impedance အေနနဲ႔ secondary winding တခုကို ေပါါေပါက္လာေစၿပီး၊ 'rotating magnetic flux induces currents' လို႔ေခါါပါတယ္။ rotating magnetic flux induces currents ေႀကာင္႔ေပါါေပါက္လာတဲ႔ magnetic field ဟာ၊ stator ရဲ႕ magnetic field ကိုဆန္႔ကၽင္ၿပီး ၿဖစ္ေပါါလာတဲ႔အတြက္၊ motor စတင္လည္ပတ္စဥ္မွာ၊ မူလသတ္မွတ္ထားတဲ႔ လည္ပတ္မွဳလားရာ direction of rotation အား၊ ဆန္႔ကၽင္မယ္႔၊ လည္ပတ္မွဳတခု ရိွလာပါတယ္။ 

 

Fig. speed - torque curves for four induction motor types: (A) Single - phase, (B) Polyphase cage, (C) Polyphase cage deep bar and (D) Polyphase double cage

induced rotor current ရဲ႕ magnitude နဲ႔ applied load ရဲ႕ torque တို႔ balances အေနနဲ႔ ညီမၽွသြားမွ၊ rotor ဟာ accelerates အေနနဲ႔ အရိွန္ရၿပီး လည္ပတ္နိဳင္မွာၿဖစ္ပါတယ္။ load ရဲ႕ torque နဲ႔ညီမၽွသြားၿပီး induced rotor current မရိွေတာ႔တဲ႔ အေၿခအေနမွာ ရရိွလာတဲ႔ လည္ပတ္မွဳကို synchronous speed လို႔ေခါါပါတယ္။ induction motor ေတြဟာ၊ synchronous speed ရဲ႕ ေအာက္မွာသာ စတင္လည္ပတ္ပါတယ္။ Design B - Polyphase cage induction motors ေတြမွာ torque curve အရ actual နဲ႔ synchronous speed တို႔ႀကားကြာၿခားမွဳဟာ 0.5 to 5% ပမာဏခန္႔ ရိွနိဳင္တာေတြ႔ရပါတယ္။

 

Fig. Synchronous speed

synchronous speed ဟာ stator's magnetic field ရဲ႕ rotation rate ကို revolutions per minute ဆိုတဲ႔ RPM unit ၿဖင္႔၊ တိုင္းတာေဖာ္ၿပၿခင္း ၿဖစ္ပါတယ္။ rotor ရဲ႕ speed ဟာ synchronous speed ထက္ ထပ္မံေလၽွာ႔ကၽသြားတဲ႔အခါ၊ stator's magnetic field ရဲ႕ rotation rate ဟာ rotor မွာ ထက္မံ ၿမင္႔တက္လာမွာၿဖစ္ပါတယ္။ stator windings မွာ inducing current  ပိုမိုေပါါေပါက္လာၿပီး၊ ရုန္းအား torque ၿမင္႔တက္လာမွာၿဖစ္ပါတယ္။

Fig. Slip

synchronous speed နဲ႔ operating speed တို႔ရဲ႕ ကြာဟမွဳအခၽိဳးကို 'slip' အၿဖစ္သတ္မွတ္ပါတယ္။ stator's magnetic field ေႀကာင္႔ၿဖစ္ေပါါလာတဲ႔ synchronous speed ဟာ stator electrical speed ၿဖစ္ၿပီး၊ rotor shaft လည္ပတ္မွဳေႀကာင္႔ၿဖစ္ေပါါလာတဲ႔ operating speed ကေတာ႔ rotor mechanical speed ၿဖစ္ပါတယ္။

doubly fed slip recovery system ဆိုတာကေတာ႔ inverter ကိုအသံုးၿပဳၿပီး၊ rectified slip power ကို၊ smoothing reactor မွတဆင္႔ AC supply network သို႔ supply power ေပးသြင္းၿခင္း တနည္းအားၿဖင္႔ speed ကို adjusting current အသံုးၿပဳကာ၊ controlled လုပ္ၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ doubly fed electric machines ေတြရဲ႕ stator winding ကို၊ three - phase grid ၿဖင္႔ တိုက္ရိုက္ဆက္သြယ္ထားၿပီး၊ three - phase rotor winding ကိုေတာ႔ rotating သို႔မဟုတ္ static frequency converter မွ၊ grid အေနနဲ႔ ေပးသြင္းပါတယ္။ doubly fed electric machines ဆိုတာကေတာ႔ stationary parts မွာသာမက၊ rotating parts မွာလည္း၊ windings ေတြထည္႔သြင္းထားၿပီး၊ stationary နဲ႔ rotating windings (၂) ခုႀကားမွာ magnetic flux ေတြ transfer လုပ္ရင္း ရရိွလာတဲ႔ significant power ကို၊ shaft system သို႔မဟုတ္ electrical system အတြက္ အသံုးၿပဳမယ္႔ motors နဲ႔ generators ေတြ ၿဖစ္ပါတယ္။

varying speed ဟာ limited range အတြင္းမွာသာ၊ synchronous speed အၿဖစ္ရိွေနရန္၊ လိုအပ္မယ္႔ applications ေတြမွာ doubly fed machines ေတြတတ္ဆင္အသံုးၿပဳပါတယ္။ မူလက doubly fed machine ေတြအၿဖစ္၊ rotor နဲ႔ stator မွာ multiphase winding sets ေတြထည္႔သြင္းထားတဲ႔ 'wound rotor induction motors' ေတြကို၊ အသံုးၿပဳခဲ႔ႀကပါတယ္။ wound rotor induction motors ေတြရဲ႕ rotor winding set ကို slip rings မွတဆင္႔ resistors ေတြနဲ႔ဆက္သြယ္ထားတဲ႔အတြက္၊ motor စတင္လည္ပတ္မယ္႔ starting မွာ resistors ေႀကာင္႔ slip power ဆံုးရံွဳးသြားပါတယ္။

SRIM လို႔ေခါါတဲ႔ slip ring induction motors ေတြကို၊ variable speed operation အေနနဲ႔ ေမာင္းနွင္တဲ႔အခါ၊ slip power ကို recovering အေနနဲ႔ၿပန္လည္ရရိွလာၿပီး၊ efficiency တက္လာနိဳင္တဲ႔အတြက္၊ 'Krämer' လို႔ေခါါတဲ႔ Kraemer drives ေတြမွာ၊ rotor အား slip ring မွတဆင္႔ DC feed ၿပန္လည္ေပးသြင္းတဲ႔နည္းကို အသံုးၿပဳလာႀကပါတယ္။ slip power ဟာ mechanical power အေနနဲ႔ ၿပန္လည္ရရိွလာတာၿဖစ္ၿပီး၊ Krämer drive မွ excitation currents အနည္းအမၽားကို၊ controlled အၿဖစ္၊ လိုအပ္သလို ခၽိန္ညိွေပးပါတယ္။ Krämer drive ေတြမွာ၊ drawback ေတြၿဖစ္ေပါါေလ့ရိွတဲ႔အတြက္၊ extra circulating power ေပးသြင္းရန္လိုအပ္ပါတယ္။

 

Fig. SRIM drive (a) Krämer drive and (b) Scherbius drive

Krämer drive မွာ extra circulating power အၿဖစ္ rotor supply ေပးသြင္းတဲ႔အခါ၊ rotating machinery ေတြရဲ႕ အရြယ္အစားႀကီးမားလာသလို၊ တည္ေဆာက္မွဳ ကုန္ကၽစားရိတ္လည္း ၿမင္႔တက္လာတဲ႔အတြက္၊ 'Scherbius drive' ေတြကို အစားထိုးသံုးစြဲခဲ႔ႀကပါတယ္။ Scherbius drive ေတြရဲ႕ rotor ကို rectifier-inverter set နဲ႔ဆက္သြယ္ၿပီး၊ ပထမဆံုး အသံုးၿပဳခဲ႔တဲ႔ rectifier-inverter set ကေတာ႔ mercury arc based devices ဆိုတဲ႔ ေလဟာမီးလံုး vacuum tube ေတြၿဖစ္ကာ၊ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ႔ semiconductor diodes ေတြနဲ႔ thyristors ေတြကို၊ အသံုးၿပဳခဲ႔ပါတယ္။ Scherbius drive ေတြမွာ uncontrolled rectifier ေတြကိုအသံုးၿပဳထားတဲ႔အတြက္၊ rotor အား လည္ပတ္မွဳလားရာ direction of rotation တဖက္တည္းၿဖင္႔သာ၊ လည္ပတ္ေစနိဳင္ၿပီး၊ sub - synchronous speed operation အေနနဲ႔သာ အသံုးၿပဳနိဳင္တာေတြ႔ရပါတယ္။

Fig. 3 - phase cycloconverter

'CCV' ဆိုတဲ႔ cycloconverter ေတြကို၊ rotor နဲ႔ AC grid ႀကားမွာ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳတဲ႔အခါ၊ static frequency ေႀကာင္႔ rotor အား လည္ပတ္မွဳလားရာ direction of rotation နွစ္ဖက္စလံုးၿဖင္႔၊ လည္ပတ္နိဳင္ၿပီး၊ sub-synchronous speed operation အေနနဲ႔သာမက၊ over - synchronous speed operation အေနနဲ႔ပါအသံုးၿပဳလာနိဳင္ပါတယ္။

Load torque and power characteristics - VFD ေတြကို အသံုးၿပဳတဲ႔ control platforms ေတြကေတာ႔ PWM V/ Hz scalar control, vector control လို႔ေခါါတဲ႔ PWM field-oriented control နဲ႔ DTC လို႔ေခါါတဲ႔ direct torque control တို႔ပဲၿဖစ္ပါတယ္။ load torque and power characteristics အေနနဲ႔ centrifugal fan, pump နဲ႔ blower applications ေတြၿဖစ္တဲ႔ variable torque, conveyor နဲ႔ constant power constant power လိုအပ္တဲ႔ machine tool and traction applications ေတြမွာ၊ ခြဲၿခား အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။

'vector control' လို႔ေခါါတဲ႔ PWM field - oriented control သို႔မဟုတ္ FOC ဟာ၊ controllable VFD inverter output (၂) ခုကို အသံုးၿပဳၿပီး၊ AC synchronous နဲ႔ induction motor ေတြကို၊ control လုပ္ၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ vector control ၿဖင္႔ AC synchronous နဲ႔ induction motor ေတြကို၊ control လုပ္ရာမွာ separately excited DC motor ကဲ႔သို႔ operating conditions အးလံုးအတြက္၊ ေဆာင္ရြက္ေပးနိဳင္တာကို၊ ေတြ႔ရပါတယ္။

respective field နဲ႔ armature ဆိုတဲ႔ torque component ေတြေႀကာင္႔ field flux linkage နဲ႔ armature flux linkage တို႔ေပါါေပါက္လာၿပီး၊ currents ဟာ orthogonally aligned အေနနဲ႔ ေထာင္႔မွန္ကၽစြာ right angles အၿဖစ္စီးဆင္းပါတယ္။ torque ကို controlled လုပ္ရာမွာလည္း field flux linkage အေပါါ သက္ေရာက္မွဳမရိွသလို၊ dynamic torque response ရရိွနိဳင္တာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ vector control ဟာ complex voltage vector မွတဆင္႔ three - phase PWM motor voltage output ကိုထုတ္ယူၿပီး၊ three-phase motor stator current input မွ ထြက္လာတဲ႔ complex current vector ကို၊ 'reference frame two - coordinate time invariant system' ၿဖင္႔ controlled လုပ္ၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။

 

Fig. ( d, q ) Coordinate System Superimposed on Three-Phase Induction Motor

complex stator motor current space vector ကို၊ 'a ( d, q ) coordinate system' ၿဖင္႔ေဖာ္ၿပနိဳင္ၿပီး၊ orthogonal components ေတြၿဖစ္တဲ႔ 'd (direct)' နဲ႔ 'q (quadrature) axes' တို႔ဟာ၊ ေထာင္႔မွန္ကၽစြာတည္ရိွေနတာကို၊ ေတြ႔ရမွာၿဖစ္ပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ field flux linkage component ရဲ႕ current ဟာ 'd axis' အေပါါမွာ aligned along အေနနဲ႔ရိွေနၿပီး၊ torque component ရဲ႕ current ကေတာ႔ 'q axis' အေပါါမွာ aligned along အေနနဲ႔ရိွေနၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။

induction motor's (d,q) coordinate system ကို motor's instantaneous (a,b,c) three-phase sinusoidal system အၿဖစ္သတ္မွတ္နိဳင္ၿပီး၊ current vector ေတြၿဖစ္တဲ႔ 'd' နဲ႔ 'q' ဟာ၊ proportional and integral တနည္းအားၿဖင္႔ PI control ကဲ႔သို႔ ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ three - phase PWM motor voltage output မွရရိွလာတဲ႔ complex voltage vector ကို၊ three-phase motor stator current input မွ ထြက္လာတဲ႔ complex current vector သို႔ projections သို႔မဟုတ္ rotations back အေနနဲ႔ ေပးသြင္းရာမွာ၊ forward projection, forward three to two - phase projection နဲ႔ forward and backward two to two phase projection အစရိွတဲ႔နည္းလမ္းမၽားၿဖင္႔၊ ေပးသြင္းပါတယ္။

Fig. Space - vector modulation motor controllers / PWM modulators 

forward projection ဟာ instantaneous currents ကို (a,b,c) complex stator current space vector သို႔ေၿပာင္းလဲကာ three-phase sinusoidal system အၿဖစ္ေပးသြင္းၿခင္း ၿဖစ္ပါတယ္။ forward three to two phase ဆိုတဲ႔ (a,b,c) to (α, β) projection မွာ 'Clarke transformation' နည္းလမ္းကို၊ အသံုးၿပဳပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ motor ရဲ႕ ညီမၽွေနတဲ႔ balanced three-phase currents မွ၊ phase (၂) ခုကို sensed လုပ္ကာ၊ vector control implementations အၿဖစ္ အသံုးၿပဳၿပီးေပးသြင္းၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ motor ကို backward (a,b,c) to (α, β) projection အေနနဲ႔ေၿပာင္းၿပန္လည္ေစရန္၊ space vector PWM modulator အၿဖစ္ Clarke transformation နဲ႔ PWM modulators တို႔ကို တြဲဖက္အသံုးၿပဳနိဳင္ပါတယ္။ Forward and backward two to two phase ဆိုတဲ႔ (α, β) to (d,q) and (d,q) to (α, β) projections မွာေတာ႔ Park and inverse Park transformations တို႔ကို အသံုးၿပဳပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ three to two ဆိုတဲ႔ (a,b,c) to (d,q) projection နဲ႔ inverse projections အေနနဲ႔ complex current vector ေပးသြင္းနိဳင္ၿခင္း မရိွတာကိုလည္း၊ ေတြ႔ရပါတယ္။

(d,q) coordinate system ရဲ႕ rotation ကို preferred speeds သို႔မဟုတ္ reference frames အေနနဲ႔ stationary reference frame, synchronously rotating reference frame နဲ႔ rotor reference frame ဆိုၿပီးခြဲၿခားနိဳင္ပါတယ္။ (d,q) coordinate system ဟာ stationary reference frame မွာ လည္ပတ္မွဳမရိွပဲ၊ synchronously rotating reference frame မွာေတာ႔ synchronous speed ၿဖင္႔လည္ပတ္ကာ၊ rotor reference frame မွာ rotor speed ၿဖင္႔လည္ပတ္ေစပါတယ္။ 

 

 Fig. (a) Simplified Indirect FOC Block Diagram and (b) Simplified Direct FOC Block Diagram

direct feedback vector control (DFOC) နဲ႔ indirect feedforward vector control (IFOC) ဆိုၿပီး၊ vector control methods နည္းလမ္း (၂) ခုရိွတဲ႔အနက္၊ closed-loop mode ၿဖစ္တဲ႔ IFOC ကို၊ အသံုးမၽားပါတယ္။ IFOC ေတြမွာ stator currents နဲ႔ rotor speed တို႔ရဲ႕ flux space angle feed forward နဲ႔ flux magnitude signals တို႔ကို၊ flux command နဲ႔ torque command တို႔အတြက္္၊ ပထမဆံုး တိုင္းတာယူပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာေတာ႔ slip frequency အလိုက္ၿဖစ္ေပါါလာတဲ႔ slip angle ကို reference value အၿဖစ္ယူကာ၊ rotor speed ရဲ႕ rotor angle အလိုက္၊ deriving flux space angle အၿဖစ္၊ ေပါင္းစပ္ထည္႔သြင္းလိုက္ၿပီး၊ ညိွနိွဳင္းေပးသြင္းပါတယ္။ DFOC မွာေတာ႔ flux magnitude နဲ႔ feedback signal ရဲ႕ angle တို႔ကို၊ voltage သို႔မဟုတ္ current model အေနနဲ႔ေပးသြင္းကာ၊ တြက္ယူပါတယ္။  

Fig. Sensorless FOC Block Diagram

feedback vector control ေတြမွာ၊ rotor speed ကို sensor မွတဆင္႔ရယူအသံုးၿပဳခဲ႔ရာမွ၊ sensor less FOC ေတြကို အစားထိုးသံုးစြဲလာႀကပါတယ္။ sensor less FOC ေတြမွာ rotor ရဲ႕ speed ေၿပာင္းလဲမွဳ derivation ကို၊ stator voltage နဲ႔ current တို႔မွ open loop estimators သို႔မဟုတ္ closed-loop observers အေနနဲ႔ တိုင္းတာရယူပါတယ္။

vector control ကို application recap အေနနဲ႔ၿပန္လည္၊ သံုးသတ္ႀကည္႔တဲ႔အခါ stator phase currents အားတိုင္းတာၿပီး၊ (a,b,c) coordinate system မွ complex space vector အၿဖစ္ေၿပာင္းလဲယူတာ၊ ေတြ႔ရမွာၿဖစ္ပါတယ္။ current vector ကို (α, β) coordinate system သို႔ေၿပာင္းလဲယူၿခင္းဟာ၊ speed measurement sensor မွတဆင္႔ rotor ရဲ႕ reference frame အတြင္း၊ speed integrating အေနနဲ႔ rotor position ရယူၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ rotor flux linkage vector ကေတာ႔ magnetizing inductance 'Lm' နဲ႔ stator current vector တို႔ကို multiplying အေနနဲ႔ ေၿမွာက္ကာတြက္ယူၿပီး၊ low pass filtering မွၿဖတ္သန္းၿပီးမွရရိွလာတဲ႔ တန္ဘိုးၿဖစ္ပါတယ္။ rotor flux linkage vector ဟာ rotor no - load time constant 'Lr/ Rr' ဆိုတဲ႔ rotor inductance နဲ႔ rotor resistance တို႔ရဲ႕ ratio ၿဖင္႔ေပါါေပါက္လာၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။

current vector ကို (d, q) coordinate system အၿဖစ္ေၿပာင္းလဲယူတဲ႔အခါ၊ stator current vector အား d-axis component အၿဖစ္၊ rotor flux linkage အား control ၿပဳလုပ္ရန္ အသံုးၿပဳၿပီး၊ တကယ္မရိွတဲ႔ imaginary q-axis ကိုေတာ႔ motor ရဲ႕ torque ကို control ၿပဳလုပ္ရန္အသံုးၿပဳပါတယ္။ PI controllers ေတြကို current vector (d, q) coordinate system မွာ အသံုးၿပဳနိဳင္ၿပီး၊ dynamic performance ရရိွေစရန္ bang - bang type current control လို႔ေခါါတဲ႔ on–off controller တနည္းအားၿဖင္႔ feedback controller ၿဖစ္တဲ႔ hysteresis controller ေတြကို တတ္ဆင္သင္႔ပါတယ္။

PI controllers ေတြဟာ၊ (d, q) coordinate အတြက္၊ voltage components အေနနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ PI controller ဆိုတာကေတာ႔ Proportional action နဲ႔ integral action တို႔ေပါင္းစပ္ထားတဲ႔ controller ၿဖစ္ၿပီး၊ electronic integration routine တခုမွ reset function ကိုၿပဳလုပ္ေပးပါတယ္။ control deviation integrated time ၿပီးဆံုးတာနဲ႔ controller output မွတဆင္႔ offset ကို ဖယ္ထုတ္ၿပစ္ပါတယ္။ integral action time (IAT) ဆိုတာကေတာ႔ proportional action နဲ႔ ရရိွလာတဲ႔ output ဟာ၊ integral action အေနနဲ႔ controller output တခုၿဖစ္လာေစဖို႔လိုအပ္တဲ႔အခၽိန္ၿဖစ္ၿဖစ္ၿပီး 'decoupling' လို႔လည္းေခါါပါတယ္။

controller ရဲ႕ output မွာ decoupling term ကိုတိုးေပးလိုက္တဲ႔အခါ၊ rapid changes အေနနဲ႔ ဆက္တိုက္ေပါါေပါက္ေနမယ္႔ speed, current နဲ႔ flux linkage ေတြတည္ၿငိမ္သြားၿပီး၊ control performance ပိုမိုေကာင္းမြန္လာတာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ transistor switching ေႀကာင္႔ excessively နဲ႔ destabilizing control အၿဖစ္ေပါါေပါက္လာမယ္႔ current ripple ေတြကို၊ တားဆီးရန္၊ controller ရဲ႕ input သို႔မဟုတ္ output မွာ low - pass filter ေတြ၊ တတ္ဆင္ထားေလ့ရိွပါတယ္။ low - pass filter ေတြဟာ အၿမဲေၿပာင္းလဲေနမယ္႔ dynamic control system performance ကိုကၽဆင္းေစတတ္ပါတယ္။ 10 kHz နဲ႔အထက္ high switching frequency အသံုးၿပဳထားတဲ႔ drives ေတြမွာေတာ႔ low - pass filter အစား၊ high-performance drives ၿဖစ္တဲ႔ servo drives ေတြကိုသာ၊ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။

voltage components ေတြဟာ၊ (d, q) coordinate system ကို၊ (α, β) coordinate system သို႔ေၿပာင္းလဲေပးပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ (α, β) coordinate system မွ (a,b,c) coordinate system သို႔၊ ေၿပာင္းလဲေပးနိဳင္သလို၊ Pulse Width Modulation (PWM) modulator အေနနဲ႔လည္း power inverter section မွာေဆာင္ရြက္ေပးနိဳင္ပါတယ္။ vector control application ေတြဟာ estimation အတြက္၊ speed သို႔မဟုတ္ position measurement လိုအပ္ၿပီး၊ references ေတြေၿပာင္းလဲတိုင္း torque နဲ႔ flux တို႔ဟာ 5 - 10 milliseconds အတြင္း၊ reasonably fast အေနနဲ႔ လၽွင္ၿမန္စြာလိုက္ပါ ေၿပာင္းလဲနိဳင္စြမ္းရိွတာေတြ႔ရပါတယ္။ PI control ကိုအသံုးၿပဳတဲ႔အခါ၊ overshoot ေႀကာင္႔ step response ေတြလည္း၊ ၿဖစ္ေပါါနိဳင္ပါတယ္။

torque ဟာ motor ရဲ႕ parameters ေတြအေပါါမွာ မူတည္ေနသလို၊ rotor temperature ၿမင္႔တက္လာတဲ႔အခါ၊ errors ေတြၿဖစ္ေပါါလာတတ္ပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ တိုေတာင္းတဲ႔ millisecond အတြင္း၊ control အေနနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ရတဲ႔အတြက္၊ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳထားတဲ႔ processor performance ေကာင္းမြန္ရန္၊ လိုအပ္တာကိုေတြ႔ရပါတယ္။

Reference and image credit to : Bartos, Frank J. (Sep. 1, 2004). "AC Drives Stay Vital for the 21st Century". Control Engineering (Reed Business Information)., Cleaveland, Peter (Nov. 1, 2007). "AC Adjustable Speed Drives". Control Engineering (Reed Business Information)., "Energy Regeneration". Retrieved Apr. 20, 2012., Basics of AC Drives, pp. Hardware - Part 1: slides 9-10 of 11., Bose, Bimal K. (2006). Power Electronics and Motor Drives : Advances and Trends. Amsterdam: Academic. p. 22. ISBN 978-0-12-088405-6., Bartos, Frank J. (Sep. 1, 2004). "AC Drives Stay Vital for the 21st Century". Control Engineering (Reed Business Information)., Eisenbrown, Robert E. (May 18, 2008). "AC Drives, Historical and Future Perspective of Innovation and Growth". Keynote Presentation for the 25th Anniversary of The Wisconsin Electric Machines and Power Electronics Consortium (WEMPEC). University of Wisconsin, Madison, WI, USA: WEMPEC. pp. 6–10., Horowitz, Paul; Winfield Hill (1989). The Art of Electronics. Cambridge University Press. ISBN 0-521-37095-7., Bose, Bimal K. (2006). Power Electronics and Motor Drives : Advances and Trends. Amsterdam: Academic. p. 126. ISBN 978-0-12-088405-6., Leonhard, W.: Control of Electrical Drives. 2nd Ed. Springer 1996, 420 pages. ISBN 3-540-59380-2., Zambada, Jorge (Nov. 8, 2007). "Field-oriented control for motors". MachineDesign.com., Yano, Masao et al. "History of Power Electronics for Motor Drives in Japan". p. 6, Fig 13. Retrieved 18 April 2012.,http://what-when-how.com/, http://www.sciencedirect.com/, http://www.marine-electricity.com/, http://www.mosaic-industries.com/,

Remark : All publications and images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party. 

“Anti-fouling Paint Systems”

အခြံမာေရသတၱဝါ barnacles, ပင္လယ္ေရညိွေရေမွာ္ algae နဲ႔ အခြံေပၽာ႔ေရသတၱဝါ molluscs ဆိုတဲ႔ အဏ႖ဝါ အဏုဇီဝေတြ ‘fouling organisms’ အေနနဲ႔ သေဘ္ာရဲ႕ hull မွာ၊ တြယ္ကပ္ၿငိတြယ္ေနၿခင္း၊ မရိွမွသာ သေဘ္ာဟာ၊ ေရထဲမွာ၊ travel faster အၿဖစ္လၽွင္ၿမန္စြာ သြားလာနိုင္ၿပီး၊ ‘ေလာင္စာ’ အသံုးၿပဳမွာမွာလည္း less fuel အေနနဲ႔ ေလၽွာ႔နည္း ကၽဆင္းနိဳင္မွာၿဖစ္ပါတယ္။ အေစာပိုင္းကာလေတြမွာ သေဘ္ာ hull ရဲ႕ သုတ္ေဆး coating အၿဖစ္၊ ထံုး lime, အာဆင္းနစ္ၿဒပ္ေနွာ later arsenical ေတြနဲ႔ မာကၽဴရီၿဒပ္ေပါင္း mercurial compounds ေတြကို၊ အသံုးၿပဳၿပီး အဏ႖ဝါအဏုဇီဝေတြ တြယ္ကပ္ ၿငိတြယ္ၿခင္းမွ၊ ကာကြယ္ခဲ႔ႀကပါတယ္။

Fig. barnacles, sea algae and mollusca

(၁၉၆၀) ခုနွစ္အလြန္ ကာလေတြမွာ ဓါတုကုန္ထုတ္ဆိုင္ရာ chemicals industry နည္းပညာေတြ တိုးတက္ လာတာနဲ႔အမၽွ၊ သတၱဳၿဒပ္ေပါင္း metallic compounds ေတြကို၊ အေၿခခံကာ၊ ထိေရာက္မွဳ efficacious ရိွၿပီး၊ cost-effective အေနနဲ႔ ေစၽးနံွဳးလည္းသက္သာတဲ႔ DDT - dichloro dithenyl trichloroethane ေတြကို၊ anti-fouling paints သုတ္ေဆးေတြမွာ၊ ထည္႔သြင္းအသံုးၿပဳလာခဲ႔ႀကပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ (၁၉၇၀) ခုနွစ္မွ စၿပီး anti-fouling paints ထုတ္လုပ္ရာမွာ၊ ‘TBT’ လို႔ေခါါါတဲ႔ ‘tributylin compounds’ ေတြကို၊ တြင္တြင္ကၽယ္ကၽယ္ အသံုးၿပဳခဲ႔ႀကပါတယ္။

tributylin compound ေတြဟာ၊ ‘organotin compounds’ တနည္းအားၿဖင္႔႔ ‘stannanes’ လို႔ေခါါတဲ႔ သံၿဖဴနဲ႔ ေရာစပ္ထားတဲ႔ ဟိုက္ၿဒိဳကာဘြန္အုပ္္စုဝင္ tin with hydrocarbon substituents ၿဒပ္ေပါင္းေတြၿဖစ္ပါတယ္။ သတၱဳၿဒပ္ေပါင္း metallic compounds ၿဖစ္တဲ႔ ‘TBT’ ကို၊ ‘organotin compounds’ အၿဖစ္၊ သုတ္ေဆးေတြ ထည္႔သြင္း အသံုးၿပဳၿခင္းေႀကာင္႔ ေရနဲ႔ ထိေတြ႔ၿခင္း persist နဲ႔ ေရထဲမွာ ေပၽာ္ဝင္ၿပိဳကြဲၿခင္း sediments တို႔မွ တဆင္႔၊ ေရေနသက္ရိွ sealife ေတြအသက္ဆံုးရံွဳးေစၿခင္း killing နဲ႔ စားေသာက္ေနထိုင္မွဳဘဝ ေၿပာင္းလဲေစၿခင္း food change အစရိွတဲ႔ သဘာဝပတ္ဝန္းကၽင္ ပၽက္စီး ယိုယြင္းမွဳေတြ၊ ေပါါေပါက္လာနိဳင္တာကို သုေသသနၿပဳခၽက္ေတြအရ၊ ေတြ႔ရိွလာခဲ႔ႀကပါတယ္။

 

Fig. Neurotoxins in shark fins

ဥပမာ ကမာေကာင္ oysters ေတြရဲ႕ အခြံမွာ ပံုသ႑န္ပၽက္ယြင္းမွဳ shell deformations ေတြေပါါေပါက္လာၿခင္း၊ whelks လို႔ေခါါတဲ႔ ပင္လယ္ခရုေတြမွာ လိင္ေၿပာင္းလဲမွဳ imposex ေတြၿဖစ္ေပါါလာၿခင္း၊ immune response လို႔ေခါါတဲ႔ ခုခံအားစနစ္ေတြ ေၿပာင္းလဲသြားၿခင္းတို႔အၿပင္၊ ေရေနသက္ရိွ marine species ေတြရဲ႕ အာရံုေႀကာစနစ္ အဆိပ္သင္႔မွဳ ‘neurotoxic’ နဲ႔ မၽိဳးရိုးဗီဇပၽက္စီးယိုယြင္းမွဳ ‘genetic affects’ တို႔ဟာ၊ TBT လို႔ေခါါါတဲ႔ ‘tributylin’ compound ေတြကို၊ အသံုးၿပဳထားတဲ႔ anti-fouling သုတ္ေဆးေတြေႀကာင္႔ ေပါါေပါက္လာၿခင္း ၿဖစ္ပါတယ္။ ေရေန သက္ရိွေတြကို စားသံုးတဲ႔ လူသားေတြမွာလည္း၊ အာရံုေႀကာစနစ္အဆိပ္သင္႔မွဳနဲ႔ မၽိဳးရိုးဗီဇ ပၽက္စီးယိုယြင္းမွဳေတြဟာ၊ ေရာဂါတမၽိဳးအေနနဲ႔ ကူးစက္နိဳင္ၿခင္းကို၊ ေတြ႔ရိွလာပါတယ္။

(၁၉၈၈) ခုနွစ္မွာ MEPC လို႔ေခါါတဲ႔ IMO ရဲ႕ ‘Marine Environment Protection Committee’ မွ၊ အသံုးၿပဳထားတဲ႔ anti-fouling paints ေတြနဲ႔ ပက္သက္ၿပီး၊ သေဘ္ာသြားလာ ခုတ္ေမာင္းရာမွာ၊ ေဘးအနၱရာယ္ကင္းရွင္းေရး safety of shipping နဲ႔ ေရၿပင္ညစ္ညမ္းမွဳ ကာကြယ္တားဆီးရး prevention of marine pollution အတြက္၊ အေလးအနက္ထားလာခဲ႔ပါတယ္။ (၁၉၉၀) ခုနွစ္မွာေတာ႔၊ anti-fouling paints ေတြမွာ၊ ပါဝင္ေနတဲ႔ 'TBT' ပမာဏအား၊ စတင္တိုင္းတာခဲ႔ၿပီး၊ သဘာဝပါတ္ဝန္းကၽင္ဆိုင္ရာ အေရးႀကီးအခၽက္အလက္ environmental issues အေနနဲ႔ anti-fouling systems ေတြကို၊ ေစာင္႔ႀကည္႔ ေလ့လာခဲ႔ပါတယ္။

(၁၉၉၉) ခုနွစ္၊ နိဳဝင္ဘာလမွာ၊ harmful effects အၿဖစ္၊ ေဘးအနၱရာယ္ရိွတဲ႔ anti-fouling paints ေတြနဲ႔ ပက္သက္ၿပီး၊ assembly resolution အၿဖစ္၊ စုေဝးေဆြးေနြးခဲ႔႔ႀကပါတယ္။ (၂၀၀၁) ခုနွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလမွာေတာ႔ 'International Convention on the Control of Harmful Anti-fouling Systems on Ships' ဆိုတဲ႔ အၿပည္ၿပည္ဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခၽက္အရ၊ anti-fouling systems မွာ၊ ‘harmful substances’ ေတြကို၊ ထည္႔သြင္း အသံုးၿပဳမွဳမွတားဆီးရန္၊ နည္းပေဒ regulation ကို၊ ၿပဌာန္းခဲ႔ပါတယ္။

အၿပည္ၿပည္ဆိုင္ရာေရေႀကာင္းအဖြဲ႔အစည္း IMO အဖြဲ႔ဝင္နိဳင္ငံအားလံုးဟာ၊ (၂၀၀၈) ခုနွစ္၊ ဇန္နဝါရီလ (၁) ရက္ေန႔မွ၊ စတင္ၿပီး၊ 'International Convention on the Control of Harmful Anti-fouling Systems on Ships' ဆိုတဲ႔ နည္းဥပေဒကို၊ အၿပည္႔အဝလိုက္နာရန္၊ လိုအပ္ပါတယ္။

ေရနဲ႔ ထိေတြ႔ေနမယ္႔ သေဘ္ာရဲ႕ ကိုယ္ထည္ hull မွာ၊ အဏ႖ဝါအဏုဇီဝသက္ရိွေတြ တြယ္ကပ္ၿငိတြယ္ေနၿခင္းကို၊ anti-fouling system အသံုးၿပဳၿပီး၊ မတားဆီးနိဳင္ခဲ႔လၽွင္၊ (၆) လတာ ကာလအတြင္း၊ (၁) စတုရန္းမီတာမွာ (၁၅၀) ကီလိုဂရမ္နံွဳးၿဖင္႔ fouling ေတြ၊ ကပ္ၿငိပြားမၽားလာနိဳင္ပါတယ္။ အရြယ္အစားႀကီးမားၿပီး၊ ေရနဲ႔ ထိေတြ႔ေနမယ္႔ underwater areas ပမာဏ၊ စတုရန္းမီတာ (၄၀, ၀၀၀) ရိွတဲ႔ ေရနံစိမ္းတင္ crude oil carrier သေဘ္ာတစီးမွာ၊ anti-fouling system ကို အသံုးမၿပဳခဲ႔လၽွင္၊ (၆) လအတြင္း တန္ (၆, ၀၀၀) ခန္႔ရိွတဲ႔ fouling ေတြ ကပ္ၿငိနိဳင္တာေတြ႔ရပါတယ္။
 

 

Fig. Fouling explain

ေသးငယ္တဲ႔ပမာဏၿဖင္႔ fouling ေတြ၊ စတင္ကပ္ၿငိတာနဲ႔ ေလာင္စာသံုးစြဲမွဳနံွဳးထား fuel consumption ဟာ၊ (၄၀) % အထိ၊ ပိုမိုၿမင္႔တက္သြားနိဳင္ ပါတယ္။ တဆက္တည္းမွာ resistance to movement အၿဖစ္၊ သေဘ္ာ သြားလာ ခုတ္ေမာင္းနံွဳးကိုလည္း (၅၀) % အထိ၊ ကၽဆင္းသြားေစနိဳင္ပါတယ္။ ထိေရာက္တဲ႔ effective anti-fouling system ကို၊ အသံုးၿပဳတဲ႔အခါ သေဘ္ာ သြားလာခုတ္ေမာင္းနံွဳးဟာ၊ တသမတ္တည္း ရိွေနမွာၿဖစ္သလို၊ ေလာင္စာသံုးစြဲမွဳ နံွဳးထားကိုလည္း အနည္းဆံုး အေၿခအေနမွာ၊ ထိန္းသိမ္းထားနိဳင္ပါတယ္။

effective anti-fouling system ရရိွေစရန္၊ 'biocide' လို႔ ေခါါၿပီး၊ harmless အေနနဲ႔ ေဘးအနၱရာယ္ကင္းေစမယ္႔ ‘chemical substance’ ေတြကို၊ ေရာစပ္အသံုးၿပဳလာႀကပါတယ္။ အသံုးၿပဳထားတဲ႔ 'biocide' ဟာ၊ ေရရွည္ အသံုးခံၿခင္း broad spectrum activity, အဆိပ္အေတာက္ၿဖစ္ေပါါမွဳ နည္းပါးၿခင္း low mammalian toxicity, low water solubility ေရထဲမွာ အလြယ္တကူ၊ မေပၽာ္ဝင္နိဳင္ၿခင္း low water solubility, ေရေနသက္ရိွေတြရဲ႕ အစားအေသာက္ထဲမွာ ဇီဝၿဖစ္တည္ ေရာေနွာမွဳ မေပါါေပါက္နိဳင္ၿခင္း no bioaccumulation in the food chain, သဘာဝပါတ္ဝန္းကၽင္ ဆန္႔ကၽင္မွဳမၿဖစ္ေပါါၿခင္း not persistent in the environment, သုတ္ေဆးထုတ္လုပ္တဲ႔ ကုန္ႀကမ္းေတြနဲ႔ အလြယ္တကူ ေရာစပ္နိဳင္ၿခင္း compatible with paint raw materials နဲ႔ ေစၽးနံွဳးအရ သက္သာၿပီး၊ စြမ္းေဆာင္ရည္ေကာင္းမြန္ၿခင္း favourable price/ performance အစရိွတဲ႔၊ ဂုဏ္သတၱိေတြရိွရန္၊ လိုအပ္ပါတယ္။

  

Fig. Biocide (dispersed in a resinous matrix)

ေယဘုယၽအေနနဲ႔ anti-fouling system အတြင္းမွ biocides ေတြဟာ၊ ေရထဲမွာ freely leaches အေနနဲ႔ လြယ္ကူစြာစိမ္႔ဝင္ေလ့ရိွပါတယ္။ အစပိုင္းမွာ initial release အၿဖစ္၊ လၽွင္ၿမန္စြာ စိမ္႔ဝင္ၿပီး၊ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ႔ တၿဖည္းၿဖည္းေနွးသြားကာ၊ အခၽိန္ႀကာလာတာနဲ႔အမၽွ၊ ကုန္ခမ္းသြားပါတယ္။

Self-polishing paints - (၁၉၈၀) ခုနွစ္ ေနာက္ပိုင္း ကာလေတြမွာ၊ self-polishing paints ဆိုတဲ႔ anti-fouling paints ေတြကိုလည္း၊ အသံုးၿပဳခဲ႔ႀက ပါတယ္။ self-polishing paints ေတြဟာ၊ ‘polymer base organotin compounds’ ေတြၿဖစ္ၿပီး၊ biocide ရဲ႕ အလြယ္တကူစိမ္႔ဝင္ၿပိဳကြဲမွဳကို၊ ထိန္းေပးထားနိဳင္ပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ သုတ္ေဆးရဲ႕ surface layer အေပါါ၊ seawater reaction သက္ေရာက္မွသာ၊ ေရထုအတြင္း biocide စိမ္႔ဝင္မွဳၿဖစ္ေပါါတယ္လို႔၊ ဆိုနိဳင္ပါတယ္။

 

Fig. Copolymer system anti-fouling paint

သုတ္ေဆးအလြွာ paint layer တခုနဲ႔အတူ biocide လည္း leaches အေနနဲ႔ စိမ္႔ဝင္ကုန္ခမ္းသြားၿပီး၊ ေနာက္ထပ္ သုတ္ေဆးအလြွာ အလြွာတခုမွာေတာ႔ biocides ဟာ၊ anti-fouling အၿဖစ္၊ ဆက္လက္တည္ရိွေနမွာၿဖစ္ပါတယ္။ biocide ရဲ႕ leaching rate နံွဳးထားဟာ၊ သုတ္ေဆးရဲ႕ သက္တမ္းအတိုင္း၊ ဆက္လက္တည္ရိွေနမွာၿဖစ္ၿပီး၊ အခၽိန္ကာလအားၿဖင္႔ လေပါင္း (၆၀) ခန္႔အထိ၊ သက္တမ္းရိွေနနိဳင္တာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ ပထမဆံုး 'self-polishing paints' အၿဖစ္ TBT ကို biocide အၿဖစ္ထည္႔သြင္းထားတဲ႔၊ 'copolymer system anti-fouling paint' ေတြကို၊ အသံုးၿပဳခဲ႔ႀကပါတယ္။

fungicide, bactericide, insecticide နဲ႔ wood preservative ေတြကို၊ biocide အၿဖစ္အသံုးၿပဳရာမွာ၊ aquatic organism ေတြၿဖစ္တဲ႔ microalgae, molluscs, crustaceans နဲ႔ ငါး အစရိွတဲ႔ ေရေနသတၱဝါေတြ၊ ထိခိုက္ေပမယ္႔၊ TBT biocide ဟာ၊ ထိခိုက္မွဳအမၽားဆံုးၿဖစ္ေပါါေစတဲ႔ ‘most toxic substance’ ၿဖစ္ပါတယ္။ TBT ကို biocide အၿဖစ္၊ 'self-polishing paints' ေတြမွာ စတင္အသံုးၿပဳကတည္းက၊ ေရထုအတြင္း contamination အေနနဲ႔ ေရာေနွာပါဝင္မွဳၿဖစ္ေပါါေနမယ္႔ ပမာဏကို၊ ေစာင္႔ႀကည္႔ေလ့လာခဲ႔ႀကပါတယ္။ TBT accumulation ဟာ၊ ေရထုအတြင္းမွာ ေပၽာ္ဝင္မွဳမရိွပဲ၊ ငါးအပါအဝင္ ေရေနနိဳ႕တိုက္သတၱဝါ mammals ေတြထံသို႔ တိုက္ရိုက္ေရာက္ရိွသြားေႀကာင္း၊ ေနာက္ပိုင္းမွသာ ေတြ႔ရိွခဲ႔ႀကပါတယ္။

  

Fig. Tributyltin (TBT) hydride model

TBT ဟာ ေရထဲမွာ အလင္းေရာင္သက္ေရာက္မွဳ influence of light ၿဖစ္ေပါါတဲ႔အခါ၊ ‘photolysis’ အေနနဲ႔ အလြယ္တကူ ၿပိဳကြဲသြားနိဳင္ပါတယ္။ ၿပိဳကြဲသြားတဲ႔ TBT compounds ေတြဟာ ေရထဲမွ အဏုဇီဝ micro-organisms ေတြအေပါါ၊ ဇီဝအဆင္႔နိမ္႔အသြင္ေၿပာင္းလဲမွဳ ‘biodegradation’ ၿဖစ္ေပါါေစၿပီး၊ less toxic di-butyltin နဲ႔ mono-butyltin ၿဒပ္ေပါင္းအၿဖစ္၊ တည္ရိွေနေစပါတယ္။ ‘biodegradation’ ၿဖစ္ေပါါေနတဲ႔ အဏုဇီဝေတြမွ တဆင္႔ decomposition အေနနဲ႔ စုပံုကာ၊ sediment ဆိုတဲ႔ အနည္အနွစ္ေတြ၊ ၿဖစ္ေပါါလာပါတယ္။ oxygen လံုေလာက္စြာ ရရိွနိဳင္တဲ႔ ေရေအာက္ေနရာေတြမွာ၊ ‘heavily sedimented bottoms’ အေနနဲ႔ စုပံုဖြဲ႔တည္ေနၿပီး၊ နွစ္ေပါင္းမၽားစြာ ရိွေနနိဳင္ပါတယ္။

 

Fig. Tributyltin (TBT) - harmful effects on the environment  

(၁၉၉၀) ခုနွစ္မွာေတာ႔ Resolution MEPC 46 (30) ဆိုတဲ႔ 'Measures to Control Potential Adverse Impacts Associated with Use of Tributyl Tin Compounds in Anti-Fouling Paints' နည္းဥပေဒကို၊ MEPC လို႔ေခါါတဲ႔ IMO ရဲ႕ ‘Marine Environment Protection Committee’ မွ၊ စတင္ၿပဌာန္းခဲ႔ပါတယ္။ Resolution MEPC 46 (30) အရ၊ သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရအဖြဲ႔အစည္းေတြ အေနနဲ႔ အလၽွား (၂၅) မီတာနဲ႔ေအာက္၊ non-aluminium hulled vessels သေဘ္ာေတြမွာ၊ anti-fouling paint အၿဖစ္ အသံုးၿပဳထားတဲ႔ TBT ပါဝင္မွဳကို၊ တိုင္းတာ အကဲၿဖတ္ရမွာၿဖစ္ၿပီး၊ average leaching rate အေနနဲ႔ TBT per cm2 ဧရိယာမွာ၊ တေန႔ကို 4 microgrammes နံွဳးၿဖင္႔ ေပၽာ္ဝင္ၿခင္းရိွမရိွ၊ ေစာင္႔ႀကည္႔ခဲ႔ႀကပါတယ္။

‘Resolution MEPC 46 (30)’ ဟာ IMO ရဲ႕ ‘interim measures’ အေနနဲ႔ ေစာင္႔ႀကည္႔ေလ့လာ၊ အကဲၿဖတ္မွဳၿဖစ္ၿပီး၊ anti-fouling paints ေတြရဲ႕ TBT compounds ပါဝင္မွဳကို၊ total prohibition အေနနဲ႔ တာဆီးရန္ ႀကိဳတင္ၿပင္ဆင္မွဳလည္း၊ ၿဖစ္ပါတယ္။ (၁၉၉၂) ခုနွစ္မွာေတာ႔ 'UNCED 1992' လို႔ေခါါတဲ႔ ‘1992 Rio Conference on Environment and Development’ ဆိုၿပီး၊ anti- fouling issue ကိစၥရပ္ေတြကို၊ အဓိကေဆြးေနြးခဲ႔ႀကသလို၊ Chapter ‘17’ of Agenda ‘21’ အရ၊ anti-fouling systems မွာ အသံုးၿပဳထားတဲ႔ organotins compounds ေတြမွ တဆင္႔ ၿဖစ္ေပါါလာမယ္႔ ပါတ္ဝန္းကၽင္ညစ္ညမ္းမွဳ pollution အား၊ ေလၽွာ႔ခၽရန္ သက္ဆိုင္ရာ အစိုးရအဖြဲ႔အစည္းေတြမွ၊ သေဘာတူခဲ႔ႀကပါတယ္။

(၁၉၉၀) ခုနွစ္ေနာက္ပိုင္း ကာလတေလၽွာက္လံုး၊ ‘MEPC’ ဟာ၊ TBT monitoring study အေနနဲ႔ ေစာင္႔ႀကည္႔ေလ့လာမွဳေတြ၊ ဆက္တိုက္ ေဆာင္ရြက္ခဲ႔ၿပီး၊ TBT marine organisms ေတြအေပါါ၊ TBT compounds ေတြရဲ႕ အဆိပ္အေတာက္ သက္ေရာက္မွဳကို၊ reconfirmed အေနနဲ႕ ေသၿခာစြာ အတည္ၿပဳနိဳင္ခဲ႔ပါတယ္။ တဆက္တည္းမွာ လက္ရိွအသံုးၿပဳေနတဲ႔ သုတ္ေဆးေတြေနရာမွာ၊ existing alternative anti-fouling systems အၿဖစ္၊ အစားထိုးနိဳင္ေစရန္၊ ထိေရာက္မွဳ effectiveness နဲ႔ အနၱရာယ္ရိွနိဳင္မွဳ risk posed ေတြအပါအဝင္၊ အခၽက္အလက္ information ေတြကို၊ ထုတ္ၿပန္ေပးခဲ႔ပါတယ္။ (၁၉၉၈) ခုနွစ္၊ နိဳဝင္ဘာလမွာေတာ႔ ‘MEPC’ ဟာ၊ ‘draft Assembly resolution’ အေနနဲ႔ (၂၀၀၈) ခုနွစ္မွစၿပီး၊ anti-fouling systems အတြင္း biocides အၿဖစ္၊ TBT organotin compounds ထည္႔သြင္းအသံုးၿပဳမွဳကို၊ လံုးဝတားဆီးရန္ ဆံုးၿဖတ္ခဲ႔ပါတယ္။

‘TBT organotin compounds’ ကို၊ biocides အၿဖစ္ အသံုးမၿပဳတဲ႔ ‘alternative organotin compounds’ ေတြကို၊ (၁၉၉၀) ခုနွစ္ခန္႔မွစတင္ၿပီး၊ ဂၽပန္နိဳင္ငံမွ non-aluminium hulls သေဘ္ာေတြမွာ၊ အသံုးၿပဳခဲ႔ပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ anti-fouling systems မွာ biocides အၿဖစ္၊ TBT organotin compounds ထည္႔သြင္းအသံုးၿပဳမွဳကို၊ လံုးဝတားဆီးရန္ မဆံုးၿဖတ္ခင္ကတည္းက၊ TBT free anti-fouling system သုတ္ေဆးေတြကို နိဳင္ငံ ေတာ္ေတာ္မၽားမၽားမွာ၊ စတင္အသံုးၿပဳလာႀကတယ္လို႔၊ ဆိုနိဳင္ပါတယ္။ ‘TBT organotin compounds’ ထည္႔သြင္းအသံုးၿပဳမွဳကို၊ လံုးဝ အသံုးမၿပဳရန္၊ တားဆီးမယ္႔ ကာလမတိုင္မီွ အတြင္း၊ TBT free anti-fouling system ေတြရဲ႕ ထုတ္လုပ္မွဳနည္းပညာနဲ႔ အရည္အေသြးေတြ၊ တိုးတက္လာလာသလို၊ ေစၽးနံွဳးအရလည္း သက္သာကၽဆင္းလာခဲ႔ပါတယ္။

 

Fig. TBT free anti-fouling systems

TBT free anti-fouling systems အတြက္၊ ေရထဲမွာ ေပၽာ္ဝင္သြားနိဳင္မယ္႔ seawater soluble matrices ေတြကို၊ ‘tin-free biologically activeingredients’ ေတြအၿဖစ္၊ အသံုးၿပဳထားပါတယ္။ biocides ေတြဟာ၊ chemically bonded အၿဖစ္ ဖြဲ႔စည္းေနၿခင္းမရိွပဲ၊ 'matrix' အေနနဲ႔သာ၊ အလၽွားလိုက္နဲ႔ေဒါင္လိုက္ အေနအထားၿဖင္႔၊ ကၽယ္ၿပန္႔စြာေနရာယူၿပီး၊ ဖြဲ႔စည္းထားတာၿဖစ္ပါတယ္။ အခၽိန္ကာလႀကာလာတိုင္း ေရနဲ႔ သုတ္ေဆးတို႔ ထိေတြ႔မွဳေႀကာင္႔ seawater/ paint interface အတြင္းမွာ၊ biocide ဟာ၊ controlled rate နံွဳးထားတခုၿဖင္႔၊ ေပၽာ္ဝင္ၿပိဳကြဲသြားပါတယ္။ matrix dissolves အေနနဲ႔ ေပၽာ္ဝင္သြားတိုင္း၊ ေဆးသားအလြွာမွာ biocide အသစ္ေတြ ထပ္မံပါါေပါက္လာမွာ ၿဖစ္ပါတယ္။

hull fouling ကိုသာ၊ မထိမ္းသိမ္းနိဳင္ခဲ႔လၽွင္၊ သေဘ္ာရဲ႕ကိုယ္ထည္မွာ၊ potential corrosion ေတြ ေပါါေပါက္လာမွာ ၿဖစ္ပါတယ္။ အခၽိန္ (၂) နွစ္ခြဲနဲ႔ (၃) နွစ္ ကာလတိုင္းမွာ၊ သေဘ္ာကို ပံုမွန္ dry-docking တင္ကာ၊ ေဆးသားအသစ္ သုတ္ၿခင္းၿဖင္႔ ‘potential corrosion’ ၿဖစ္ေပါါလာနိဳင္မွဳကို၊ တာဆီးရာမွာ၊ ‘TBT free anti-fouling system’ ဆိုတဲ႔ alternative anti-fouling system အၿပင္၊ ‘anti-corrosive paint system’ ကို၊ အေပါါယံအလြွာအၿဖစ္၊ ထည္႔သြင္း အသံုးၿပဳေလ့ရိွပါတယ္။ alternative anti-fouling systems ကို ‘organotin-free system’ လို႔လည္း၊ ေခါါနိဳင္ပါတယ္။

အခၽိဳ႕ alternative anti-fouling systems ေတြဟာ၊ co-polymer system anti-fouling paint တနည္းအားၿဖင္႔ TBT အသံုးၿပဳထားတဲ႔ organotin-based systems ကဲ႔သို႔၊ သက္တမ္း (၅) နွစ္ခန္႔အထိ၊ ထိေရာက္စြာ အသံုးၿပဳနိဳင္တာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ alternative anti-fouling system ေတြကေတာ႔ copper-based antifouling paints, tin-free anti-fouling paints, non-stick coatings, natural resistance - natural biocides နဲ႔ prickly coatings ဆိုတဲ႔ သုတ္ေဆးေတြနဲ႔ hull cleaning အပါအဝင္ electricity ဆိုတဲ႔ သေဘ္ာကိုယ္ထည္နဲ႔ ေရထုႀကားမွာ လၽွပ္စီးမွဳၿဖစ္ေပါါေစၿခင္း၊ တို႔လည္းပါဝင္ပါတယ္။

alternative anti-fouling system ေတြကို၊ အသံုးၿပဳေပမယ္႔ alternative biocides ေတြေႀကာင္႔၊ ေပါါေပါက္လာမယ္႔ unknown environmental risks ေတြနဲ႔ boicides ရဲ႕ ဇီဝကမၼၿဖစ္ေပါါမွဳ metabolites ကိုလည္း၊ ေစာင္႔ႀကည္႔ေလ့လာရန္ လိုအပ္ပါတယ္။ သေဘ္ာရဲ႕ hull မွာ အသံုးၿပဳခဲ႔တဲ႔ 'anti-fouling systems time line' ကိုၿပန္ႀကည္႔တဲ႔အခါ၊ (၁၉၀၀) ခုနွစ္မွ၊ (၁၉၆၀) ခုနွစ္အထိ၊ 'resin' လို႔ေခါါၿပီး၊ သစ္ပင္ေတြမွ ထုတ္ယူရရိွတဲ႔ သစ္ေစး 'hydrocarbon secretion' ေတြနဲ႔ 'pitch' လို႔ေခါါတဲ႔ ေရနံေခၽးတို႔ကို၊ anti-fouling agent အၿဖစ္ အသံုးၿပဳခဲ႔တာ ေတြ႔ရသလို၊ စနစ္တကၽ ေလ့လာေစာင္႔ႀကည္႔မွဳ measures taken မေဆာင္ရြက္ခဲ႔တဲ႔အတြက္၊ environmental impacts အေနနဲ႔ သဘာဝပတ္ဝန္ကၽင္ ထိခိုက္မွဳကို၊ မေဖာ္ၿပနိဳင္ခဲ႔တာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ (၁၉၆၀) ခုနွစ္မွာေတာ႔ mercury oxide နဲ႔ arsenic halogen compounds ေတြ ပါဝင္တဲ႔ 'copper-based paints' ေတြကုိ၊ အသံုးၿပဳခဲ႔ၿပီး၊ 'long-life anti-fouling paint' အၿဖစ္၊ အခၽိန္ကာလ (၂၄) လခန္႔အထိ၊ ခံနိဳင္ရည္သက္တမ္း ရိွတာကို၊ ေတြ႔ရပါတယ္။

(၁၉၇၀) ခုနွစ္ကာလေတြမွာေတာ႔ ‘free association TBT - based anti-fouling paints’ ေတြကို၊ self-polishing anti-fouling paints အၿဖစ္၊ အသံုးၿပဳလာခဲ႔ႀကပါတယ္။ သေဘ္ာေမာင္းနွင္တဲ႔အခါ seawater နဲ႔ paint တို႔ပြတ္တိုက္တိုင္း၊ anti-fouling toxin ေတြကို၊ ထုတ္လြွင္႔ၿပီး ‘fouling organisms’ ေတြ ကပ္ၿငိၿခင္းမွ၊ တားဆီးေပးပါတယ္။ သုတ္ေဆး အလြွာတိုင္းမွာ layer by layer အေနနဲ႔ anti-fouling toxin ေတြကို၊ ထုတ္လြွင္႔ၿခင္း ၿဖစ္ၿပီး၊ အခၽိန္ကာလ (၅) နွစ္ခန္႔အထိ၊ ခံနိဳင္ရည္သက္တမ္း ရိွတာကို၊ ေတြ႔ရပါတယ္။

(၁၉၈၀) ခုနွစ္မွစတင္ၿပီး၊ self -polishing co-polymer TBT based anti-fouling paints ေတြကို၊ အသံုးၿပဳခဲ႔ပါတယ္။ ကမာေကာင္ oysters ေတြရဲ႕ အခြံမွာ ပံုသ႑န္ပၽက္ယြင္းမွဳ shell deformations ေတြေပါါေပါက္လာၿခင္းကို ၿပင္သစ္နိဳင္ငံမွာ၊ ေတြ႔ရိွခဲ႔ၿပီး၊ TBT ရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးကၽိဳး side-effects အၿဖစ္၊ သံသယရွိလာခဲ႔ပါတယ္။ 

 

Fig. Shell deformities in ‘macoma balthica’ and imposex in ‘dog whelks’

အလားတူ အဂ္လန္ကမ္းေၿခ 'english coastal waters' တေလၽွာက္မွာလည္း၊ ပင္လယ္ခရု whelks ေတြမွာ လိင္ေၿပာင္းလဲမွဳ imposex ၿဖစ္ေပါါလာၿခင္း ေတြ႔ရိွခဲ႔ႀကသလို၊ နိဳင္ငံေတာ္ေတာ္မၽားမၽားမွ အလၽွား (၂၅) မီတာေအာက္ သေဘ္ာေတြရဲ႕ anti-fouling paints ေတြမွာ၊ TBT ထည္႔သြင္းအသံုးၿပဳမွဳအား တားဆီးခဲ႔ပါတယ္။

(၁၉၉၀) ခုနွစ္ အေစာပိုင္းကာလေတြမွာ၊ အရြယ္အစားသးငယ္တဲ႔ သေဘ္ာေတြရဲ႕ anti-fouling အၿဖစ္၊ 'non-stick coating paints' ေတြကို၊ စတင္အသံုးၿပဳလာႀကသလို၊ tin-free alternatives anti-fouling paints အမၽိဳးအစားေပါင္းမၽားစြာလည္း၊ ေပါါေပါက္လာခဲ႔ပါတယ္။

‘IMO Resolution MEPC 46 (30)’ ကို၊ စတင္ကၽင္႔သံုးခဲ႔ၿပီး၊ Japan, New Zealand နဲ႔ Australia နိဳင္ငံေတြမွာ၊ anti-fouling paints ေတြအတြင္း၊ TBT ထည္႔သြင္း အသံုးၿပဳမွဳအား တားဆီးခဲ႔ပါတယ္။ TBT ေႀကာင္႔ dog whelks ေတြမွာ၊ imposex ၿဖစ္ေပါါလာၿခင္းကို၊ ထပ္မံေတြ႔ရိွခဲ႔ႀကၿပီး၊ United States, Canada, Sweden နဲ႔ Netherlands နိဳင္ငံေတြမွာ၊ TBT ထည္႔သြင္းအသံုးၿပဳမွဳ ေလၽွာ႔ခၽေရးဆိုင္ရာ TBT release rate restrictions ေတြကို၊ ထုတ္ၿပန္ သတ္မွတ္ခဲ႔ပါတယ္။ (၁၉၉၅) ခုနွစ္မွာေတာ႔ IMO ဟာ၊ harmful effects of anti-fouling paints ဆိုတဲ႔ MEPC working group ကိုဖြဲ႔စည္းခဲ႔ၿပီး၊ (၁၉၉၇) ခုနွစ္မွာေတာ႔ ဂၽပန္နိဳင္ငံဟာ၊ TBT-based anti-fouling paints ထုတ္လုပ္မွဳအား၊ လံုးဝတားၿမစ္ ရပ္ဆိုင္းခဲ႔ပါတယ္။

(၁၉၉၈) ခုနွစ္မွာ IMO ဟာ ‘MEPC draft mandatory regulations’ ကို ၿပဌာန္းခဲ႔ၿပီး၊ အခၽိန္ကာလအပိုင္းအၿခား time scale တခု၊ သတ္မွတ္ကာ၊ anti-fouling systems အတြင္း organotins ထည္႔သြင္းအသံုးၿပဳမွဳအား၊ ရပ္ဆိုင္းရန္ သေဘာတူခဲ႔ႀကသလို၊ (၁၉၉၉) ခုနွစ္မွာေတာ႔ IMO 21st Assembly မွ biocides ထည္႔သြင္းအသံုးၿပဳမွဳ ရပ္ဆိုင္းရန္ အခၽိန္ကာလနွစ္အပိုင္းအၿခားကို၊ သတ္မွတ္ခဲ႔ပါတယ္။ (၂၀၀၁) ခုနွစ္မွာ ‘International Convention on the Control of Harmful Antifouling Systems on Ships 2003 Date for prohibiting application of organotin' ဆိုတဲ႔ အၿပည္ၿပည္ဆိုင္ရာ diplomatic conference ကို၊ ကၽင္းပခဲ႔ပါတယ္။ (၂၀၀၃) ခုနွစ္မွ (၂၀၀၈) ခုနွစ္အတြင္း၊ prohibiting application ကာလအၿဖစ္၊ ယာယီအသံုးၿပဳခြင္႔ ေပးထားခဲ႔ၿပီး၊ (၂၀၀၈) ခုနွစ္မွာေတာ႔ anti-fouling systems အတြင္း၊ biocides ထည္႔သြင္းအသံုးၿပဳမွဳအား၊ ရပ္ဆိုင္းေစခဲ႔ပါတယ္။

Alternative anti-fouling systems – ‘copper-based anti-fouling paints’ ေတြကို၊ TBT သံုးထားတဲ႔ ‘anti-fouling paints’ ေတြနဲ႔ နိွဳင္းယွဥ္ႀကည္႔လၽွင္၊ ‘aquatic environment’ မွာ၊ အဆိပ္အေတာက္ၿဖစ္ေပါါမွဳ နည္းပါးတဲ႔ less toxic compounds ၿဖစ္ေပမယ္႔၊ ‘marine fauna’ လို႔ေခါါတဲ႔ ေရေနအဏုဇီဝ သက္ရိွသတၱဝါေတြနဲ႔ အပင္ေတြကို၊ ထိခိုက္ပၽက္စီးေစတဲ႔အတြက္၊ အသံုးၿပဳမွဳအား လံုးဝရပ္ဆိုင္းခဲ႔ၿပီၿဖစ္ပါတယ္။ 'tin-free anti-fouling paints' ေတြဟာ၊ သဘာဝပါတ္ဝန္းကၽင္ကို မထိခိုက္ေစေပမယ္႔၊ (၆) လေလာက္ ႀကာတဲ႔အခါ၊ fouling ေတြ စတင္တြယ္ကပ္ လာတတ္တဲ႔အတြက္၊ အခၽိန္ကာလ အခၽိန္ (၂) နွစ္ခြဲနဲ႔ (၃) နွစ္ ကာလတိုင္းမွာ၊ သေဘ္ာကို ပံုမွန္ dry-docking တင္ကာ၊ ေဆးသား အသစ္သုတ္ရန္၊ လိုအပ္ပါတယ္။

‘non-stick coatings’ ကိုေတာ႔ minimum speed 30 knots နဲ႔ အထက္ၿမန္နံွဳးၿမင္႔တဲ႔ ေရယာဥ္ေတြမွာသာ၊ အသံုးၿပဳရန္သင္႔ေလၽွာ္ပါတယ္။ သေဘ္ာရဲ႕ hull ဟာ၊ ေၿပာင္ေခၽာတဲ႔ ‘extremely slippery surface’ အေနနဲ႔ရိွေနၿပီး၊ fouling ေတြအလြယ္တကူ၊ ကပ္ၿငိၿခင္းမရိွနိဳင္ေပမယ္႔ ေဆးသြားလြွာပၽက္စီးမွဳ coating damage ၿဖစ္ေပါါခဲ႔လၽွင္၊ ၿပဳၿပင္ရန္ခက္ခဲတာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ rotating brushes ေတြနဲ႔ high-pressure hoses ေတြအသံုးၿပဳကာ သေဘ္ာရဲ႕ hull ကို ေရထဲမွာ၊ အခၽိန္မွန္ ‘periodic cleaning’ ေဆာင္ရြက္ၿပီး၊ marine organisms ေတြခြာခၽၿခင္းကိုလည္း၊ alternative anti-fouling systems အၿဖစ္၊ သတ္မွတ္နိဳင္ပါတယ္။

သေဘ္ာရဲ႕ hull မွာ natural resistance တနည္းအားၿဖင္႔ natural biocides ၿဖစ္ေပါါေစၿပီး၊ corals ဆိုတဲ႔ သနၱာေကၽာက္ခက္ေတြနဲ႔ sponges ဆိုတဲ႔ ပင္လယ္ေရၿမွဳတ္ေတြကဲ႔သို႔ ‘fouling’ ကပ္တြယ္မွဳကို၊ သဘာဝအေလၽွာက္တားဆီးနိဳင္ပါတယ္။ natural biocides အၿဖစ္ natural compounds ေတြကို အသံုးၿပဳရာမွ၊ သက္ရိွဇီဝကမၼၿဖစ္စဥ္ရရိွေစရန္ ‘active metabolites’ ေတြၿဖစ္တဲ႔ ceratinamine နဲ႔ mauritiamine ေတြကို၊ synthesised အေနနဲ႔ အခၽိဳးကၽခၽိန္ညိွေစရန္၊ ထည္႔သြင္းလာခဲ႔ပါတယ္။

Fig. Hydrophilic coatings

 first phase of fouling's growth အေနနဲ႔ အဏုဇီဝေတြ စတင္တြယ္ကပ္စဥ္မွာ၊ natural resistance အၿဖစ္ 'enzymes' ေတြကိုထုတ္ေပးၿပီး၊ သဘာဝအေလၽွာက္တားဆီးၿခင္းၿဖစ္ကာ၊ natural biocides ၿဖစ္ေပါါမွဳမွတဆင္႔ သဘာဝအေလၽွာက္ တားဆီးၿခင္းကို 'hydrophilic coating' လို႔ ေခါါပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ ‘hydrophilic materials’ ေတြဟာ၊ ‘hydrophobic materials’ သို႔မဟုတ္ water repelling substances ေတြၿဖစ္ပါတယ္။ hydrophilic ဆိုတာကေတာ႔ ေရနဲ႔သဟဇာတၿဖစ္မယ္႔ ‘water loving materials’ ေတြၿဖစ္တဲ႔၊ silicone နဲ႔ wax တို႔ကို၊ အသံုးၿပဳထားတဲ႔ alternative anti-fouling systems ၿဖစ္ပါတယ္။

hull နဲ႔ sea water တို႔အႀကားမွာ၊ ေပါါေပါက္လာမယ္႔ electrical charge မွတဆင္႔ unleashes chemical process အေနနဲ႔ fouling ၿဖစ္ေပါါမွဳကို တားဆီးကာကြယ္တဲ႔ နည္းလမ္းကိုလည္း၊ alternative anti-fouling systems အၿဖစ္၊ သတ္မွတ္နိဳင္ပါတယ္။ လၽွပ္စစ္ဓါတ္ electricity ကို အသံုးၿပဳထားတဲ႔ anti-fouling systems နည္းလမ္းဟာ၊ tin-free paint ေတြကို အသံုးၿပဳၿခင္းထက္၊ ပိုမိုထိေရာက္ေပမယ္႔ ကနဦးတတ္ဆင္မွဳ ကုန္ကၽစားရိတ္ initial installation cost ၿမင္႔မားသလို၊ အလြယ္တကူပၽက္စီးခၽိဳ႕ယြင္းမွဳ easily damaged ၿဖစ္ေပါါနိဳင္ၿပီး၊ corrosion နဲ႔ energy consumption ၿမင္႔တက္လာမွဳေတြရိွတတ္တာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။

Fig. Microscopic prickles

'microscopic prickles' ေတြအသံုးၿပဳထားတဲ႔ coatings ေတြကို၊ alternative anti-fouling systems အၿဖစ္၊ အစားထိုးသံုးစြဲလာတာကိုလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။ prickles ေတြ၊ ထည္႔သြင္းထားမယ္႔ ေနရာပမာဏ length and distribution အေပါါမူတည္ၿပီး၊ ထိေရာက္မွဳကြာၿခားတတ္သလို၊ သေဘ္ာသြားလာခုတ္ေမာင္းရာမွာ water resistance လည္း ၿဖစ္ေပါါတတ္တဲ႔အတြက္၊ realistic option တခုအေနနဲ႔ ဆက္လက္သုေသသန ၿပဳေနဆဲ ၿဖစ္ပါတယ္။

Reference and image credit to : Focus on IMO, www.imo.org, http://saveourseas.com, http://www.fasterwithseaslide.com/,

Remark : All publications herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party. 

‘VFD - Variable frequency drive (၂)'

AC line power ၿဖင္႔ fixed speed motor load applications ေတြကို တိုက္ရိုက္သံုးစြဲမယ္႔အစား၊ VFD မွတဆင္႔ variable - speed အၿဖစ္၊ အသံုးၿပၿခင္းၿဖင္႔ energy saving အေနနဲ႔ စြမ္းအင္ ေခၽြတာနိဳင္တာေတြ႔ရပါတယ္။ VFD အသံုးၿပဳထာတဲ႔ variable torque centrifugal blower fan ေတြနဲ႔ pump applications ေတြမွာ၊ load torque နဲ႔ speed ဟာ square ဆိုတဲ႔ နွစ္ထပ္ကိန္းၿဖင္႔ တိုက္ရိုက္အခၽိဳးကၽၿပီး၊ power နဲ႔ speed ကေတာ႔ သံုးထပ္ကိန္းနဲ႔ တိုက္ရိုက္အခၽိဳးကၽပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ load torque တဆမွာ speed နွစ္ဆၿဖင္႔ လည္ပတ္နိဳင္ၿပီး၊ power consumption တဆမွာ speed သံုးဆရရိွနိဳင္တယ္လို႔၊ ဆိုနိဳင္ပါတယ္။ motor ဟာ (၆၃ %) speed ၿဖင႔္ load ထမ္းကာလည္ပတ္စဥ္၊ full speed power ရဲ႕ (၂၅ %) သာ၊ သံုးစြဲမွာၿဖစ္ပါတယ္။

ဒီေန႔ေခါါတ္ကာလမွာ VFD အသံုးၿပဳထားတဲ႔ AC drives ေတြကို၊ industrial နဲ႔ commercial applications က႑မွ၊ acceleration, flow, monitoring, pressure, speed, temperature, tension နဲ႔ torque တို႔အတြက္၊ အစားထိုးသံုးစြဲလာႀကပါတယ္။ fixed speed operated load motor ေတြဟာ၊ ၿမင္႔မားတဲ႔ high starting torque ၿဖင္႔စတင္ လည္ပတ္ၿပီး၊ full-load current ရဲ႕ (၈) ဆခန္႔ ရိွတဲ႔ current surges ကိုၿဖစ္ေပါါေစပါတယ္။ AC drives ေတြမွာေတာ႔ operating speed ကို၊ 'ramp up' အေနနဲ႔ တၿဖည္းၿဖည္း ၿမွင္႔တင္ယူသြားတဲ႔အတြက္၊ mechanical နဲ႔ electrical stress ေတြေလၽွာ႔နည္းသြားသလို၊ maintenance နဲ႔ repair costs ကုန္ကၽမွဳေတြကိုပါ၊ သက္သာကၽဆင္းေစနိဳင္ပါတယ္။ 

Fig. compares AC and DC drives according to certain key parameters

DC နဲ႔ AC drives ေတြကို၊ low speed ၿဖင္႔၊ four quadrant operation with regeneration, frequent acceleration and deceleration routines အစရိွတဲ႔ continuous operation အေနနဲ႔၊ hazardous area ေတြမွာ လိုအပ္သလိုေမာင္းနွင္တဲ႔အခါ၊ ရရိွလာမယ္႔ performance factors ေတြအား၊ အေပါါပံုမွာ ေဖာ္ၿပထားပါတယ္။ AC drives ေတြကို၊ VSI ဆိုတဲ႔ voltage source inverter drive, CSI ဆိုတဲ႔ current source inverter drive, six-step inverter drive, LCI ဆိုတဲ႔ load commutated inverter drive, MC ဆိုတဲ႔ cycloconverter or matrix converter နဲ႔ doubly fed slip recovery system ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားထားပါတယ္။

 

Fig. VSI and CSI

VSI and CSI - VSI drive မွာ၊ diode bridge converter မွ DC output ကို၊ capacitor bus မွာ stores ၿပဳလုပ္ၿပီး၊ stiff voltage input အၿဖစ္ inverter သို႔ေပးသြင္းပါတယ္။ VSI type ရဲ႕ output ဟာ PWM voltage output ၿဖစ္ပါတယ္။ CSI drive မွာေတာ႔ SCR bridge converter မွ DC output ကို၊ series reactor bus မွာ stores ၿပဳလုပ္ၿပီး၊ stiff voltage input အၿဖစ္ inverter သို႔ေပးသြင္းပါတယ္။ CSI type ရဲ႕ output ဟာ PWM voltage output ၿဖစ္နိဳင္သလို၊ six step waveform output လည္းၿဖစ္နိဳင္ပါတယ္။

 

Fig. Six-step drive waveforms

Six step inverter drive - ယခုအခါ six step inverter drive ေတြရယ္လို႔ obsolete အေနနဲ႔ သံုးနံွဳးမွဳမရိွေတာ႔ပဲ၊ variable voltage inverter drives, PAM ဆိုတဲ႔ pulse amplitude modulation drives, square wave drives နဲ႔ D.C chopper inverter drives လို႔သာ၊ ေခါါေဝါါႀကတာေတြ႔ရပါတယ္။ SCR bridge converter မွ DC output ကို၊ capacitor bus နဲ႔ series reactor bus တို႔မွာ smoothed ၿဖစ္ေစၿပီး၊ 'darlington pair' သို႔မဟုတ္ IGBT ဆိုတဲ႔ inverter quasi - sinusoidal တို႔မွတဆင္႔၊ six step voltage/ current input အၿဖစ္ induction motor သို႔ ေပးသြင္းပါတယ္။

Fig. (a) PAM - pulse - amplitude modulation and (b) Square waveform with fundamental sine wave component

'PAM' ဟာ signal modulation ေတြၿဖစ္ၿပီး၊ single polarity PAM နဲ႔ double polarity PAM ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားနိဳင္ပါတယ္။ single polarity PAM ရဲ႕ pulses ေတြဟာ၊ positive signal ေတြ ၿဖစ္ၿပီး၊ double polarity PAM ရဲ႕ pulse ေတြကေတာ႔ positive နဲ႔ negative signal ေတြၿဖစ္ပါတယ္။ 'square wave drives' ဟာ electrical power converter ၿဖစ္ၿပီး၊ direct current (DC) ကို၊ alternating current (AC) အၿဖစ္ေၿပာင္းလဲေပးပါတယ္။ 

 

Fig. Schematic of an inverter using a vibrator as a chopper

'chopper' ဆိုတာကေတာ႔ electronic switching device တခုၿဖစ္ၿပီး အၿခား device တခုအား၊ control လုပ္ရန္အတြက္၊ interrupt signal ထုတ္ေပးပါတယ္။ chopper ေတြကို On basis of I/P - O/p voltage levels chopper, On basis of direction of output voltage and current chopper, On basis of circuit operation chopper နဲ႔ On basis of commutation method chopper ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားနိဳင္ပါတယ္။

step down chopper နဲ႔ step-up chopper တို႔ဟာ၊ 'On basis of I/P - O/p voltage levels chopper' ေတြၿဖစ္ႀကၿပီး၊ 'On basis of direction of output voltage and current chopper' ေတြကိုေတာ႔ Class A, Class B, Class C, Class D နဲ႔ Class E chopper ဆိုၿပီး၊ ထပ္မံခြဲၿခားနိဳင္ပါတယ္။ အလားတူ' On basis of circuit operation chopper' ေတြ ကိုလည္း၊ first quardant, two quardant နဲ႔ four quardant chopper ဆိုၿပီး၊ ထပ္မံခြဲၿခားထားသလို၊ 'On basis of commutation method chopper' ေတြကိုေတာ႔ voltage commutated, current commutated, load commutated နဲ႔ impulse commutated chopper ဆိုၿပီး၊ ခြဲၿခားထားတာေတြ႔ရပါတယ္။ chopper ေတြကို modern uses အေနနဲ႔ DC to DC converters ေတြအပါအဝင္ switched mode power supplies, DC motors speed controllers, Class D electronic amplifiers, switched capacitor filters နဲ႔ variable frequency drive အၿဖစ္အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။

Fig. Darlington pair and IGBT - insulated - gate bipolar transistor

'darlington pair' ကို 'darlington transistor' လို႔လည္းေခါါႀကၿပီး bipolar transistors (၂) လံုးကို separated devices သို႔မဟုတ္ integrated အေနနဲ႔ ေပါင္းစပ္ထားတဲ႔ compound structure ၿဖစ္ပါတယ္။ ပထမ first transistor ဟာ၊ current ကို amplified အေနနဲ႔ ခၽဲ႕ထြင္ေပးၿပီး၊ ဒုတိယ second transistor မွ ဆက္တိုက္ amplified လုပ္ၿခင္းၿဖင္႔၊ ၿမင္႔မားတဲ႔ higher common/ emitter current gain ရရိွလာပါတယ္။ darlington pair ဟာ အမၽိဳးအစားတူညီတဲ႔ transistor (၂) လံုးၿဖင္႔ shared collector တခုတည္းကို၊ သံုးထားၿခင္းၿဖစ္ၿပီး၊ NPN နဲ႔ PNP transistors (၂) လံုးသံုးထားတဲ႔ complementary Darlington တနည္းအားၿဖင္႔ 'sziklai pair' နဲ႔ မတူညီတာ၊ ေတြ႔ရမွာၿဖစ္ပါတယ္။

darlington pair ဟာ sensitive ၿဖစ္လြန္းတဲ႔ semiconductor device ၿဖစ္ၿပီး၊ safe voltages အေၿခအေနမွာ၊ လူ႔အေရၿပားနဲ႔ထိရံု skin contact ၿဖင္႔ current passed အေနနဲ႔ ၿဖတ္စီးနိဳင္တာေတြ႔ရပါတယ္။ darlington pair ရဲ႕ အားနည္းခၽက္ disadvantages ကေတာ႔ 'drawbacks' ေတြေပါါေပါက္ၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ 'drawback' ဟာ base/ emitter voltage ရဲ႕ (၂) ဆခန္႔ရိွတဲ႔ ပမာဏၿဖင္႔ေပါါေပါက္နိုင္သလို increased saturation voltage ၿမင္႔မားမွဳအေနနဲ႔လည္း၊ ေပါါေပါက္နိဳင္ပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ switching speed လို႔ေခါါတဲ႔ response ဟာ၊ reduction အေနနဲ႔ ေလၽွာ႔နည္းကၽဆင္းသြားတဲ႔ drawback လည္း၊ ၿဖစ္ေပါါနိဳင္ပါတယ္။

 

 

Fig. (a) - IGBT-Module (IGBTs and freewheeling diodes) with a rated current of 1,200 A and a maximum voltage of 3,300 V, (b) - Opened IGBT module with four IGBTs (half of H-bridge) rated for 400 A 600 V, (c) - Small IGBT module, rated up to 30 A, up to 900 V.

'IGBT' ဆိုတဲ႔ 'insulated gate bipolar transistor' ဆိုတာကေတာ႔ three-terminal power semiconductor device ၿဖစ္ၿပီး၊ high efficiency နဲ႔ fast switching response အေနနဲ႔ ေဆာင္ရြက္နိဳင္တဲ႔အတြက္၊ VFD ေတြမွာ ပိုမိုအသံုးၿပဳလာႀကပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ switching amplifiers အၿဖစ္၊ electric cars, trains, variable speed refrigerators နဲ႔ air conditioners ေတြအၿပင္၊ medium နဲ႔ high-power applications ေတြၿဖစ္တဲ႔၊ switched-mode power supplies traction motor control နဲ႔ induction heating ေတြမွာလည္း၊ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ IGBT ေတြဟာ simple gate-drive characteristics ဂုဏ္သတၱိရိွတဲ႔ 'MOSFET' နဲ႔ low - saturation voltage capability အေနနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ေပးနိဳင္တဲ႔ 'bipolar transistor' တို႔ကို၊ ေပါင္းစပ္ကာ၊ 'isolated gate FET single device' အၿဖစ္အသံုးၿပဳၿခင္းရယ္လို႔ ဆိုနိဳင္ပါတယ္။

 

Fig. Cross section of a typical IGBT showing internal connection of MOSFET and Bipolar Device

IGBT cell ရဲ႕တည္ေဆာက္ပံုဟာ၊ n-channel vertical construction power MOSFET ရဲ႕ တည္ေဆာက္ပံုနဲ႔ ဆင္တူၿပီး၊ MOSFET ရဲ႕ 'n+ drain' ေနရာမွာ၊ 'p+ collector layer' ကို အစားထိုးထည္႔သြင္းကာ၊ vertical PNP bipolar junction transistor ကဲ႔သို႔၊ ဖြဲ႔စည္းထားၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ p+ collector layer ရဲ႕ 'p+ region' ဟာ PNP bipolar junction transistor နဲ႔ n-channel MOSFET ရဲ႕ surface တို႔ကို၊ cascade connection အေနနဲ႔ ဆက္သြယ္ေပးထားပါတယ္။

Load commutated inverter drive (LCI) - ကေတာ႔ CSI ကို၊ မြန္းမံထုတ္လုပ္ထားတဲ႔ drive ၿဖစ္ပါတယ္။ CSI ကဲ႔သို႔ SCR-bridge converter မွ DC output ကို၊ DC link inductor circuit မွာ stores ၿပဳလုပ္ၿပီး၊ ဒုတိယ SCR-bridge's inverter မွာထပ္မံၿဖတ္သန္းၿပီးမွ၊ stiff quasi-sinusoidal six step current output အေနနဲ႔ synchronous machine သို႔ေပးသြင္းပါတယ္။

Cycloconverter or matrix converter (MC) - ႀကားခံ intermediate အၿဖစ္ energy storage ၿပဳလုပ္ေပးမယ္႔ DC link ေတြမပါဝင္ပဲ၊ AC - AC converters ေတြအၿဖစ္၊ တည္ေဆာက္ ထားပါတယ္။ AC - AC converters ေတြကို indirect AC - AC လို႔ေခါါတဲ႔ AC - DC - AC converters, CCV ဆိုတဲ႔ cycloconverters, hybrid matrix converters နဲ႔ MC ဆိုတဲ႔ matrix converters ေတြအၿဖစ္၊ ခြဲၿခားနိဳင္ပါတယ္။ 

Fig. blocking mode type cycloconverter

'CCV' လို႔ေခါါတဲ႔ 'cycloconverter' ေတြကို၊ 'cycloinverter' လို႔လည္းေခါါႀကပါတယ္။ 'CCV' ေတြဟာ AC supply မွရရိွလာတဲ႔ constant voltage, constant frequency AC waveform ကို၊ intermediate DC link အသံုးမၿပဳပဲ ေနာက္ထပ္ lower frequency AC waveform အၿဖစ္၊ ေၿပာင္းလဲကာ synthesizing output အေနနဲ႔ ေၿပာင္းလဲေပးပါတယ္။ CCV ေတြကို circulating current type နဲ႔ blocking mode type အၿဖစ္ခြဲၿခားနိဳင္ၿပီး၊ high power applications ေတြမွာ blocking mode type CCV ေတြကို၊ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳပါတယ္။ ေယဘုယၽအားၿဖင္႔ CCV ေတြမွာ၊ phase-controlled SCR switching devices ေတြကို အသံုးၿပဳထားၿပီး၊ resistive load applications ေတြမွာေတာ႔ ေစၽးနံွဳးသက္သာတဲ႔ low-power TRIAC - based CCV ေတြကို၊ အသံုးၿပဳပါတယ္။

 

Fig. Typical output voltage waveform for one phase of six-pulse cycloconverter supplying an inductive (motor) load.

CCV ေတြကို 1 - phase/ 1 - phase, 3 - phase/ 1 - phase နဲ႔ 3 - phase/ 3-phase input/ output configuration ေတြၿဖင္႔တည္ေဆာက္ထားၿပီး၊ 3 - phase/ 3 - phase input/ output configuration ကို၊ အသံုးမၽားပါတယ္။ three-phase CCV ေတြရဲ႕ output to input frequency ratio ဟာ circulating current mode CCV ထက္ သံုးပံုတပံုေလာက္သာ ရိွၿပီး၊ blocking mode CCV ထက္ တဝက္ခန္႔သာရိွတာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ CCV ရဲ႕ input မွ switching-device bridges ေတြကို၊ phase-shifted configuration ပံုစံၿဖင္႔ တတ္ဆင္ထားၿပီး၊ switching-device bridges အရည္အတြက္မၽားစြာတတ္ဆင္ၿခင္းၿဖင္႔ output waveform quality လည္းၿမင္းမားလာနိဳင္ပါတယ္။

phase-controlled converters ေတြၿဖစ္တဲ႔ CCV ေတြေနရာမွာ၊ IGBT, GTO, IGCT နဲ႔ အၿခားေသာ switching devices ေတြကို၊ အေၿခခံတည္ေဆာက္ထားတဲ႔ faster PWM self-controlled converters ေတြအစားထိုး ေနရာယူလာတာေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ higher end of the power rating range application ေတြၿဖစ္တဲ႔ driving rolling mine hoists, mill main motors, ore processing, cement kilns ေတြနဲ႔ သေဘ္ာေတြရဲ႕ propulsion systems ေတြမွာေတာ႔၊ CCV ေတြကို တတ္ဆင္အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။

 

Fig. Schematic Diagram of a Cycloconverter - based Propulsion System

သေဘ္ာေတြမွာအသံုးၿပဳတဲ႔ cycloconverter ေတြကေတာ႔၊ three-phase current source ကိုအသံုးၿပဳၿပီး၊ three anti-parallel connected SCR - bridges ေတြမွတဆင္႔၊ six-pulse configuration output ထုတ္ေပးပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ cycloconverter phase တခုစီကို fixed line frequency AC voltage အၿဖစ္ေရြးခၽယ္ၿပီး၊ variable load frequency AC voltage သို႔၊ ေၿပာင္းလဲေပးၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။
 

  

Fig. (a) conventional direct matrix converter and (b) indirect matrix converter

 

Fig. direct matrix converter type VFD

'matrix converter' ေတြကို၊ conventional direct matrix converter နဲ႔႔ indirect matrix converter ဆိုၿပီး၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ indirect matrix converter ေတြကို၊ indirect energy conversion အေနနဲ႔ အသံုးၿပဳၿပီး၊ sparse matrix converter လို႔လည္းေခါါပါတယ္။ DC - link based VSI နဲ႔ CSI drives ေတြ တနည္းအားၿဖင္႔ IGBT - based ကို၊ အေၿခခံၿပီးတည္ေဆာက္ထားတဲ႔ matrix converter ေတြဟာ၊ separate stages ေတြမွတဆင္႔ voltage နဲ႔ current conversion ေတြကို၊ လိုအပ္သလို ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။

Reference and image credit to : Bartos, Frank J. (Sep. 1, 2004). "AC Drives Stay Vital for the 21st Century". Control Engineering (Reed Business Information)., Cleaveland, Peter (Nov. 1, 2007). "AC Adjustable Speed Drives". Control Engineering (Reed Business Information)., "Energy Regeneration". Retrieved Apr. 20, 2012., Basics of AC Drives, pp. Hardware - Part 1: slides 9-10 of 11., Bose, Bimal K. (2006). Power Electronics and Motor Drives : Advances and Trends. Amsterdam: Academic. p. 22. ISBN 978-0-12-088405-6., Bartos, Frank J. (Sep. 1, 2004). "AC Drives Stay Vital for the 21st Century". Control Engineering (Reed Business Information)., Eisenbrown, Robert E. (May 18, 2008). "AC Drives, Historical and Future Perspective of Innovation and Growth". Keynote Presentation for the 25th Anniversary of The Wisconsin Electric Machines and Power Electronics Consortium (WEMPEC). University of Wisconsin, Madison, WI, USA: WEMPEC. pp. 6–10., Horowitz, Paul; Winfield Hill (1989). The Art of Electronics. Cambridge University Press. ISBN 0-521-37095-7., Bose, Bimal K. (2006). Power Electronics and Motor Drives : Advances and Trends. Amsterdam: Academic. p. 126. ISBN 978-0-12-088405-6.

Remark : All publications and images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party. 

‘VFD - Variable frequency drive (၁)'

'VFD' ဆိုတဲ႔ 'variable frequency drive' ကို၊ adjustable frequency drive, variable speed drive, AC drive, micro drive နဲ႔ inverter ရယ္လို႔လည္း၊ ေခါါႀကၿပီး၊ electric motor ရဲ႕ လည္ပတ္နံွဳး speed ကို၊ လိုအပ္သလို ေၿပာင္းလဲေစရန္ ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ VFD ဟာ ‘electro-mechanical drive system’ ၿဖစ္ၿပီး၊ input frequency နဲ႔ voltage ေတြကို၊ ေၿပာင္းလဲ ေပးသြင္းၿခင္းၿဖင္႔၊ electric motor ရဲ႕ speed နဲ႔ torque ေတြကို၊ လိုအပ္သလို ခၽိန္ညိွေပးနိဳင္တယ္လို႔ ဆိုနိဳင္ပါတယ္။

Fig. Small variable-frequency drive and Chassis of VFD (cover removed)

VFD ေတြကို၊ အရြယ္အစားေသးငယ္တဲ႔ small appliances ေတြမွ၊ အရြယ္အစားႀကီးမားတဲ႔ သတၱဳတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းသံုး mine mill drives ေတြအထိ၊ တတ္ဆင္အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ ပံုေသလည္ပတ္နံွဳး fixed speed ၿဖင္႔ေမာင္းနွင္ေနတဲ႔ electric motors ေတြေနရာမွာ၊ VFD ကို retrofitted installation အေနနဲ႔ အစားထိုးတတ္ဆင္ အသံုးၿပဳၿခင္းၿဖင္႔၊ စြမ္းအင္ၿမင္႔တက္လာမွဳဆိုတဲ႔ energy efficiency improvement ရရိွလာနိဳင္တာ ေတြ႔ရပါတယ္။

 

Fig. VFD system

VFD ေတြကို၊ အသံုးၿပဳမယ္႔ applications အေပါါမူတည္ၿပီး၊ low and medium voltage ပမာဏအမၽိဳးမၽိဳးရိွတဲ႔ AC - AC နဲ႔ DC - AC inverters ေတြအၿဖစ္၊ ထုတ္လုပ္ထားႀကပါတယ္။ VFD မွာ AC motor, main drive controller assembly နဲ႔ drive operator interface ဆိုတဲ႔ main sub-systems (၃) ခုကို၊ အသံုးၿပဳထားပါတယ္။ VFD ကို ေယဘုယၽအေနနဲ႔ ‘AC three - phase induction motor’ ေတြၿဖင္႔၊ တြဲဖက္အသံုးၿပဳသလို၊ ‘single - phase motor’ အခၽိဳ႕နဲ႔လည္း တြဲဖက္အသံုးၿပဳနိဳင္ပါတယ္။ ‘variable frequency drive controller’ ေတြကို ‘solid state power electronics conversion system’ ၿဖင္႔ တည္ေဆာက္ထားၿပီး၊ rectifier bridge converter, direct current (DC) link နဲ႔ inverter တို႔ပါဝင္ပါတယ္။

VFD အမၽိဳးအစား၊ ေၿမာက္မၽားစြာထဲမွ ‘VSI’ ဆိုတဲ႔ voltage-source inverter drive ဟာ၊ အသံုးမၽားတဲ႔ drive controller တခုၿဖစ္ပါတယ္။ drive controller အမၽားစုဟာ ‘AC - AC drive’ ေတြၿဖစ္ႀကၿပီး၊ ေပးသြင္းလိုက္တဲ႔ AC line input ကို AC inverter output အၿဖစ္၊ ၿပန္လည္ ထုတ္ေပးပါတယ္။ common DC bus နဲ႔ solar applications ေတြမွာေတာ႔ ‘DC - AC drive controller’ ေတြကို၊ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ VSI drive မွာအသံုးၿပဳထားတဲ႔ rectifier converter ဟာ ‘three phase, six pulse, full wave diode bridge’ အမၽိဳးအစား rectifier ၿဖစ္ပါတယ္။ drive controller ေတြကို၊ single - phase converter input ေပးသြင္းၿပီး၊ three - phase inverter output ထုတ္ယူနိဳင္တဲ႔အတြက္၊ ‘phase converter’ အၿဖစ္၊ သတ္မွတ္နိဳင္ပါတယ္။

‘DC link’ မွာ capacitor ပါဝင္ၿပီး၊ rectifier converter မွ DC output ripple ေတြကို၊ စစ္ယူဖယ္ရွားကာ၊ ‘stiff input’ အၿဖစ္ေၿပာင္းလဲၿပီးမွ၊ inverter သို႔ ေပးသြင္းပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ inverter ရဲ႕ active switching elements ေတြအတြက္၊ quasi - sinusoidal AC voltage output အၿဖစ္၊ filtered DC voltage ကို ေၿပာင္းလဲေပးၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ ‘VSI’ ဆိုတဲ႔ voltage -source inverter drives ေတြကို၊ ‘CSI’ ဆိုတဲ႔ phase-controlled current-source inverter drives ေတြအပါအဝင္ ‘LCI’ ဆိုတဲ႔ load-commutated inverter ေတြနဲ႔ နိွဳင္းယွဥ္ႀကည္႔တဲ႔အခါ၊ ၿမင္႔မားတဲ႔ higher power factor ရရိွနိဳင္တာေတြ႔ရသလို၊ harmonic distortion အနည္းငယ္သာေပါါေပါက္တာေတြ႔ရပါတယ္။

variable - torque applications ေတြအတြက္၊ ‘Volts per Hertz (V/ Hz) drive control system’ ကို၊ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ AC motor ေတြရဲ႕ characteristics အရ၊ motor သို႔ေပးသြင္းမယ္႔ inverter output မွ voltage magnitude ဟာ၊ required load torque နဲ႔ linear V/ Hz relationship အၿဖစ္ ကိုက္ညီရန္၊ လိုအပ္ပါတယ္။ 460 volt, 60 Hz motors ရဲ႕ linear V/ Hz relationship ဟာ 460/ 60 = 7.67 V/ Hz ၿဖစ္ပါတယ္။ V/ Hz drive control system ဟာ၊ low speed or demanding, dynamic speed regulation, positioning နဲ႔ reversing load requirements အစရိွတဲ႔ high performance applications ေတြမွာ၊ အသံုးၿပဳရန္ သင္႔ေလၽွာ္ပါတယ္။

အခၽိဳ႕ V/ Hz drive control system ေတြကို၊ quadratic V/ Hz mode အေနနဲ႔ အသံုးၿပဳနိဳင္သလို၊ programmed ထည္႔သြင္းကာ multi-point V/ Hz paths ေတြအၿဖစ္လည္း၊ အသံုးၿပဳနိဳင္ပါတယ္။ အၿခား drive control system ေတြၿဖစ္တဲ႔ vector control system နဲ႔ DTC ဆိုတဲ႔ direct torque control system တို႔ဟာလည္း၊ motor သို႔ေပးသြင္းမယ္႔ voltage magnitude ကို adjusted အေနနဲ႔ ခၽိန္ညိွေပးၿပီး၊ motor ရဲ႕ magnetic flux နဲ႔ mechanical torque ေတြကို၊ ေၿပာင္းလဲေပးနိဳင္ပါတယ္။

 

Fig. SPWM carrier-sine input & 2-level PWM output

ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ႔ 'SVPWM' ဆိုတဲ႔ space vector pulse - width modulation method ကို၊ drive control system အၿဖစ္အသံုးၿပဳလာႀကပါတယ္။ sinusoidal PWM လို႔ေခါါတဲ႔ space vector pulse - width modulation method ဟာ၊ motor သို႔ေပးသြင္းမယ္႔ voltage (or current) သို႔မဟုတ္ frequency ကို vary drives အေနနဲ႔ ေၿပာင္းလဲေပးတဲ႔ drive control system ၿဖစ္ပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ motor သို႔ေပးသြင္းမယ္႔ voltage (or current) ရဲ႕ operating frequency ကို၊ saw-toothed carrier frequency အတြင္းမွ ၿဖတ္သြားတဲ႔ modulating sinusoidal signal အသံုးၿပဳၿပီး၊ quasi - sinusoidal ဆိုတဲ႔ variable-pulse-width output အၿဖစ္ ေၿပာင္းယူ ေပးသြင္းၿခင္း ၿဖစ္ပါတယ္။

induction motor ေတြရဲ႕ nameplate မွာေရးသားေဖာ္ၿပထားတဲ႔ rated speed ထက္ပိုၿပီး ေမာင္းနွင္နိဳင္ေပမယ္႔၊ nameplate မွာေရးသား ေဖာ္ၿပထားတဲ႔ voltage ထက္ အနည္းငယ္ ပိုၿပီး၊ ေပးသြင္းလိုက္တဲ႔အခါ၊ "field weakening" အေၿခအေန ေပါါေပါက္လာတတ္ပါတယ္။ တနည္းအားၿဖင္႔ AC motors ေတြကို၊ rated V/ Hz ရဲ႕ ေအာက္မွာ ေမာင္းနွင္မွသာ၊ 100% power ရရိွနိဳင္တယ္လို႔ ဆိုနိဳင္ပါတယ္။

VFD controllers ေတြရဲ႕ overall operation တခုလံုးကို၊ programmed သြင္းထားတဲ႔ embedded microprocessor ေတြမွ၊ ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ microprocessor ေတြကို 'user inaccessible firmware' ဆိုတဲ႔၊ အသံုးၿပဳသူအေနနဲ႔ ၿပဳၿပင္ေၿပာင္းလဲလို႔မရေစရန္ ေဆာင္ရြက္ထားတာၿဖစ္ပါတယ္။ control, protect, monitor, motor နဲ႔ driven equipment ေတြ ကိုေတာ႔၊ display, variable နဲ႔ function block parameters အေနနဲ႔ အသံုးၿပဳသူမွ user programming သံုးၿပီး၊ ၿပဳၿပင္ေၿပာင္းလဲနိဳင္ပါတယ္။

driver controller တလံုးမွာပါဝင္တဲ႔ optional power components ေတြနဲ႔ accessories အစိတ္အပိုင္းေတြကို၊ မွတ္သားမိသေလာက္ ေဖာ္ၿပပါဦးမယ္။ converter ရဲ႕ upstream အဝင္ဖက္မွာ၊ circuit breaker သို႔မဟုတ္ fuses ေတြ၊ isolation contactor, EMC filter, line reactor နဲ႔ passive filter တို႔ကို၊ တတ္ဆင္ထားပါတယ္။ DC link ကို braking chopper နဲ႔ braking resistor တို႔ၿဖင္႔ ဆက္သြယ္ထားၿပီး၊ inverter ရဲ႕ downstream အထြက္မွာေတာ႔ output reactor, sine wave filter နဲ႔ dV/ dt filter တို႔ၿဖင္႔ ဆက္သြယ္ထားပါတယ္။
ေမာင္းနွင္သံုးစြဲသူ operator အေနနဲ႔ ေမာင္းနွင္ရပ္တန္႔ၿခင္း start and stop နဲ႔ လိုအပ္သလို operating speed ခၽိန္ညိွၿခင္းေတြကို၊ 'operator interface' မွတဆင္႔ ေဆာင္ရြက္နိဳင္ပါတယ္။

operator interface ဆိုတဲ႔ operator control functions ေတြမွာ reversing နဲ႔ manual speed adjustment အေနအထားမွ၊ external process control signal ကိုရယူၿပီး၊ automatic control အၿဖစ္၊ ေၿပာင္းလဲအသံုးၿပဳၿခင္းတို႔လည္းပါဝင္ပါတယ္။ drive ရဲ႕ operation information ေတြကို၊ operator interface မွ အကၡရာနဲ႔ ကိန္းဂဏန္းေတြကို၊ ကိုယ္စားၿပဳတဲ႔ alphanumeric display အေနနဲ႔ ေဖာ္ၿပသလို၊ indication lights ေတြနဲ႔ meters ေတြကို အသံုးၿပဳၿပီးေတာ႔လည္း ေဖာ္ၿပနိဳင္ပါတယ္။

keypad display ကို၊ alphanumeric display နဲ႔အတူ VFD module ရဲ႕ ကိုယ္ထည္မွ front dead cover မွာ အတူတြဲကာ တတ္ဆင္ထားတတ္သလို၊ cable-connected အေနနဲ႔ VFD controller ရဲ႕ မနီးမေဝး short distance အကြာအေဝးမွာလည္း၊ တတ္ဆင္ထားတတ္ပါတယ္။ အခၽိဳ႕ VFD controller ေတြမွာ connecting push buttons ေတြအတြက္၊ input and output (I/O) terminals ေတြ၊ switches ေတြ၊ operator interface devices ေတြနဲ႔ control signals ေတြအတြက္ terminals ေတြ ထည္႔သြင္းတတ္ဆင္ထားေလ့ရိွပါတယ္။ ဒါအၿပင္ computer နဲ႔ တြဲဖက္ၿပီး၊ configured, adjusted, monitored တို႔ controlled တို႔ကိုေဆာင္ရြက္နိဳင္ေစရန္ serial communications port ေတြကိုလည္း၊ ထည္႔သြင္း တတ္ဆင္ထားေလ့ရိွပါတယ္။

VFDs ေတြရဲ႕ drive applications သို႔မဟုတ္ drive operation ကို၊ single-quadrant, two-quadrant နဲ႔ four-quadrant ဆိုၿပီး၊ categorized အေနနဲ႔ ခြဲၿခားသတ္မွတ္ပါတယ္။

Fig. Electric motor speed-torque chart

'Quadrant I' ဟာ driving နဲ႔ motoring တို႔ကို၊ ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ forward accelerating quadrant လို႔ေခါါၿပီး၊ positive speed နဲ႔ torque ကို၊ ရရိွေစပါတယ္။ 'Quadrant II' ကေတာ႔ generating နဲ႔ braking တို႔ကို၊ ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ forward braking-decelerating quadrant လို႔ေခါါၿပီး၊ positive speed နဲ႔ negative torque ကို၊ ရရိွေစပါတယ္။ 'Quadrant III' ဟာလည္း driving နဲ႔ motoring တို႔ကို၊ ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ reverse accelerating quadrant လို႔ေခါါၿပီး၊ negative speed နဲ႔ torque ကို၊ ရရိွေစပါတယ္။ 'Quadrant IV' ဟာ generating နဲ႔ breaking တို႔ကို၊ ေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။ reverse braking - decelerating quadrant လို႔ေခါါၿပီး၊ negative speed နဲ႔ positive torque ကို၊ ရရိွေစပါတယ္။

applications အမၽားစုဟာ single - quadrant loads operating ေတြၿဖစ္တဲ႔အတြက္၊ Quadrant I ကို ပိုမိုအသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ variable - torque လိုအပ္တဲ႔ centrifugal pumps ေတြ၊ blower fans ေတြ နဲ႔ certain constant - torque လိုအပ္တဲ႔ extruders loads ေတြအတြက္၊ Quadrant I ဟာ အသင္႔ေလၽွာ္ဆံုးၿဖစ္ပါတယ္။ အခၽိဳ႕ applications ေတြ မွာေတာ႔ two - quadrant loads operating အၿဖစ္အသံုးၿပဳ၊ ေမာင္းနွင္ရတဲ႔အတြက္၊ Quadrant I နဲ႔ Quadrant II တို႔ကို၊ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ two - quadrant loads ေတြဟာ positive speed load ေတြၿဖစ္ၿပီး၊ decelerating အေနနဲ႔ speed ေၿပာင္းလဲတဲ႔အခါ၊ ေပါါေပါက္လာမယ္႔ natural mechanical losses ေတြထက္ ပိုမိုလၽွန္ၿမန္စြာေၿပာင္းလဲရန္အတြက္၊ တနည္းအားၿဖင္႔ natural mechanical losses ေတြမေပါါေပါက္ခင္ speed ေၿပာင္းလဲသြားရန္အတြက္၊ polarity ကိုေၿပာင္းလဲၿခင္းၿဖင္႔ torque ေၿပာင္းလဲေပးတဲ႔ applications ေတြၿဖစ္ပါတယ္။ အထူးသၿဖင္႔ blower fan ေတြမွာ၊ two - quadrant loads operating ကို အသံုးၿပဳတာ၊ ေတြ႔ရပါတယ္။

positive သို႔မဟုတ္ negative polarity တနည္းအားၿဖင္႔ motor ရဲ႕ လည္ပတ္မွဳလားရာ direction (၂) ဖက္စလံုးမွာ speed နဲ႔ torque တို႔တူညီရန္လိုအပ္မယ္႔ applications ေတြမွာေတာ႔ Quadrants I နဲ႔ Quadrants III တို႔ကိုေပါင္းစပ္ထားတဲ႔ two - quadrant drives ေတြကို၊ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ သေဘ္ာမွ bow thruster ေတြ၊ cargo pumps ေတြ၊ hoist ေတြ၊ စက္ေလွကား elevators ေတြနဲ႔ hilly conveyors ေတြအၿပင္ အေအးခန္း regeneration system ေတြ၊ အစရိွတဲ႔ high performance applications ေတြမွေတာ႔ four-quadrant loads လို႔ေခါါတဲ႔ Quadrants I နဲ႔ IV တို႔ကို၊ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ regeneration system မွာ inverter voltage နဲ႔ back EMF တို႔ရဲ႕ polarity တူညီေပမယ္႔၊ inverter voltage ရဲ႕ magnitude ဟာ၊ motor back EMF ရဲ႕ magnitude ထက္ေသးငယ္တဲ႔အတြက္၊ DC link bus ေတြကို တတ္ဆင္အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။

motor စတင္လည္ပတ္တဲ႔အခါ၊ direct on line starting မွာေပါါေပါက္လာမယ္႔ ၿမင္႔မားတဲ႔ high inrush current ၿဖစ္ေပါါမွဳကို၊ ေရွာင္လြဲရန္ VFD မွတဆင္႔ low frequency နဲ႔ voltage ကို ကနဦး initially အေနနဲ႔ေပးသြင္းပါတယ္။ motor လည္ပတ္သြားတဲ႔အခါ starting sequence အေနနဲ႔ VFD မွ frequency နဲ႔ voltage ကို တိုးၿမွင္႔ေပးလိုက္ၿပီး၊ controlled rate သို႔မဟုတ္ ramped up to accelerate the load အေနအထားသို႔ ခၽက္ၿခင္းေရာက္ရိွသြားေစပါတယ္။ VDF အသံုးၿပဳထားတဲ႔ starting method ေႀကာင္႔ motor မွာ rated torque ရဲ႕ (150 %) အထိရနိဳင္သလို၊ low speed range အတြင္းမွာ rated current ရဲ႕ (50 %) ပမာဏကိုသာ၊ VDF မွ ဆြဲယူပါတယ္။ (150 %) starting torque ဟာ motor full speed ၿဖင္႔ လည္ပတ္သြားတဲ႔အထိ တည္ၿငိမ္ေနမွာၿဖစ္ပါတယ္။

low speed operation ၿဖင္႔ေမာင္းနွင္ေနစဥ္၊ motor ေအးေစမယ္႔ cooling system ဟာ deteriorates အေနနဲ႔ ထိေရာက္မွဳမရိွတဲ႔အခါ၊ သတ္မွတ္ထားတဲ႔ significant torque မရရိွနိဳင္တာကိုလည္း၊ ေတြ႔ရပါတယ္။ အရြယ္အစားႀကီးမားတဲ႔ motor ေတြမွာ သီးၿခား separately-motorized fan ventilation အေအးခံစနစ္ေတြကိုပါ ထည္႔သြင္း အသံုးၿပဳသင္႔ပါတယ္။

VFD အသံုးၿပဳထားတဲ႔ motor ေတြကို၊ ရပ္တန္႔ေစမယ္႔ stopping sequence ဟာ၊ စတင္ေမာင္းနွင္တဲ႔ starting sequence နဲ႔ ဆန္႔ကၽင္ဖက္ opposite sequence ၿဖစ္ပါတယ္။ VFD မွတဆင္႔ frequency နဲ႔ voltage ကို ေလၽွာ႔ခၽေပးလိုက္ၿပီး၊ control rate ရဲ႕ေအာက္ သို႔မဟုတ္ ramped down အေနနဲ႔ ဆြဲခၽယူကာ၊ frequency ဟာ 'zero' သို႔ ေရာက္သြားတဲ႔ အခါမွာေတာ႔ motor ရပ္သြားပါတယ္။ motor မရပ္ခင္ decelerate အေနနဲ႔ braking torque အနည္းငယ္ၿဖင္႔ load ကို၊ ဖယ္ထုတ္လိုက္မွာၿဖစ္ပါတယ္။ braking energy ပိုမိုလိုအပ္တဲ႔ applications ေတြမွာေတာ႔၊ transistor controlled resistor ေတြကို၊ braking circuit အၿဖစ္တတ္ဆင္ကာ၊ braking energy အၿဖစ္ အသံုးၿပဳႀကပါတယ္။ active front end ဆိုတဲ႔ four quadrant rectifier အသံုးၿပဳထားတဲ႔ VFD ေတြမွာ၊ reverse torque ကိုအသံုးၿပဳၿပီး၊ brake load ကို ရယူပါတယ္။

Reference and image credit to : Bartos, Frank J. (Sep. 1, 2004). "AC Drives Stay Vital for the 21st Century". Control Engineering (Reed Business Information)., Cleaveland, Peter (Nov. 1, 2007). "AC Adjustable Speed Drives". Control Engineering (Reed Business Information)., "Energy Regeneration". Retrieved Apr. 20, 2012., Basics of AC Drives, pp. Hardware - Part 1: slides 9-10 of 11., Bose, Bimal K. (2006). Power Electronics and Motor Drives : Advances and Trends. Amsterdam: Academic. p. 22. ISBN 978-0-12-088405-6., Bartos, Frank J. (Sep. 1, 2004). "AC Drives Stay Vital for the 21st Century". Control Engineering (Reed Business Information)., Eisenbrown, Robert E. (May 18, 2008). "AC Drives, Historical and Future Perspective of Innovation and Growth". Keynote Presentation for the 25th Anniversary of The Wisconsin Electric Machines and Power Electronics Consortium (WEMPEC). University of Wisconsin, Madison, WI, USA: WEMPEC. pp. 6–10.,

Remark : All publications and images herein this website are for use of educational purpose only. The owner of this web site is not responsible for the consequences in case of violation to copyright, trademark, patent or other intellectual property rights of any third party.